Evrim Ağacı Logo Evrim AğacıSoru & Cevap
Evrim Ağacı Soru & Cevap
Reklamı Kapat
1

Sermaye bileşenleri nelerdir?

Saatler süren araştırmamda bir bilgiye rastlayamadım sürekli farklı bilgilere yönlendiriliyorum malesef lütfen yardım edebilir misiniz.

1
Teşekkür
Hatırla
Takip
Paylaş
Reklamı Kapat
1 Cevap

Marksist oldugum için marksist kaynaklardan bulmaya çalıştım .

Marksizmin genel birikim yasası olarak da ifade edilen Sermayenin organik bileşimi kuramını savunan Marksistler, birikim sürecinde kapitalist üretim tarzının bileşim düzeyini sürekli yükseltmeye yönelik bir eğilim taşıdığını savunurlar. Anwar Shaikh, Marx’tan şöyle bir alıntı yapar: “Emeğin artan üretkenliği kendisini sermayenin azalan karlılığında açığa vurur.”[21] Bu ifade, Marx’ın temel tezinde, yalnızca canlı emeğin artı-değer yaratma özelliğine sahip olması; canlı emek yerine geçen makinelerin ise bir artı-değer yaratmaması, yalnızca değişim-değerine sahip olması ölçüsünde, üretilen metalara değer aktarması ölçüsünde bir değer yaratma özelliğine sahip olmasında, anlamını bulur. Makineler artı-değer yaratma özelliğine sahip olsaydı birikim sürecinin çevrimsel bunalımlarında azalan kar haddinden söz etmek mümkün olmazdı.

Bullock ve Yaffe, kapitalist üretimde makineler kullanma ve bu yoldan emek üretkenliğini artırma zorunluluğunun gerçeklikte, rekabette ve bunun sonucu olan üretim maliyetini azaltma gereğinde anlatımını bulduğunu söyler. Ancak sözkonusu olan bu zorunluluğun açıklamasının ise Marx’ın sermaye kavramının canlı-emekle olan ilişkisinin türetilmesi ile mümkün olduğunu belirtirler.[22] Sermaye birikim süreci için burada birbiriyle çelişen iki öğe sözkonusudur. Sermayenin bir yandan artı-değer sömürüsünü arttırmak için emek-gücü miktarını arttırması zorunlu iken, diğer yandan rekabet, üretim maliyetlerini azaltma ve mutlak ya da nisbi artı-değer sızdırmada yaşanan fiziksel sınırlar gereği, üretimde kullanılan canlı-emeği ikame edecek makinelerin üretim sürecinde kullanılması mutlak olarak kar oranında bir düşmeye neden olmaktadır.

Bullock ve Yaffe, Marx'ın emek üretkenliğindeki artışlarda sermayenin teknik bileşimlerini işin içine soktuğunu yani işçi başına üretim araçları kütlesinde bir artışın sözkonusu edildiğini belirtirler. Makine kullanımının sınırı, makinenin değeri ile yerini aldığı emek-gücünün değeri arasındaki farkta yatar[23] Makine kullanımı emek üretkenliğini, dolayısıyla artı-emek zamanını, gerekli-emek zamanına göre daha fazla arttırmakla birlikte, makine kullanımı emek-gücü tasarruflarına neden olduğu ölçüde üretim sürecinde işçi sayısı azalmaktadır ve artı-değer miktarı göreli olarak azalmaktadır. Bu durumda artı-değer oranındaki artışlar, sermayenin değer bileşimindeki artışların gerisinde kalmaktadır.

Marx, üretici güçlerin gelişmesi ile artı-değer oranı ve artı-değer miktarı arası ilişki konusunda şunları söyler: “Üretici güçlerdeki gelişme, kullanılan emeğin karşılığı ödenen kısmını azalttığı kadar artı-değeri de, oranını büyüttüğü için, artırır; ama belli bir sermaye tarafından çalıştırılan toplam emek kitlesini azaltması ölçüsünde, artı-değer kitlesini elde etmek için, artı-değer oranının çarpıldığı çarpanı küçüktür. Her ikisi de günde 12 saat çalışan iki işçi, hava ile yaşasalar, yani kendileri için hiç çalışma zorunda bulunmasalar bile, günde yalnız 2 saat çalışan 24 işçinin ürettikleri kadar artı-değer üretemezler.”[24]

Marx’ın matematiksel formülasyonları, artı-değer oranı, artı-değer miktarı ve kar oranı ilişkilerini açıklar. Artı-değer zamanının, gerekli emek zamanına oranı artı-değer oranını vermektedir. Bu aynı zamanda üretim sürecinde emek-gücünün sömürü oranı anlamına gelmektedir. Artı-değer miktarı ise bu oranla çalıştırılan emek-gücü kitlesinin çarpımıyla elde edilmektedir. Üretici güçlerdeki gelişme emek-gücü kitlesini azalttığı için artı-değer oranı ile çarpılan sayı, yani çarpan azalmakta, dolaysız olarak artı-değer miktarı azalmaktadır. Artı-değer miktarının kar oranıyla ilişkisi ise şöyledir: artı-değerin toplam sermayeye, değişir ve değişmeyen sermayeye oranı.

