Evrim Ağacı Logo Evrim AğacıSoru & Cevap
Evrim Ağacı Soru & Cevap
Reklamı Kapat
Puan Ver
1
Puan Ver

Sizce gerçekten iyi-kötü, doğru-yanlış gibi kavramlar var mı?

Bana göre bu kavramlar sadece toplumun nasıl işine geldiğine göre oluşturuluyo peki sizce bütün dünya üzerinde herles için doğru veya yanlış kavramlar var mıdır?

6
106 görüntülenme
Teşekkür (1)
Hatırla (1)
Takip
Paylaş
Reklamı Kapat
6 Cevap

İyi-Kötü Doğru-Yanlış

Bu kavramlar davranışların ve sonuçlara göre verilen bir soyut kavramdır.Toplumsal ahlaktan tut her hangi bir davranış ya da yaptığın eylem olsun.Örnek:Bir hayvana zarar vermek.Yanlış ve kötüdür.Şöyle bir durum vardır ki ne yazık ki bundan zevk alan şahıslar için doğrudur.Aslında doğru-yanlış iyi-kötü toplumsal olarak belirlenen ve her toplumda değişe bilen kuralların ve eylemlerin sonucunda oluşacak tepkiye iyi-kötü ve doğru-yanlış diye biçimlendiririz.

Puan Ver
1
Puan Ver
Teşekkür
Paylaş
1

Doğadan insanı çekin alın geriye kalan cevabınızdır. İnsanın derken aklı kastediyorum tabi o zaman doğada yaşananlara ne iyi ne kötü diye bir sınıflandırma yapılabilir. Tabi Gerçek manada arıyorsanız cevabı. Gerçek; insanın aklından bağımsız var olabilen.(wikipedia)

Puan Ver
0
Puan Ver
Teşekkür
Paylaş
0

Kökeni sosyal kurallar ve oyun, çatışmayı azaltma isteği ve empatidir. Sosyal canlıların, yiyecek ve cinsel partner bulmak gibi ihtiyaçlar için kurallara ihtiyaçları vardır. Yoksa yakın yaşayan bireyler sürekli çatışma ve stres yaşar. Bunu herhangi bir birey, yavruyken oyun oynarken anlamaya başlar. Sınırı aşan, karşıdakine zarar verir, muhtemelen kavga çıkar ve oyun sona erer. Çocuklar bile kurdukları oyunda adalet olması ve kurallara uyulması gerektiğini bilir. Sıçanların boğuşma oyunları incelendiğinde, iri olanların arada bir zayıf olanların kazanmasına izin verdikleri görülmüş. Oyun ve iletişim olmadığında sosyalleşme gerçekleşmez ve grup bağları zayıflar. H. sapiens, bu konuda kendi kendini evcilleştirmiştir.

Daha karmaşık yapılarda (şehir, ülke), birbirini tanımayan bireylerin de alışveriş edebilmeleri gerekir. Kurallara uyulmadığında, işler aksar. Adalet duygusu sarsılan bireyler de bu alışverişe katılmakta isteksiz olur. Haksızlık veya olumsuzluk bile olacaksa, en azından herkese eşit oranda uygulanmalıdır (feodal liderin herkesi ezmesi, ölümün ayrım yapmaması vb.). İnsanların adaletsizlik karşısında çatışmaya girdiğini biliyoruz. O nedenle zamanla oturan yazılı ve yazılı olmayan kurallarımız var. Daha ileriki aşamalarda, empati eksikliğinin de zararlı olduğunu keşfettik; hayvanlara eziyet edenin, insanlara da zarar verebileceğini biliyoruz mesela. Amaç, olumsuz davranışın tekrarının engellenmesi. O nedenle dikkatsizlik ayrı, kötü niyet ayrı şekilde cezalandırılıyor.

İyi ve kötü, seküler adalet veya evrim açısından anlamsız kavramlar. Ölçülemeyecekleri için, genelde insanların eylemlerindeki tutarlılığa bakarız. Herkes kurallara ve değerlere kendi mizaç ve yetişme koşulları dahilinde uyar. Duruma göre çıkarlar ağır basabilir, duruma göre travma sonucu davranış bozuklukları veya aşırı saplantılı düşünceler ortaya çıkabilir. Temelde uyumlu canlılar olduğumuzdan, kendimizi çok ahlaklı zannetsek de, dolaylı haksızlıklara kayıtsız kalır veya bazen ortak oluruz. Bu uyumu istismar edenlere kabaca "kötü", tersine, fedakarlık eden ve uyuma katkıda bulunanlara da "iyi" diyoruz, ancak bunu mutlaklaştırmamak ve insanların etrafa zarar verme kapasitesini hafife almamak lazım.

