Evrim Ağacı Logo Evrim AğacıSoru & Cevap
Evrim Ağacı Soru & Cevap
Reklamı Kapat
0

Sizce methuselah yıldızının evrenden yaşlı olabilir mi?

Eğer daha yaşlı değilse sizce hangisinin yaşı yanlış hesaplanmıştır ya da hesaplandı?

1
Teşekkür (1)
Hatırla
Takip
Paylaş
Reklamı Kapat
1 Cevap

Elbette olamaz. Bu bir ara malum "clickbait"çi siteler tarafından "Evrenden yaşlı yıldız bulundu, hölölö!" şeklinde paylaşıldığı için yaygınlaştı. Neden böyle akla yatkın olmayan bir şeyin yaygınlaştığını sorgulamak gerek.

Cevap elbette ki olamaz, nasıl olsun böyle bir şey? Önce evren olmalı ki sonra yıldızlar olsun. Malzeme olmadan pasta yapabilir misiniz? Yıldızı oluşturan maddeler evrenin oluşumu sırasında açığa çıkıyor, ardından yıldızlar oluşuyor. Aksi fantastik bir senaryo ihtimal dahilinde değil, çünkü yıldızlarda gözlediğimiz elementlerin oranı, büyük patlama modelinin öngördüğüyle uyuşuyor. Yani oradan gelen maddeyle oluştuklarını biliyoruz.

Peki gerçek neydi? Methuselah ile ilgili makalede de bahsedildiği üzere evrenden yaşlı falan olduğu iddia edilmiyordu (çünkü bu işi yapanlar bunun olamayacağının pekala bilincindeler)! Hatta ve hatta başlıkta kocaman ne yazıyor bilin bakalım...

"Büyük patlamadan hemen sonra oluşmuş yıldız..."

Ne yazık ki yıldız yaşlarını hesaplamada kullanılan yöntemlerde çok büyük hata aralıkları var. Pek sağlıklı ölçümler yapılamıyor her zaman. E her ölçümün hata payı olduğu gibi bunun da bir hata payı var.

Orijinal makaleye bakacak olursak Methuselah için biçilen yaş 14.46±0.31 milyar yıl olarak belirtilmiş. Ek olarak diğer hatalar eklendiğinde 0.8 milyar yıl, yani 800 milyon yıllık bir hata payı olduğu yazılmış. Bu da onu evrenin yaşının içerisine koyuyor (evrenin yaşı 13.799±0.021 milyar yıl).

Koymasaydı ne olurdu? Diyelim ki böyle bir araştırma yaptınız baktınız yıldızın yaşı böyle çıktı. Olacak olan şey şudur: Bir yerlerde fena batırmışsınız. Çünkü evrenin yaşına dair yapılan birçok bağımsız ölçüm yöntemi evrenin yaşının bu aralıkta olduğuna dair hem fikir. Hatta buna yıldız kümeleri üzerinde yapılan yıldızların yaş tayinleri de dahil! Üstelik hassasiyeti oldukça büyük bir kısmının. Sizin yönteminizin ise hata payı hali hazırda çok büyük. Demek ki farkında olmadığınız diğer şeyler, hata payınızı daha da büyütüyor. Dolayısıyla böyle bir bulgu kabul edilip yayınlanmazdı, hakemden, "Bunu düzeltip öyle gönderin" diye cevap alırdınız.

Methuselah ile ilgili bu mevzuyu detaylıca ele almıştım: https://rasyonalist.org/yazi/evrenden-yasli-yildiz-mi-kesfedildi-methuselah-yildizi-hd-140283/

Evrenin yaşıyla ilgili de: https://rasyonalist.org/yazi/evrenden-yasli-yildiz-mi-kesfedildi-methuselah-yildizi-hd-140283/

