Bu Reklamı Kapat
Sorulara Dön
2

Osmanlı'nın parçalanmasının nedenleri nedir?

Son darbe 1. Dünya Savaşı olsa da önceki isyan ve benzeri şeyler de var. Ama lütfen nedenleriyle bana açıklayabilir misiniz?
184 görüntülenme
  • Soruyu Takip Et
  • Raporla
4 Cevap
Kabul Edilen Cevap
Özgün Kabacaoğlu
Özgün Kabacaoğlu İdari Tarihçi

Osmanlı Devleti 17. yy'a gelindiğinde kendisinin büyük bir ekonomik ve askeri güç olmasını sağlayan klasik kurumlarının bozulduğuna şait olmuştur. Bunun en önemli nedeni asker devrim denilen ,askeri teknolojilerdeki gelişmeler ve bunun siyasi ve sosyal yapılara etkileridir.

17. yy'daki değişim dönemi ise Osmanlılar tarafından Avrupalıların tersine bir şekilde karşılanmıştır. Avrupalılar bu dönemde merkantilist yani ticaret odaklı bir ekonomi ile politika geliştirirken Osmanlılar klasik tarımsal sisteme devam etmiştir. Bunda neden de Osmanlıların o dönemde tarımsal sistemlerinin iktisadi olarak daha kaârlı olmasıdır. Batı ülkelerinde ise tarımın görece az kazandırması bu ülkeleri ticarete itmiştir.

Bu Reklamı Kapat

Nihayetinde 18. yy'a klasik bir ekonomi ile giren Osmanlılar da 17. yy içinde gerçekleştirdikleri reformlarla ekonomilerini toparlar, klasik tarım sistemi içinde büyüme sağlar. Fakat merkantilizm de yoluna devam edecek Avrupa'da sanayi devrimini yaratacaktır. Osmanlılar ise merkanti olmadıkları için bu sanayileşmeye giremeyecektir.

Bu gecikme nihayetinde Osmanlıların dağılmasının nedenidir. Lakin bu gecikme İtalya, İspanya ve Japonya için de geçerlidir. Bu yolda yalnız olmayan Osmanlılar ise ekonomik zayıflama ve bunun zincirleme etkileri sonucunda yıkılmıştır. Japonya ve İspanya gibi ülkelerse Osmanlılar gibi çok kültürlü ve geniş bir coğrafyada olmadıkları için farklı bir seyir izlemiştir.

Bu noktada ayrıca son dönem tarih çalışmaları sonucunda yıkılmanın nedeni olarak gösterilen Osmanlıların düşüncede geriliği gibi argümanların yanlışlandıgı hatırlanmalıdır.

Kaynaklar

  1. Ö. Kabacaoğlu. (Master Tezi, 2020). Askeri Teknolojilerdeki Gelişmelerin Osmanlı İdari Yapısına Etkileri: 1593 - 1717.
  2. E. S. Gürkan. (2021). Bunu Herkes Bilir. Yayınevi: Kronik.
Bu cevap, soru sahibi tarafından kabul edilmiştir. Ancak bu, cevabın doğru olduğunu garanti etmez.
2
  • Raporla
Cevap
Murat Evbaşı
Murat Evbaşı kitapoburum

Bu konuda Falih Rıfkı Atay'ın tüm kitaplarını şiddetle okumanı isterim. Osmanlı ve Bab'ı Ali'dekilerin Şarkçı zihniyete sahip olması yüzünden diyebilirim. Çağa ayak uyduramayan ve uydurmak istemeyen zihniyetler, verilen kapitülasyonlar. Nedeni çok sadece okuman yeterlidir.

273 görüntülenme

Kaynaklar

  1. Falih Rıfkı Atay. (2021). Kitapları. Yayınevi: pozitif.
2
  • Raporla
Cevap
Damla Şahin
Damla Şahin Türk Dili ve Edebiyatı Öğretmeni

Merhabalar,

Osmanlı'nın parçalanmasında birçok faktör etkili olmuştur. Özellikle Yükselme Dönemi'nde yeni yerler keşfetme arzusu ve egemenlik alanını genişletme çabası, imparatorluk haline gelen bir devletin bazı konularda çağın gerisinde kaldığını fark etmemesine neden oluyor. 1. Dünya Savaşı ve sonrasındaki süreç, artık son darbe gibi bir şey fikrimce. Bu sürece gelene kadar, zincirleme bir etki oluşuyor.