Puan Ver
0
Puan Ver
Teşekkür
Paylaş
0

Bunu daha iyi anlamak için teorik bir deney üzerinden gidelim.

İnsanı dünyadan kaldırsak, iyi kötü - doğru yanlış kavramları kalır mı?

Hatta güzel çirkin kavramı dahi bizim algı düzeyimizdeki haliyle kalmaz.

Doğa, gereklilik prensibine göre çalışır. Biz, kendi gerekliliklerimiz merkezinde bir bakışa sahip olduğumuz için, bunu anlayamıyoruz. Bilinçli farkındalık (aynı zamanda yüksek kognisyon) bir gelişmişlik göstergesi gibi düşünülse de, bir taraftan da içinde bulunduğumuz sistematik yapıyla uyumsuzluğa neden olmakta. Dahil olduğumuz, parçası olduğumuz ekosisteme uyumlanmak yerine, ona rağmen kendi yapay ve sorunlu kurallarımızı yok etme pahasına uygulayan bir düşünsel düzeydeyiz.

İşte bu yüzden BİZE GÖRE İYİ, BİZE GÖRE KÖTÜ, bize göre ...... nasıl doldurursak dolduralım kavram olarak aslında olmayıp, bizim KENDİ DEĞERLERİMİZE GÖRE ürettiğimiz kavramların olup olmadığını konuşuyoruz. Çünkü burada nasıl yaşamamız gerektiğini hala öğrenemedik ve bize göre olabilecek en iyileri toplayıp kurallar oluşturuyoruz. Ki herkes bunlara uysun. Kurala ihtiyacımız var. Doğamız gereği öyle davranamadığımız için, şablonlar ürettik.

Teorik deneyimizi şöyle tamamlayalım.

Bizim iyi doğru dediğimiz ortak şeyleri herkesin zaten yaptığını düşünürsek, bu davranış kalıplarına İYİ değerini anlamını yüklemeye gerek kalır mı... Zaten herkes otomatik yapıyor iken, artı bir değer olmaktan çıkacaktır bu davranış kalıpları. Bizim pozitif ya da negatif değer yüklememizin nedeni, standarda girmemiş davranış kalıplarının bize faydalı olanlarını ve olmayanlarını ayırmak ve bunu temel alarak anlam yüklemek. Uzun dönemli etkilerinden bihaber olarak hem de.

Gelişim seviyemiz belli bir noktaya gelene kadar iyi doğru ve kötü yanlış kavramları bizim için geçerli ve gerekli olacak. Bu kavramlara ihtiyacımız olmayacak kadar gelişmek için yeterli vaktimizin kalmayacağı öngörülebilir yaşam biçimimizin doğa karşıtlığı göz önüne alınarak.

Puan Ver
0
Puan Ver
Teşekkür
Paylaş
0

Bahsettiğimiz kavramların öznel olması ile birlikte bu durum onların olmadığını göstermez. Soruda dendiği gibi "öznel kavramlardır". Bu kavramlar evrensel anlamlar içermez. Kişinin yaşayışı, inanışı, rengi, sosyal çevresi, maddi koşulu onun bilincini oluşturur. Bilinci ise kendince bu kavramlara anlam yükler.

Puan Ver
0
Puan Ver
Teşekkür
Paylaş
0

Doğru ve yanlış ; iyi ve kötü nesnel değildir birine göre iyi birine göre kötü olabilir. Dolaylı olarak bakarsan her şey gridir;beyaz veya siyah olan şey pek yoktur. Dinler de bu konuda iyi ve kötü kavramını insanlık yararına diğer insanların faydalanabileceği şey olarak belirtir. Bence doğru yanlış vardır ama keskin değildir. Grinin tonları gibidir. Bir topluma göre iyi olan diğerine kötüdür ama bireysel bazda bakarsan vardır diye düşünüyorum.

