Paylaşım Yap
Tüm Reklamları Kapat
Sorulara Dön
3

Neden-sonuç ilişkisi nedir?

265 görüntülenme
0
  • Paylaş
  • Alıntıla
  • Alıntıları Göster
  • Dış Sitelerde Paylaş
  • Soruyu Takip Et
  • Raporla
  • Mantık Hatası Bildir
Tüm Reklamları Kapat
1 Cevap
Esat Kudret
Esat Kudret
110K UP
Akıl yürütmeyi öğrenmeye çalışan bir öğretmenim.

Her şey Bing-Bang (Büyük Patlama) ile başladı…

Neden sonuç ilişkisini ve zorunluluğunu kavramak için en baştaki nedenselliğe kadar gitmemiz ve sürecin seyrini başlatmamız lazım.

Tüm Reklamları Kapat

Bing-Bang olarak bilinen büyük patlama ile birlikte Evrenin maddi temelli doğumu gerçekleşti. Enerjiden madde açığa çıktı. Bugün evrene içkin maddi temelli ne varsa işte o gün yolculuğuna başladı. Bu yolculuk, evrenin ısıl ölümüne kadar sürecek bir yolculuk.

Isıl ölüm, enerjinin artık madde üretemeyecek denli evrene dağılışının son sonucu olacak.

Tüm Reklamları Kapat

Dolayısı ile şu an elimizde Bing-Bang ile başlayan maddi bir süreç, yani ilksel neden ve ısıl ölümle son bulacak, maddenin yolculuğunun sona erdiğine delalet edecek son bir sonuç var.

İşte bu iki şey arasında yer alan tüm süreçlerde evrenin varlığını sürdürebilme koşulu olan hareket başat rol oynar. Yıldızların, gezegenlerin, kara deliklerin, galaksilerin ve bunlara içkin her şeyin doğumu ve ölümünü kapsayan hareket.

Hareketin olduğu yerde etki tepki, etki tepkinin olduğu yerde ise en genel tanımı ile devinim (değişim-dönüşüm-evrim) kaçınılmaz. Devinim kaçınılmaz ise (değişmeyen tek şey değişim) , her değişimi tetikleyecek en az bir öncül (neden) ve her değişimin etkileyeceği en az bir soncul (sonuç) olmak zorundadır. Ve aynı zamanda her bir önceki durumdan etkilenip bir öncekinin sonucu olan, aynı zamanda bir sonrakini etkileyip bir sonrakinin de nedeni olmak zorundadır. Yani zamana bağlı olarak maddi temelli her şey hem neden hem de sonuçtur. Bu ilişki zorunlu ve ardışık bir ilişkidir. Bing-bang ile başlayıp ısıl ölüm ile sona erecek bir ilişki.

Bu genel gerekçe ve tanımlamadan maddi temelli dünyamız ve ona içkin hiçbir şey azade değildir. Aynı evrenin yasaları aynı şekilde işleyecektir.

Dünyamızda da maddi ve buna dayalı (hareketi zorunlu kılan) soyut addedebileceğimiz her şey aynı yasaya tabidir. Hareket, devinim, neden-sonuç…

Neden sonuç ilişkisi olay ve olgular arasındaki sürekli- kesintisiz bağı gerek evrenin devinimine gerekse doğanın evrimine de dayanak olacak şekilde hem bilmemize vesile olur hem de tersinden temel mantık hatalarına düşmemize engel olur. (sonuçtan nedene gitme gibi)

Kısacası her olay veya olguyu olay veya olgu yapan öncül süreçlerin zorunlu varlığının ve bu olay veya olguların yeni olay ve olgulara vesile olacağının kabulüne dayanır.

Fakat bu kabul öyle biz istedik diye değil ölçülebildiği, gözlemlenebildiği ve somut olarak kanıtlanabildiği için sadece şahit olunan bir kabuldür.

Tüm Reklamları Kapat

Buna göre nedensellik olmadan evrenin dayandığı temel varoluşsal zorunluluk olan hareket olamaz.

Harekete içkin her şeyin öncül bir nedeni ve yeniye gebe bir sonucu vardır. Her neden bir önceki nedenin sonucu ve her sonuç bir sonraki sonucun nedenidir.