Bu Reklamı Kapat

  • Merkezi yönetimde bozulmalar meydana geliyor. Şehzadeler sancağa çıktığında, idari konularda bilgi ve beceri kazanıyorlardı. Teorik bilgi önemli olsa da pratiğe dönüştürülemediği takdirde sorunlar meydana gelir. Şehzadelerde de durum böyle aslında. 17. yüzyılda sancağa çıkma usulü kaldırılıyor. Bunun yerine "kafes sistemi" getiriliyor. Yani artık şehzadeler, devleti yönetme ile ilgili bilgileri teorik öğreniyor. Bu durum, şehzadelerin tahta çıktığında deneyimsiz ve bilgisiz olmasına neden oluyor.
  • Yükselme döneminde her şey çok daha iyiyken daha sonraları, özellikle 16. yüzyıldan itibaren ekonomide bozulmalar meydana geliyor. Özellikle Coğrafi Keşiflerin Osmanlı ekonomisinde önemli bir dezavantajı var. Bunun yanı sıra kapitülasyonlar Osmanlı'ya adeta dert olmaya başlıyor. İlk etapta Venedik, Ceneviz ve Fransızlara kapitülasyonlar veriliyor. 1868'deki Baltalimanlı Antlaşması da bir kapitülasyon olarak değerlendirilebilir. Ayrıca antlaşmanın maddeleri Osmanlı açısından çok ağırdır. Osmanlı'nın ekonomisi için en ağır darbelerden birinin bu antlaşma olduğunu söyleyebiliriz. Bu antlaşmayla yabancı tüccarlar da yerli tüccarla aynı haklara sahip oldu ki bu, yerli üretimin sıkıntıya girmesine anlamına geliyordu. Mustafa Kemal Atatürk'ün Lozan Antlaşmasında kapitülasyonların kaldırılması noktasında direnmesinin de kapitülasyonların ekonomiye ağır bir darbe vurmasından ileri geldiğini söyleyebiliriz.
  • Avrupa'nın her anlamda kendini geliştirmesi: Osmanlı, ne yazık ki altın çağında Avrupa'nın gelişimini görmezden geliyordu adeta. Avrupa'da Hümanizma, Rönesans ve Reform; Avrupa'nın Orta Çağ zihniyetinden sıyrılmaları noktasında çok önemli hareketlerdir. Osmanlı, Yavuz Sultan Selim'in 1517 yılındaki seferiyle halifelik makamını da aldı. Bu da Osmanlı'nın direkt olarak İslami esasları temele alan bir yönetim şekline bürünmesine neden oldu ki daha öncesinde de bu yönetim anlayışı vardı.
  • Osmanlı'nın bir ikilem yaşaması: Osmanlı'nın Fatih Sultan Mehmet ile imparatorluk seviyesine geldiği biliniyor. Zira bu döneme kadar da birçok başarıya imza atılmış. Ama Kanuni'den sonra hem ekonomik hem de idari sıkıntıların çıkması, farklı bir devrin başlamasına neden oluyor. O dönemler Osmanlı'nın karşısında güçlü bir Avrupa var. Osmanlı, kendi mazisi ve Avrupa karşısında sıkışıp kalıyor. Bu çelişkili durum edebiyatta da kendisini gösteriyor. 19. yüzyılın başlarında başlayan, aydınların Batı-özellikle de Fransız- edebiyatından etkilenme ve bu etkiyi Türk edebiyatına yansıtma gibi bir durum söz konusu. Şinasi, bu hareketin öncüsü olarak kabul edilse de daha öncesinde başlayan bir süreç aslında. Ama Tanzimat Edebiyat olarak adlandırılan bu dönemde tam anlamıyla eski edebiyattan kopuş yaşanmıyor. Batı etkisi devam ederken Divan edebiyatındaki edebi anlayış da devam ediyor.
  • Islahat fermanının etkisi: Aslında Islahat Fermanı tek başına etkili değil. Bu fermanın imzalanmasına kadar giden süreçte bir yorgun bir Osmanlı var. Aslında Islahat Fermanına da mecbur kalmış denilebilir. Fermanın ilan edilme nedenlerinden bir tanesi, diğer devletlerin Osmanlı'nın iç işlerine karışmasını engellemek. Zira azınlıklar isyan ediyor, gayrimüslümlere verilen haklar sorgulanıyor. Ayrıca 1856 Paris Antlaşmasının maddelerinden birinde Osmanlı'nın 18 Şubat 1856'da ilan ettiği Islahat Fermanının devletlere tebliğ edileceği, diğer devletlerin de bunu kabul edeceği yazıyor. Peki bu ferman ile Osmanlı iç işlerinde diğer devletlerin baskından kurtuluyor mu? Kesinlikle hayır.