Kabul Edilen Cevap
0
Teşekkür (1)
Paylaş
0

Kaynaklar

Cevap Ver
Bu soruya cevap vermek için lütfen
Evrim Ağacı Soru & Cevap Platformu, Türkiye'deki bilimseverler tarafından kolektif ve öz denetime dayalı bir şekilde sürdürülen, özgür bir ortamdır. Evrim Ağacı tarafından yayınlanan makalelerin aksine, bu platforma girilen soru ve cevapların içeriği veya gerçek/doğru olup olmadıkları Evrim Ağacı yönetimi tarafından denetlenmemektedir. Evrim Ağacı, bu platformda yayınlanan cevapları herhangi bir şekilde desteklememekte veya doğruluğunu garanti etmemektedir. Doğru olmadığını düşündüğünüz cevapları, size sunulan denetim araçlarıyla işaretleyebilir, daha doğru olan cevapları kaynaklarıyla girebilir ve oylama araçlarıyla platformun daha güvenilir bir ortama evrimleşmesine katkı sağlayabilirsiniz.
Reklamı Kapat
Soru Sor
Türkiye'deki bilimseverlerin buluşma noktasına hoşgeldiniz!

Göster

Şifrenizi mi unuttunuz? Lütfen e-posta adresinizi giriniz. E-posta adresinize şifrenizi sıfırlamak için bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Eğer aktivasyon kodunu almadıysanız lütfen e-posta adresinizi giriniz. Üyeliğinizi aktive etmek için e-posta adresinize bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Close
“Bir fikri kabul etmeksizin o fikir üzerine kafa yorabilmek, eğitimli bir aklın işaretidir.”
Anonim
Geri Bildirim Gönder
Reklamsız Deneyim

Evrim Ağacı'nın çalışmalarına Kreosus, Patreon veya YouTube üzerinden maddi destekte bulunarak hem Türkiye'de bilim anlatıcılığının gelişmesine katkı sağlayabilirsiniz, hem de site ve uygulamamızı reklamsız olarak deneyimleyebilirsiniz. Reklamsız deneyim, Evrim Ağacı'nda çeşitli kısımlarda gösterilen Google reklamlarını ve destek çağrılarını görmediğiniz, daha temiz bir site deneyimi sunmaktadır.

Kreosus

Kreosus'ta her 10₺'lik destek, 1 aylık reklamsız deneyime karşılık geliyor. Bu sayede, tek seferlik destekçilerimiz de, aylık destekçilerimiz de toplam destekleriyle doğru orantılı bir süre boyunca reklamsız deneyim elde edebiliyorlar.

Kreosus destekçilerimizin reklamsız deneyimi, destek olmaya başladıkları anda devreye girmektedir ve ek bir işleme gerek yoktur.

Patreon

Patreon destekçilerimiz, destek miktarından bağımsız olarak, Evrim Ağacı'na destek oldukları süre boyunca reklamsız deneyime erişmeyi sürdürebiliyorlar.

Patreon destekçilerimizin Patreon ile ilişkili e-posta hesapları, Evrim Ağacı'ndaki üyelik e-postaları ile birebir aynı olmalıdır. Patreon destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi 24 saat alabilmektedir.

YouTube

YouTube destekçilerimizin hepsi otomatik olarak reklamsız deneyime şimdilik erişemiyorlar ve şu anda, YouTube üzerinden her destek seviyesine reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. YouTube Destek Sistemi üzerinde sunulan farklı seviyelerin açıklamalarını okuyarak, hangi ayrıcalıklara erişebileceğinizi öğrenebilirsiniz.

Eğer seçtiğiniz seviye reklamsız deneyim ayrıcalığı sunuyorsa, destek olduktan sonra YouTube tarafından gösterilecek olan bağlantıdaki formu doldurarak reklamsız deneyime erişebilirsiniz. YouTube destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi, formu doldurduktan sonra 24-72 saat alabilmektedir.

Diğer Platformlar

Bu 3 platform haricinde destek olan destekçilerimize ne yazık ki reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. Destekleriniz sayesinde sistemlerimizi geliştirmeyi sürdürüyoruz ve umuyoruz bu ayrıcalıkları zamanla genişletebileceğiz.

Giriş yapmayı unutmayın!

Reklamsız deneyim için, maddi desteğiniz ile ilişkilendirilmiş olan Evrim Ağacı hesabınıza üye girişi yapmanız gerekmektedir. Giriş yapmadığınız takdirde reklamları görmeye devam edeceksinizdir.

Destek Ol
Takipçi UP İçerik Soru Cevap

Devamını Oku