Bu zorunluluk evrenin genelinde bugüne kadar sadece atom altı parçacıklarından hareketine yönelik olarak henüz doğrulanamamış ancak onun dışında kalan her alanda nedensellik ilkesi başat ilke olarak varlığını sürdürmektedir. Yani bunun aksi olan olasılıkçı durum sadece atom altı parçacıkların hareketi ile sınırlıdır ve henüz tamamlanmış bir süreç de değildir.

Nedensellik kısaca her olay ve olgunun en az bir nedeninin ve en az bir sonucunun olacağının somut durumudur .

Tüm Reklamları Kapat

Dolayısı ile aralarında doğrudan bir bağ vardır ve bu bağ hareketin olduğu her yerde zorunludur (atom altı parçacıklar hariç).

Örneğin bu sorunuz bu açıklamaya vesile olmuştur. Dolayısı ile soru bir neden cevap bir sonuçtur. Fakat aynı zamanda bu soruyu sormanıza vesile olan şey bu soruyu öncesinin bir sonucu, verdiğim cevaba yönelik gelecek her itiraz da bu cevabı aynı zamanda bir sonrakinin nedeni yapar. Bu böyle sürüp gider.

Ancak buna rağmen neden sonuç ilişkisi daha çok maddi evren ile ilgili olarak net ifadeler içerir. Çünkü hem ölçülmeye, gözlenmeye daha uygundur hem de ispatlanmaya.

Su buharlaştığı için yükselir, yükseldikçe soğur, soğudukça yoğuşur ve yağış olarak iner. Bu aşamaların her biri bir sonra gelenin nedeni ve bir öncekinin sonucudur.

Tüm Reklamları Kapat

Dikkat edilirse burada hep bir döngü hep bir hareket vardır. Hareket evrenin temel dinamiği olduğundan aynı zamanda neden sonuç ilişkisinin de temelidir.

Hareketin olmadığı yerde, misal öngörülen evrenin ısıl ölümünde son bir neden ve sonuçtan sonra neden ve sonuç döngüsü sona erecek. Çünkü sıfır harekette etki eden olamayacağı için ( neden), etkilenen de (sonuç) olmayacaktır.

Ya da tersinden gidersek: evrenin öngörülen ısıl ölümüne değin ve atom altı parçacıkların şimdilik nedeni açıklanamayan rastlantısallığının haricinde, neden sonuç ilişkisi zorunlu bir ilişki olarak ve maddi her alanda varlığını sürdürecektir.