Bu ve bunun gibi nedenler, süreç içerisinde Osmanlı'nın zayıflamasına neden oluyor. I. Dünya Savaşı'nda yaşananlar ise Osmanlı'nın çöküşe ne denli hazır olduğunu gözler önüne seriyor. 1918 yılında İtilaf devletleriyle Osmanlı arasında imzalanan "Mondros Ateşkes Antlaşması" bunun göstergelerinden bir tanesi. Şartları oldukça ağır bir antlaşmadır. Bütün Osmanlı toprakları, İtilaf devletlerinin işgaline hazır hale getiriliyor.

Çok derinlikli bir konu olduğu için kısa tutmaya çalıştım. Umuyorum faydalı olmuştur.

Kaynaklar

  1. B. Kodaman. Osmanlı Devleti’nin Yükseliş Ve Çöküş Sebeplerine Genel Bakış∗. (26 Ekim 2021). Alındığı Tarih: 26 Ekim 2021. Alındığı Yer: dergipark | Arşiv Bağlantısı
1
  • Raporla
Cevap
Leonard Leonardo
Leonard Leonardo Tarih Öğrencisiyim Yüksek Lisans'a Hazırlanıyorum

Osmanlı Devleti’nin gerilemesine ve daha sonrada çöküşüne sebep olarak gösterilen nedenlerin başında mülki idarenin ve ordu teşkilatının bozulması, ilmiye sınıfının yetersiz kalması, adliye mekanizmasının çöküşü ve ekonomik yapının bozulması gelmektedir

Kaynaklar

  1. Tarihçi. Osmanlı Devletinin Yıkılışının İç Nedenleri. (4 Kasım 2021). Alındığı Tarih: 4 Kasım 2021. Alındığı Yer: | Arşiv Bağlantısı
1
  • Raporla
Daha Fazla Cevap Göster
Cevap Ver
İlginizi Çekebilecek Sorular
Evrim Ağacı Soru & Cevap Platformu, Türkiye'deki bilimseverler tarafından kolektif ve öz denetime dayalı bir şekilde sürdürülen, özgür bir ortamdır. Evrim Ağacı tarafından yayınlanan makalelerin aksine, bu platforma girilen soru ve cevapların içeriği veya gerçek/doğru olup olmadıkları Evrim Ağacı yönetimi tarafından denetlenmemektedir. Evrim Ağacı, bu platformda yayınlanan cevapları herhangi bir şekilde desteklememekte veya doğruluğunu garanti etmemektedir. Doğru olmadığını düşündüğünüz cevapları, size sunulan denetim araçlarıyla işaretleyebilir, daha doğru olan cevapları kaynaklarıyla girebilir ve oylama araçlarıyla platformun daha güvenilir bir ortama evrimleşmesine katkı sağlayabilirsiniz.
Sorulara Dön
Evrim Ağacı'na Destek Ol
Evrim Ağacı'nın %100 okur destekli bir bilim platformu olduğunu biliyor muydunuz? Evrim Ağacı'nın maddi destekçileri arasına katılarak Türkiye'de bilimin yayılmasına güç katmak için hemen buraya tıklayın.
Popüler Yazılar
30 gün
90 gün
1 yıl
EA Akademi
Evrim Ağacı Akademi (ya da kısaca EA Akademi), 2010 yılından beri ürettiğimiz makalelerden oluşan ve kendi kendinizi bilimin çeşitli dallarında eğitebileceğiniz bir çevirim içi eğitim girişimi! Evrim Ağacı Akademi'yi buraya tıklayarak görebilirsiniz. Daha fazla bilgi için buraya tıklayın.
Etkinlik & İlan
Bilim ile ilgili bir etkinlik mi düzenliyorsunuz? Yoksa bilim insanlarını veya bilimseverleri ilgilendiren bir iş, staj, çalıştay, makale çağrısı vb. bir duyurunuz mu var? Etkinlik & İlan Platformumuzda paylaşın, milyonlarca bilimsevere ulaşsın.
Podcast
Evrim Ağacı'nın birçok içeriğinin profesyonel ses sanatçıları tarafından seslendirildiğini biliyor muydunuz? Bunların hepsini Podcast Platformumuzda dinleyebilirsiniz. Ayrıca Spotify, iTunes, Google Podcast ve YouTube bağlantılarını da bir arada bulabilirsiniz.