Puan Ver
0
Puan Ver
Teşekkür
Paylaş
0
Cevap Ver
Bu soruya cevap vermek için lütfen
Evrim Ağacı Soru & Cevap Platformu, Türkiye'deki bilimseverler tarafından kolektif ve öz denetime dayalı bir şekilde sürdürülen, özgür bir ortamdır. Evrim Ağacı tarafından yayınlanan makalelerin aksine, bu platforma girilen soru ve cevapların içeriği veya gerçek/doğru olup olmadıkları Evrim Ağacı yönetimi tarafından denetlenmemektedir. Evrim Ağacı, bu platformda yayınlanan cevapları herhangi bir şekilde desteklememekte veya doğruluğunu garanti etmemektedir. Doğru olmadığını düşündüğünüz cevapları, size sunulan denetim araçlarıyla işaretleyebilir, daha doğru olan cevapları kaynaklarıyla girebilir ve oylama araçlarıyla platformun daha güvenilir bir ortama evrimleşmesine katkı sağlayabilirsiniz.
Reklamı Kapat
Türkiye'deki bilimseverlerin buluşma noktasına hoşgeldiniz!

Göster

Şifrenizi mi unuttunuz? Lütfen e-posta adresinizi giriniz. E-posta adresinize şifrenizi sıfırlamak için bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Eğer aktivasyon kodunu almadıysanız lütfen e-posta adresinizi giriniz. Üyeliğinizi aktive etmek için e-posta adresinize bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Close
“Bilim insanı adayı olan bu çocuklar hiçbir zaman kendilerine öğretilenleri sorgusuz sualsiz ezberlemezler ve doğruluğuna kayıtsız şartsız inanmazlar çünkü biz bile öğrettiğimiz şeylerin doğruluğundan şüphe etmekteyiz.”
Cahit Arf
Geri Bildirim Gönder
Reklamsız Deneyim

Evrim Ağacı'nın çalışmalarına Kreosus, Patreon veya YouTube üzerinden maddi destekte bulunarak hem Türkiye'de bilim anlatıcılığının gelişmesine katkı sağlayabilirsiniz, hem de site ve uygulamamızı reklamsız olarak deneyimleyebilirsiniz. Reklamsız deneyim, Evrim Ağacı'nda çeşitli kısımlarda gösterilen Google reklamlarını ve destek çağrılarını görmediğiniz, daha temiz bir site deneyimi sunmaktadır.

Kreosus

Kreosus'ta her 10₺'lik destek, 1 aylık reklamsız deneyime karşılık geliyor. Bu sayede, tek seferlik destekçilerimiz de, aylık destekçilerimiz de toplam destekleriyle doğru orantılı bir süre boyunca reklamsız deneyim elde edebiliyorlar.

Kreosus destekçilerimizin reklamsız deneyimi, destek olmaya başladıkları anda devreye girmektedir ve ek bir işleme gerek yoktur.

Patreon

Patreon destekçilerimiz, destek miktarından bağımsız olarak, Evrim Ağacı'na destek oldukları süre boyunca reklamsız deneyime erişmeyi sürdürebiliyorlar.

Patreon destekçilerimizin Patreon ile ilişkili e-posta hesapları, Evrim Ağacı'ndaki üyelik e-postaları ile birebir aynı olmalıdır. Patreon destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi 24 saat alabilmektedir.

YouTube

YouTube destekçilerimizin hepsi otomatik olarak reklamsız deneyime şimdilik erişemiyorlar ve şu anda, YouTube üzerinden her destek seviyesine reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. YouTube Destek Sistemi üzerinde sunulan farklı seviyelerin açıklamalarını okuyarak, hangi ayrıcalıklara erişebileceğinizi öğrenebilirsiniz.

Eğer seçtiğiniz seviye reklamsız deneyim ayrıcalığı sunuyorsa, destek olduktan sonra YouTube tarafından gösterilecek olan bağlantıdaki formu doldurarak reklamsız deneyime erişebilirsiniz. YouTube destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi, formu doldurduktan sonra 24-72 saat alabilmektedir.

Diğer Platformlar

Bu 3 platform haricinde destek olan destekçilerimize ne yazık ki reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. Destekleriniz sayesinde sistemlerimizi geliştirmeyi sürdürüyoruz ve umuyoruz bu ayrıcalıkları zamanla genişletebileceğiz.

Giriş yapmayı unutmayın!

Reklamsız deneyim için, maddi desteğiniz ile ilişkilendirilmiş olan Evrim Ağacı hesabınıza üye girişi yapmanız gerekmektedir. Giriş yapmadığınız takdirde reklamları görmeye devam edeceksinizdir.

Destek Ol