Evrim Ağacı Soru & Cevap
Reklamı Kapat
Puan Ver
-2
Puan Ver

Natüralistler kendi felsefi görüşünü bilime nasıl kamufle etti?

1
Teşekkür (2)
Hatırla (1)
Takip (1)
Paylaş
Reklamı Kapat
1 Cevap

Bilimde natüralizm hiç yok, kamufle edilmiş durumda değildir - yaratılışçıların bilimde natüralizm zannettikleri şey empirizmdir (bunun için şu cevabıma bakabilirsiniz: https://evrimagaci.org/soru/bilim-ve-naturalizm-arasindaki-bag-nedir-3044#5909 ) ve bilimi şekillendiren hemen hemen her düşünür teist idi, natüralist değil. Natüralistlerin bilime natüralizmi kamufle ettiği bir masaldır bir şehir efsanesidir.

Bilim derken aydınlanma (rönesans) felsefesinin motivasyonuyla ortaya konan ve daha çok J.S.Mill ve C.Lock, gibi empiristlerin, O.Comte ve daha sonraki dönemlerde de mantıksal pozitivistlerin formüle ettiği pozitivist bilim anlayışından söz edildiğini hatırlatalım. İşte bu bilim kavrayışını şekillendirenler teistler idi. Şimdi tarihe ve detaylara inelim:

Bilimi şekillendirenler:

Bilim felsefesi tarihinde modern bilim anlayışının temel çizgisini oluşturan en önemli düşünürler olarak şu düşünürler görülür:

  • Francis Bacon
  • Rene Descartes
  • Isaac Newton
  • Kepler
  • Leibniz
  • Galileo

Bilimin natüralist değil empirist idüğünden söz etmiştik yukarıda, 20.yüzyılın mantıksal empiristlerinden Hans Reichanbach empirizm hakkında şöyle der:

"Empirizm Bacon’da peygamberini, Locke’da alkışlanan liderini, Hume’de ise eleştirmecisini bulmuştur."

Bilimi şekillendiren en önemli düşünürler diye gösterilenlere bakacak olursak haklarında kısaca şöyle denilebilir:

Bacon

kendisi tanrıya inanan bir insandı, Bacon bilimsel bir çalışma yapmamakla birlikte, hem Aristo’nun bilim anlayışı hem de çağının bilim metodolojisi konusunda yeni ve etkili görüşler ileri sürmüştür. Bacon indüksiyonu bilime kazandırmakla bilinir. Bacon bilime etkisi sadece empirizmi öne çıkarması değil aynı zamanda indüktif düşünceyi de yaygınlaştırması da vardır (başka da katkıları var).

Descartes

Descartes için nesneyi nesne kılan özellikler, ölçme yoluyla yani nicel bir dil ile o nesne hakkında ortaya konulabilecek bilgilerdir. Ona göre ikincil özellikler, yani renk, ses, vb. gibi nitel özellikler insana bağlıdır, dolayısıyla nesnenin asli yönünü temsil etmezler. Bilimin nicelselciliği (ölçme) de bir teistten gelmektedir, bir natüralistten değil. Descartes’e göre Tanrı yaratılışa sadece başlangıçta hareket vermekle kalmamış, hareketlerin maddenin bir kısmından diğerine, doğanın 3 yasası ve çarpmanın 7 kuralı uyarınca aktarılmasını sağlayarak dünyadaki hareket miktarını korumaktadır. Descartes dedüksiyonu bilime kazandırmakla bilinir.

Newton:

Newton'ın dini inancından bahsetmeye gerek görmüyorum, zira adam bilim insanından çok ilahiyatçı da denilebilir. Pek bilinmez ama Newton Descartes'in dedüktif düşünme katkısına karşın hipotetik-dedüktif yöntemi ortaya koymuştur. Newton Principia adlı eserini yazarken karşılaştığı güçlükleri aşmak için diferansiyel hesabı bulmuştur ve bununla sadece yepyeni bir evren tablosu çizmekle kalmamış, felsefede ve bilimde önemli bir yeri olan yeni bir yöntem (hipotetik-dedüktif) oluşturmuş, yeni felsefi ve bilimsel problemlerin ortaya çıkmasına sebep olmuştur. Newton’un da natüralist olmadığını söylememize gerek yoktur herhalde. Newton’un bilimsel çalışmaları mekanist bir dünya görüşünü de temellendirmiştir.