Göster

Şifremi unuttum Üyelik Aktivasyonu

Göster

Şifrenizi mi unuttunuz? Lütfen e-posta adresinizi giriniz. E-posta adresinize şifrenizi sıfırlamak için bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Eğer aktivasyon kodunu almadıysanız lütfen e-posta adresinizi giriniz. Üyeliğinizi aktive etmek için e-posta adresinize bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Close
Geri Bildirim Gönder
Reklamsız Deneyim

Evrim Ağacı'nda reklamları 2 şekilde kapatabilirsiniz:

  1. Ücretsiz üye girişi yapmak: Sitedeki reklamların %50 kadarını kapatmak için ücretsiz bir Evrim Ağacı üyeliği açmanız ve sitemizi/uygulamamızı kullanmanız yeterli!

  2. Maddi destekçilerimiz arasına katılmak: Evrim Ağacı'nın çalışmalarına Kreosus, Patreon veya YouTube üzerinden maddi destekte bulunarak hem Türkiye'de bilim anlatıcılığının gelişmesine katkı sağlayabilirsiniz, hem de site ve uygulamamızı reklamsız olarak deneyimleyebilirsiniz. Reklamsız deneyim, sitemizin/uygulamamızın çeşitli kısımlarda gösterilen Google reklamlarını ve destek çağrılarını görmediğiniz, %100 reklamsız ve çok daha temiz bir site deneyimi sunmaktadır.

Kreosus

Kreosus'ta her 10₺'lik destek, 1 aylık reklamsız deneyime karşılık geliyor. Bu sayede, tek seferlik destekçilerimiz de, aylık destekçilerimiz de toplam destekleriyle doğru orantılı bir süre boyunca reklamsız deneyim elde edebiliyorlar.

Kreosus destekçilerimizin reklamsız deneyimi, destek olmaya başladıkları anda devreye girmektedir ve ek bir işleme gerek yoktur.

Patreon

Patreon destekçilerimiz, destek miktarından bağımsız olarak, Evrim Ağacı'na destek oldukları süre boyunca reklamsız deneyime erişmeyi sürdürebiliyorlar.

Patreon destekçilerimizin Patreon ile ilişkili e-posta hesapları, Evrim Ağacı'ndaki üyelik e-postaları ile birebir aynı olmalıdır. Patreon destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi 24 saat alabilmektedir.

YouTube

YouTube destekçilerimizin hepsi otomatik olarak reklamsız deneyime şimdilik erişemiyorlar ve şu anda, YouTube üzerinden her destek seviyesine reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. YouTube Destek Sistemi üzerinde sunulan farklı seviyelerin açıklamalarını okuyarak, hangi ayrıcalıklara erişebileceğinizi öğrenebilirsiniz.

Eğer seçtiğiniz seviye reklamsız deneyim ayrıcalığı sunuyorsa, destek olduktan sonra YouTube tarafından gösterilecek olan bağlantıdaki formu doldurarak reklamsız deneyime erişebilirsiniz. YouTube destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi, formu doldurduktan sonra 24-72 saat alabilmektedir.

Diğer Platformlar

Bu 3 platform haricinde destek olan destekçilerimize ne yazık ki reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. Destekleriniz sayesinde sistemlerimizi geliştirmeyi sürdürüyoruz ve umuyoruz bu ayrıcalıkları zamanla genişletebileceğiz.

Giriş yapmayı unutmayın!

Reklamsız deneyim için, maddi desteğiniz ile ilişkilendirilmiş olan Evrim Ağacı hesabınıza yapmanız gerekmektedir. Giriş yapmadığınız takdirde reklamları görmeye devam edeceksinizdir.

