Evrim Ağacı Soru & Cevap
Reklamı Kapat
Puan Ver
2
Puan Ver

"özel görelilik teorisi nedir? Özel izafiyet (görecelik) kuramı bize ne öğretir? "de son bölümün ilk maddesini anlamadım,yardımcı olabilir misiniz?

Uzay - zaman bir bütündür ve her cisim uzay - zamanda ışık hızında hareket eder. Bu kısımda her cismin ışık hızından bahsediliyor. Eksik ifade mi?

2
Teşekkür (1)
Hatırla
Takip (1)
Paylaş
Reklamı Kapat
2 Cevap

''Uzay - zaman bir bütündür ve her cisim uzay - zamanda ışık hızında hareket eder.''

İfade temelde eksik değil anlatmak istediğini şöyle anlatayım: Einstein'ın özel görelilik kuramına göre her cisim hem uzayda (hız) hem de zaman da seyahat edeceğini söylemiş ve hareketin bunlardan hangisine yayılırsa diğerinde de ışık hızını koruyacak düzeyde bir yayılma olacağını ifade etmiştir.

Gelin, biraz daha açık olalım, uzaydaki her yönelimimiz aynı zamanda da zamandadır demiştik. Cisim ışık hızına ulaştığında ise zaman boyutunda yönelimini durdurur. Aynı şekilde bu ifade zaman içinde geçerlidir. ikisine birbirine bağımlı olarak yayılım gösterirler. Zaman ve uzamsal boyutların aynı dokunun birleşik bir parçası olduğunu anlattığımıza ve evrenin hız limitinin ışık hızı olduğunu bildiğimize göre şunu söyleyemez miyiz?: uzay-zamanda her şey ışık hızında hareket etmektedir!

  • Eğer söz konusu ışık ise, ışık zamanda hareketsizdir yani sonsuz ömürlüdür. Uzay-zamandaki bütün hareketini yani C sabit hızının tamamını uzayda yol alarak geçirir ve zaman boyutunda hiç gitmez.
  • Evinizdeki bir vazo veya uzay-zamanın herhangi bir yerindeki sabit diyebileceğimiz bir nesne de ışık hızında hareket eder. Ancak ışıktan şöyle bir farkı vardır; bu hareketinin tamamı uzay-zamanın zaman boyutunda gerçekleşir yani zamanda ışık hızıyla yol alarak, vazonuz eskiyecektir (Sanırım atasözümüz olan yuvarlanan taş yosun tutmaz veya işleyen demir ışıldar sözleri de bunu açıklıyor :) ).
  • Son olarak da vazonuzu (Annenize çaktırmadan ve kırmadan) evden çıkarıp hızlandırdığımızı düşünelim. Bu durumda vazonun uzay-zamanın zaman boyutundaki hareketi yavaşlar ve bu yavaşlama oranında uzay boyutlarında hareket etmeye başlar, yani yol almaya başlar. Tahmin edeceğiniz gibi, vazonun hızını ne kadar artırırsanız uzay-zamanın zaman boyutundaki hareketi o kadar yavaşlar, uzaydaki hareketi o kadar artar. Ancak her iki boyutta gerçekleşen hareketin toplamı değişmez ve C (ışık hızı) kadar kalır.

Bunu çok iyi anlatan bir görseli altta bırakıp Minkowski Uzay Zamanı dediğimiz bu şeyin kaynağını atıyorum.

Uzay zaman düzlemi
Uzay zaman düzlemi
bilimfili
111 görüntülenme
Kabul Edilen Cevap
Puan Ver
2
Puan Ver
Teşekkür (1)
Paylaş
2

Kaynaklar

  1. Khan Academy Minkowski Uzay Zamanı(yanında ılgını çekebilecek videolar da var.)

Özel görelilik, fizik yasaları herhangi bir eylemsiz referans çerçevesinde aynıdır,

Işığın hızı tüm gözlemciler için aynıdır, gözlemciler hareketli olsalar bile. demektedir kabaca.

Newton mekaniğinde olduğu gibi, doğa yasalarının tüm gözlemcilere aynı görünmesi gibi farklı gözlemciler tarafından kullanılan ilgili uzay zaman koordinatlarından oluşan bir dizi matematiksel dönüşümler vardır. Ancak özel görelilikte uzay zaman dönüşümleri gözlemcinin hızına bakılmaksızın sabit olan ışık hızının bıraktığı temel bir özelliktir.

Özel görelilik ilkesi, herhangi bir maddesel cismin ışık hızına ulaşana kadar hızlanamayacağını söyler ve bu da yıldızlararası yolculukların pratikte olamayacağını gösterir ama yakın yıldızlara bir ihtimal yolculuklar yapılabilir. Özel görelilik, ışık hızına yakın hızlarda hareket eden cisimler -çok hızlı bir uzay aracı ve mürettebatı- için özel şartlar da sağlayabilir. Çünkü bu hızlarda zaman yavaşlar, özel görelilik ilkesine göre. Teoride, bu zaman genişlemesi astronotlar çok kısa sürelerde de olsa yeterince yüksek hızlarda hareket ettiklerinde zaman genişlemesine uğrayarak samanda yolculuk yapmış olabilirler.