Bu cevap, soru sahibi tarafından en iyi cevap seçilmiştir. Ancak bu, cevabın doğru olduğunu garanti etmez.
0
0
  • Paylaş
  • Alıntıla
  • Alıntıları Göster
  • Dış Sitelerde Paylaş
  • Raporla
  • Mantık Hatası Bildir
Daha Fazla Cevap Göster
Cevap Ver
Evrim Ağacı Soru & Cevap Platformu, Türkiye'deki bilimseverler tarafından kolektif ve öz denetime dayalı bir şekilde sürdürülen, özgür bir ortamdır. Evrim Ağacı tarafından yayınlanan makalelerin aksine, bu platforma girilen soru ve cevapların içeriği veya gerçek/doğru olup olmadıkları Evrim Ağacı yönetimi tarafından denetlenmemektedir. Evrim Ağacı, bu platformda yayınlanan cevapları herhangi bir şekilde desteklememekte veya doğruluğunu garanti etmemektedir. Doğru olmadığını düşündüğünüz cevapları, size sunulan denetim araçlarıyla işaretleyebilir, daha doğru olan cevapları kaynaklarıyla girebilir ve oylama araçlarıyla platformun daha güvenilir bir ortama evrimleşmesine katkı sağlayabilirsiniz.
Sorulara Dön
Evrim Ağacı'na Destek Ol
Evrim Ağacı'nın %100 okur destekli bir bilim platformu olduğunu biliyor muydunuz? Evrim Ağacı'nın maddi destekçileri arasına katılarak Türkiye'de bilimin yayılmasına güç katmak için hemen buraya tıklayın.
Popüler Yazılar
30 gün
90 gün
1 yıl
EA Akademi
Evrim Ağacı Akademi (ya da kısaca EA Akademi), 2010 yılından beri ürettiğimiz makalelerden oluşan ve kendi kendinizi bilimin çeşitli dallarında eğitebileceğiniz bir çevirim içi eğitim girişimi! Evrim Ağacı Akademi'yi buraya tıklayarak görebilirsiniz. Daha fazla bilgi için buraya tıklayın.
Etkinlik & İlan
Bilim ile ilgili bir etkinlik mi düzenliyorsunuz? Yoksa bilim insanlarını veya bilimseverleri ilgilendiren bir iş, staj, çalıştay, makale çağrısı vb. bir duyurunuz mu var? Etkinlik & İlan Platformumuzda paylaşın, milyonlarca bilimsevere ulaşsın.
Youtube
Süper Askerler: İnsanlar, Diğer Maymunlar ile Çiftleşebilir mi?
Süper Askerler: İnsanlar, Diğer Maymunlar ile Çiftleşebilir mi?
Bir Beyin Cerrahının Gözünden BEYNİN İÇİ! | Mehmet Çağlar Berk (Anadolu Sağlık Merkezi Hastanesi)
Bir Beyin Cerrahının Gözünden BEYNİN İÇİ! | Mehmet Çağlar Berk (Anadolu Sağlık Merkezi Hastanesi)
Hastalıklar Ne Zaman Bitecek?
Hastalıklar Ne Zaman Bitecek?
Interstellar'daki Karadelik, Neden Gerçeğine Benzemiyor?
Interstellar'daki Karadelik, Neden Gerçeğine Benzemiyor?
*Dıştan* Yanmalı Sterling Motoru Nasıl Çalışıyor?
*Dıştan* Yanmalı Sterling Motoru Nasıl Çalışıyor?
Podcast
Evrim Ağacı'nın birçok içeriğinin profesyonel ses sanatçıları tarafından seslendirildiğini biliyor muydunuz? Bunların hepsini Podcast Platformumuzda dinleyebilirsiniz. Ayrıca Spotify, iTunes, Google Podcast ve YouTube bağlantılarını da bir arada bulabilirsiniz.
ve seni takip ediyor
Evrim Ağacı Uygulamasını
İndir
Chromium Tabanlı Mobil Tarayıcılar (Chrome, Edge, Brave vb.)
İlk birkaç girişinizde zaten tarayıcınız size uygulamamızı indirmeyi önerecek. Önerideki tuşa tıklayarak uygulamamızı kurabilirsiniz. Bu öneriyi, yukarıdaki videoda görebilirsiniz. Eğer bu öneri artık gözükmüyorsa, Ayarlar/Seçenekler (⋮) ikonuna tıklayıp, Uygulamayı Yükle seçeneğini kullanabilirsiniz.
Chromium Tabanlı Masaüstü Tarayıcılar (Chrome, Edge, Brave vb.)
Yeni uygulamamızı kurmak için tarayıcı çubuğundaki kurulum tuşuna tıklayın. "Yükle" (Install) tuşuna basarak kurulumu tamamlayın. Dilerseniz, Evrim Ağacı İleri Web Uygulaması'nı görev çubuğunuza sabitleyin. Uygulama logosuna sağ tıklayıp, "Görev Çubuğuna Sabitle" seçeneğine tıklayabilirsiniz. Eğer bu seçenek gözükmüyorsa, tarayıcının Ayarlar/Seçenekler (⋮) ikonuna tıklayıp, Uygulamayı Yükle seçeneğini kullanabilirsiniz.
Safari Mobil Uygulama
Sırasıyla Paylaş -> Ana Ekrana Ekle -> Ekle tuşlarına basarak yeni mobil uygulamamızı kurabilirsiniz. Bu basamakları görmek için yukarıdaki videoyu izleyebilirsiniz.

Daha fazla bilgi almak için tıklayın

Göster

Şifrenizi mi unuttunuz? Lütfen e-posta adresinizi giriniz. E-posta adresinize şifrenizi sıfırlamak için bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Eğer aktivasyon kodunu almadıysanız lütfen e-posta adresinizi giriniz. Üyeliğinizi aktive etmek için e-posta adresinize bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Close