118 görüntülenme
0
Teşekkür
Paylaş
0

Kaynaklar

  • Musa Sala. Sermaye Birikim Süreci Ve Emperyalizm. (06 Ocak 2021). Alındığı Tarih: 06 Ocak 2021. Alındığı Yer: Bağlantı | Arşiv Bağlantısı
Cevap Ver
Bu soruya cevap vermek için lütfen
Evrim Ağacı Soru & Cevap Platformu, Türkiye'deki bilimseverler tarafından kolektif ve öz denetime dayalı bir şekilde sürdürülen, özgür bir ortamdır. Evrim Ağacı tarafından yayınlanan makalelerin aksine, bu platforma girilen soru ve cevapların içeriği veya gerçek/doğru olup olmadıkları Evrim Ağacı yönetimi tarafından denetlenmemektedir. Evrim Ağacı, bu platformda yayınlanan cevapları herhangi bir şekilde desteklememekte veya doğruluğunu garanti etmemektedir. Doğru olmadığını düşündüğünüz cevapları, size sunulan denetim araçlarıyla işaretleyebilir, daha doğru olan cevapları kaynaklarıyla girebilir ve oylama araçlarıyla platformun daha güvenilir bir ortama evrimleşmesine katkı sağlayabilirsiniz.
Reklamı Kapat
Soru Sor
Türkiye'deki bilimseverlerin buluşma noktasına hoşgeldiniz!

Göster

Şifrenizi mi unuttunuz? Lütfen e-posta adresinizi giriniz. E-posta adresinize şifrenizi sıfırlamak için bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Eğer aktivasyon kodunu almadıysanız lütfen e-posta adresinizi giriniz. Üyeliğinizi aktive etmek için e-posta adresinize bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Close
“Sıradışı olun. Tuhaflığınız, sizi sihirli yapan şeydir.”
Parker Lewis
Geri Bildirim Gönder
Reklamsız Deneyim

Evrim Ağacı'nın çalışmalarına Kreosus, Patreon veya YouTube üzerinden maddi destekte bulunarak hem Türkiye'de bilim anlatıcılığının gelişmesine katkı sağlayabilirsiniz, hem de site ve uygulamamızı reklamsız olarak deneyimleyebilirsiniz. Reklamsız deneyim, Evrim Ağacı'nda çeşitli kısımlarda gösterilen Google reklamlarını ve destek çağrılarını görmediğiniz, daha temiz bir site deneyimi sunmaktadır.

Kreosus

Kreosus'ta her 10₺'lik destek, 1 aylık reklamsız deneyime karşılık geliyor. Bu sayede, tek seferlik destekçilerimiz de, aylık destekçilerimiz de toplam destekleriyle doğru orantılı bir süre boyunca reklamsız deneyim elde edebiliyorlar.

Kreosus destekçilerimizin reklamsız deneyimi, destek olmaya başladıkları anda devreye girmektedir ve ek bir işleme gerek yoktur.

Patreon

Patreon destekçilerimiz, destek miktarından bağımsız olarak, Evrim Ağacı'na destek oldukları süre boyunca reklamsız deneyime erişmeyi sürdürebiliyorlar.

Patreon destekçilerimizin Patreon ile ilişkili e-posta hesapları, Evrim Ağacı'ndaki üyelik e-postaları ile birebir aynı olmalıdır. Patreon destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi 24 saat alabilmektedir.

YouTube

YouTube destekçilerimizin hepsi otomatik olarak reklamsız deneyime şimdilik erişemiyorlar ve şu anda, YouTube üzerinden her destek seviyesine reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. YouTube Destek Sistemi üzerinde sunulan farklı seviyelerin açıklamalarını okuyarak, hangi ayrıcalıklara erişebileceğinizi öğrenebilirsiniz.

Eğer seçtiğiniz seviye reklamsız deneyim ayrıcalığı sunuyorsa, destek olduktan sonra YouTube tarafından gösterilecek olan bağlantıdaki formu doldurarak reklamsız deneyime erişebilirsiniz. YouTube destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi, formu doldurduktan sonra 24-72 saat alabilmektedir.

Diğer Platformlar

Bu 3 platform haricinde destek olan destekçilerimize ne yazık ki reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. Destekleriniz sayesinde sistemlerimizi geliştirmeyi sürdürüyoruz ve umuyoruz bu ayrıcalıkları zamanla genişletebileceğiz.

Giriş yapmayı unutmayın!

Reklamsız deneyim için, maddi desteğiniz ile ilişkilendirilmiş olan Evrim Ağacı hesabınıza üye girişi yapmanız gerekmektedir. Giriş yapmadığınız takdirde reklamları görmeye devam edeceksinizdir.

Destek Ol
Takipçi UP İçerik Soru Cevap

Devamını Oku