Destek Ol

Devamını Oku
Evrim Ağacı Uygulamasını
İndir
Chromium Tabanlı Mobil Tarayıcılar (Chrome, Edge, Brave vb.)
İlk birkaç girişinizde zaten tarayıcınız size uygulamamızı indirmeyi önerecek. Önerideki tuşa tıklayarak uygulamamızı kurabilirsiniz. Bu öneriyi, yukarıdaki videoda görebilirsiniz. Eğer bu öneri artık gözükmüyorsa, Ayarlar/Seçenekler (⋮) ikonuna tıklayıp, Uygulamayı Yükle seçeneğini kullanabilirsiniz.
Chromium Tabanlı Masaüstü Tarayıcılar (Chrome, Edge, Brave vb.)
Yeni uygulamamızı kurmak için tarayıcı çubuğundaki kurulum tuşuna tıklayın. "Yükle" (Install) tuşuna basarak kurulumu tamamlayın. Dilerseniz, Evrim Ağacı İleri Web Uygulaması'nı görev çubuğunuza sabitleyin. Uygulama logosuna sağ tıklayıp, "Görev Çubuğuna Sabitle" seçeneğine tıklayabilirsiniz. Eğer bu seçenek gözükmüyorsa, tarayıcının Ayarlar/Seçenekler (⋮) ikonuna tıklayıp, Uygulamayı Yükle seçeneğini kullanabilirsiniz.
Safari Mobil Uygulama
Sırasıyla Paylaş -> Ana Ekrana Ekle -> Ekle tuşlarına basarak yeni mobil uygulamamızı kurabilirsiniz. Bu basamakları görmek için yukarıdaki videoyu izleyebilirsiniz.

Daha fazla bilgi almak için tıklayın

Önizleme
Görseli Kaydet
Sıfırla
Vazgeç
Ara
Alıntı Ekle
Kurallar
Komünite Kuralları
Bu komünite, fark edildiğinde ufku genişleten tespitler içindir. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu komünitenin ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Formu olabildiğince eksiksiz doldurun.
Girdiğiniz sözün/alıntının kaynağı ne kadar açıksa o kadar iyi. Açıklama kısmına kitabın sayfa sayısını veya filmin saat/dakika/saniye bilgisini girebilirsiniz.
2
Anonimden kaçının.
Bazı sözler/alıntılar anonim olabilir. Fakat sözün anonimliğini doğrulamaksızın, bilmediğiniz her söze/alıntıya anonim yazmayın. Bu tür girdiler silinebilir.
3
Kaynağı araştırın ve sorgulayın.
Sayısız söz/alıntı, gerçekte o sözü hiçbir zaman söylememiş/yazmamış kişilere, hatalı bir şekilde atfediliyor. Paylaşımınızın site geneline yayılabilmesi için kaliteli kaynaklar kullanın ve kaynaklarınızı sorgulayın.
4
Ofansif ve entelektüel düşünceden uzak sözler yasaktır.
Gerilim, tersleme, tahrik, taciz, alay, dedikodu, trollük, vurdumduymazlık, duyarsızlık, ırkçılık, bağnazlık, nefret söylemi, azınlıklara saldırı, fanatizm, holiganlık, sloganlar yasaktır.
5
Sözlerinizi tırnak (") içine almayın.
Sistemimiz formatı otomatik olarak ayarlayacaktır.
Gönder
Bu Eseri Neden Tavsiye Ediyorsun?
Aşağıdaki kutuya, isimli neden tavsiye ettiğini girebilirsin. Ne kadar detaylı ve kapsamlı bir analiz yaparsan, bu eseri [OKUMAK/İZLEMEK] isteyenleri o kadar doğru ve fazla bilgilendirmiş olacaksın. Tavsiyenin faydalı bulunması halinde Evrim Ağacı kullanıcılarından daha fazla UP kazanman mümkün olacak. Tavsiyenin sadece negatif içerikte olamayacağını, eğer bu sistemi kullanıyorsan tavsiye ettiğin içeriğin pozitif taraflarından bahsetmek zorunda olduğunu lütfen unutma. Yapıcı eleştiri hakkında daha fazla bilgi almak için burayı okuyabilirsin.
Tavsiye Et