Leibniz, Galileo, Locke ve Kepler:

  • Leibniz hakkında konuşacak olursak o da tanrıya inanan insandı, tanrı varlığına dair tartışmalarda en yaygın kullanılan argümanlardan birisini oluşturan da bizzat kendisidir: Arguement from contingency.
  • Kepler'ın teolojiye doğrudan bir katkısı olduğundan söz edemeyecek olsak da tanrıya inandığından şöyle emin olabilirsiniz: Kopernikan görüşü savunurken hristiyan incillerindeki görüşlerle evren arasında paralellikler kurarak yapar savunmasını. Başka eserlerinde de dini argümanlara yer vermişliği vardır.
  • John Locke kendisi empirizmi yaygınlaştırmasıyla bilinir ve bilime empirizme kazandırmakla bilim felsefesinde iz bırakmıştır. Liberalizmle ve toplumsal sözleşme gibi konularla bilinir, kendisi başka dinlerin mensuplarına tolerans gösterilmesi gerektiğini söylese de inançsızlara karşın tolerans karşıtı olmuştur. "İnsan tanrının varlığını sezgisel olarak bilir" gibi ona atfedilen söz de var, bu söze bakarak kimileri Locke'ının empirist olduğu kadar rasyonalist olduğunu da öne sürer.
  • Galileo: Galileo konusunda ihtilaflar var denilebilir belki, Katolik olarak bilinse de Kimileri sırf işkenceden kaçınmak ve kendisini güvenceye almak için katolikmiş gibi davranan bir ateist olduğunu iddia eder ama buna dair bir esas var mıdır? Bilmem.

ÖZET:

Yazıyı sonlandırmamız gerekirse soruda şöyle sorunlar var:

  • Bilime natüralizm kamufle edilmiş değildir.
  • Bilime natüralistler natüralizmi veya herhangi bir şeyi kamufle ettiği de asılsız iddiadır.
  • Bilimsel yöntemi şekillendirenler de natüralist değil.

Dolayısıyla soru'nun asılsız bir şehir efsanesi olduğunu söyleyebiliriz.

Kaynaklar:

  1. Doç. Dr. Hasan Tutar. Bilim ve Sözde Bilim. Ankara, Seçkin yayıncılık A.Ş. Nisan 2014. ISBN: 978-975-02-2843-8
  2. Prof. Dr. Şafak Ural. Bilim Tarihi. İstanbul, Çantay kitabevi, Ocak 2000. ISBN: 975-7206-32-6
  3. David Wootton. Bilimin icadı Bilim devriminin yeni bir tarihi. İstanbul, Yapı Kredi Yayınları Ocak 2019. ISBN: 978-975-08-4380-8
  4. Profesör Cemal Yıldırım. Bilim Felsefesi 13.baskı. İstanbul, Remzi kitabevi. Mart 2010. ISBN: 978-975-14-0294-3
Kabul Edilen Cevap
Puan Ver
8
Puan Ver
Teşekkür (5)
Paylaş
8
Cevap Ver
Bu soruya cevap vermek için lütfen
Evrim Ağacı Soru & Cevap Platformu, Türkiye'deki bilimseverler tarafından kolektif ve öz denetime dayalı bir şekilde sürdürülen, özgür bir ortamdır. Evrim Ağacı tarafından yayınlanan makalelerin aksine, bu platforma girilen soru ve cevapların içeriği veya gerçek/doğru olup olmadıkları Evrim Ağacı yönetimi tarafından denetlenmemektedir. Evrim Ağacı, bu platformda yayınlanan cevapları herhangi bir şekilde desteklememekte veya doğruluğunu garanti etmemektedir. Doğru olmadığını düşündüğünüz cevapları, size sunulan denetim araçlarıyla işaretleyebilir, daha doğru olan cevapları kaynaklarıyla girebilir ve oylama araçlarıyla platformun daha güvenilir bir ortama evrimleşmesine katkı sağlayabilirsiniz.
Reklamı Kapat
Reklamsız Deneyim