176 görüntülenme
Puan Ver
0
Puan Ver
Teşekkür
Paylaş
0
Cevap Ver
Bu soruya cevap vermek için lütfen
İlgili Yazılarımız
Evrim Ağacı Soru & Cevap Platformu, Türkiye'deki bilimseverler tarafından kolektif ve öz denetime dayalı bir şekilde sürdürülen, özgür bir ortamdır. Evrim Ağacı tarafından yayınlanan makalelerin aksine, bu platforma girilen soru ve cevapların içeriği veya gerçek/doğru olup olmadıkları Evrim Ağacı yönetimi tarafından denetlenmemektedir. Evrim Ağacı, bu platformda yayınlanan cevapları herhangi bir şekilde desteklememekte veya doğruluğunu garanti etmemektedir. Doğru olmadığını düşündüğünüz cevapları, size sunulan denetim araçlarıyla işaretleyebilir, daha doğru olan cevapları kaynaklarıyla girebilir ve oylama araçlarıyla platformun daha güvenilir bir ortama evrimleşmesine katkı sağlayabilirsiniz.
Reklamı Kapat
Reklamsız Deneyim

Evrim Ağacı'nın çalışmalarına Kreosus, Patreon veya YouTube üzerinden maddi destekte bulunarak hem Türkiye'de bilim anlatıcılığının gelişmesine katkı sağlayabilirsiniz, hem de site ve uygulamamızı reklamsız olarak deneyimleyebilirsiniz. Reklamsız deneyim, Evrim Ağacı'nda çeşitli kısımlarda gösterilen Google reklamlarını ve destek çağrılarını görmediğiniz, daha temiz bir site deneyimi sunmaktadır.

Kreosus

Kreosus'ta her 10₺'lik destek, 1 aylık reklamsız deneyime karşılık geliyor. Bu sayede, tek seferlik destekçilerimiz de, aylık destekçilerimiz de toplam destekleriyle doğru orantılı bir süre boyunca reklamsız deneyim elde edebiliyorlar.

Kreosus destekçilerimizin reklamsız deneyimi, destek olmaya başladıkları anda devreye girmektedir ve ek bir işleme gerek yoktur.

Patreon

Patreon destekçilerimiz, destek miktarından bağımsız olarak, Evrim Ağacı'na destek oldukları süre boyunca reklamsız deneyime erişmeyi sürdürebiliyorlar.

Patreon destekçilerimizin Patreon ile ilişkili e-posta hesapları, Evrim Ağacı'ndaki üyelik e-postaları ile birebir aynı olmalıdır. Patreon destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi 24 saat alabilmektedir.

YouTube

YouTube destekçilerimizin hepsi otomatik olarak reklamsız deneyime şimdilik erişemiyorlar ve şu anda, YouTube üzerinden her destek seviyesine reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. YouTube Destek Sistemi üzerinde sunulan farklı seviyelerin açıklamalarını okuyarak, hangi ayrıcalıklara erişebileceğinizi öğrenebilirsiniz.

Eğer seçtiğiniz seviye reklamsız deneyim ayrıcalığı sunuyorsa, destek olduktan sonra YouTube tarafından gösterilecek olan bağlantıdaki formu doldurarak reklamsız deneyime erişebilirsiniz. YouTube destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi, formu doldurduktan sonra 24-72 saat alabilmektedir.

Diğer Platformlar

Bu 3 platform haricinde destek olan destekçilerimize ne yazık ki reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. Destekleriniz sayesinde sistemlerimizi geliştirmeyi sürdürüyoruz ve umuyoruz bu ayrıcalıkları zamanla genişletebileceğiz.

Giriş yapmayı unutmayın!

Reklamsız deneyim için, maddi desteğiniz ile ilişkilendirilmiş olan Evrim Ağacı hesabınıza üye girişi yapmanız gerekmektedir. Giriş yapmadığınız takdirde reklamları görmeye devam edeceksinizdir.

Destek Ol
Türkiye'deki bilimseverlerin buluşma noktasına hoşgeldiniz!

Göster

Şifrenizi mi unuttunuz? Lütfen e-posta adresinizi giriniz. E-posta adresinize şifrenizi sıfırlamak için bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Eğer aktivasyon kodunu almadıysanız lütfen e-posta adresinizi giriniz. Üyeliğinizi aktive etmek için e-posta adresinize bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Close
“Gerçeği aramak, arzulananı aramak değildir.”
Albert Camus