Evrim Ağacı'nın çalışmalarına Kreosus, Patreon veya YouTube üzerinden maddi destekte bulunarak hem Türkiye'de bilim anlatıcılığının gelişmesine katkı sağlayabilirsiniz, hem de site ve uygulamamızı reklamsız olarak deneyimleyebilirsiniz. Reklamsız deneyim, Evrim Ağacı'nda çeşitli kısımlarda gösterilen Google reklamlarını ve destek çağrılarını görmediğiniz, daha temiz bir site deneyimi sunmaktadır.

Kreosus

Kreosus'ta her 10₺'lik destek, 1 aylık reklamsız deneyime karşılık geliyor. Bu sayede, tek seferlik destekçilerimiz de, aylık destekçilerimiz de toplam destekleriyle doğru orantılı bir süre boyunca reklamsız deneyim elde edebiliyorlar.

Kreosus destekçilerimizin reklamsız deneyimi, destek olmaya başladıkları anda devreye girmektedir ve ek bir işleme gerek yoktur.

Patreon

Patreon destekçilerimiz, destek miktarından bağımsız olarak, Evrim Ağacı'na destek oldukları süre boyunca reklamsız deneyime erişmeyi sürdürebiliyorlar.

Patreon destekçilerimizin Patreon ile ilişkili e-posta hesapları, Evrim Ağacı'ndaki üyelik e-postaları ile birebir aynı olmalıdır. Patreon destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi 24 saat alabilmektedir.

YouTube

YouTube destekçilerimizin hepsi otomatik olarak reklamsız deneyime şimdilik erişemiyorlar ve şu anda, YouTube üzerinden her destek seviyesine reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. YouTube Destek Sistemi üzerinde sunulan farklı seviyelerin açıklamalarını okuyarak, hangi ayrıcalıklara erişebileceğinizi öğrenebilirsiniz.

Eğer seçtiğiniz seviye reklamsız deneyim ayrıcalığı sunuyorsa, destek olduktan sonra YouTube tarafından gösterilecek olan bağlantıdaki formu doldurarak reklamsız deneyime erişebilirsiniz. YouTube destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi, formu doldurduktan sonra 24-72 saat alabilmektedir.

Diğer Platformlar

Bu 3 platform haricinde destek olan destekçilerimize ne yazık ki reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. Destekleriniz sayesinde sistemlerimizi geliştirmeyi sürdürüyoruz ve umuyoruz bu ayrıcalıkları zamanla genişletebileceğiz.

Giriş yapmayı unutmayın!

Reklamsız deneyim için, maddi desteğiniz ile ilişkilendirilmiş olan Evrim Ağacı hesabınıza üye girişi yapmanız gerekmektedir. Giriş yapmadığınız takdirde reklamları görmeye devam edeceksinizdir.

Destek Ol
Türkiye'deki bilimseverlerin buluşma noktasına hoşgeldiniz!

Göster

Şifrenizi mi unuttunuz? Lütfen e-posta adresinizi giriniz. E-posta adresinize şifrenizi sıfırlamak için bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Eğer aktivasyon kodunu almadıysanız lütfen e-posta adresinizi giriniz. Üyeliğinizi aktive etmek için e-posta adresinize bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Close
“İşte size Dünya'daki görevinizin tamamlanıp tamamlanmadığını anlamak için çok basit bir test: Eğer ki hayattaysanız, henüz tamamlanmadı!”
Richard Bach