Paylaşım Yap
Tüm Reklamları Kapat
Sorulara Dön
Ece Akgün
Üye
5

Mitoz bölünmede organellere ne olur? Nasıl oluşurlar?

10,870 görüntülenme
0
  • Paylaş
  • Alıntıla
  • Alıntıları Göster
  • Dış Sitelerde Paylaş
  • Soruyu Takip Et
  • Raporla
  • Mantık Hatası Bildir
Tüm Reklamları Kapat
1 Cevap
Bilgehan Karaca
Hekim

Güzel ve yerinde bir soru. Cevaplaması da bir o kadar zor. Çünkü bu konudaki bulgular taze, bilinen pek az.

Hücredeki organeller zara bağlı ve zara bağlı olmayanlar olarak ikiye ayrılır. Zara bağlı olmayanların sayısı azdır ve en bilinenleri şunlardır: ribozom, sentrozom, sitoskeleton grubu (hücre iskeletini teşkil eden yapılar), flagellum ("kamçı"), nükleozom. Bunlar çok büyük oranda protein yapılı organellerdir ve doğrudan hücrenin kendi genetik kod dizimi üzerinden sıfırdan, yani de novo olarak, üretilebilirler. Mitozdan doğan hücreler bu organelleri kendi kendilerine üretirler.

Tüm Reklamları Kapat

Zara bağlı olan organeller için ise durum daha karışıktır ve özellikle çift kat zarlı olan mitokondria ve plastid grubu organeller kendilerine ait bir kalıtım materyali taşıdıklarından ve Mendelyan kalıtım dışında kaldıklarından mitozda anne hücreden yavru hücrelere aktarılmaları şarttır. Bu organel grubu sıfırdan üretilemez.

Mitoz öncesi evrelerden interfazın G2 evresinde organellerin bölünmeye hazırlık değişiklikleri gerçekleşir. Öncelikle zara bağlı olmayan organel grubu yıkılarak imha olur. Zara bağlı olanlardan da bazıları yıkıma ya da kısmî parçalanmaya uğrar, fakat mitokondria ve plastid grubu buna dahil değildir, onlar parçalanmanın aksine kopyalanırlar. Öte yanda Golgi aygıtı tek kat zarlı bir organel olmasına rağmen parçalanmakla kalmaz, bu parçalanma işlemi sonrası tetiklediği sinyal mekanizması hücrenin G2 fazından çıkmaya hazır olduğu anlamına gelir. Yani organellerin yıkım ve kopyalanma işlemleri mitozun başlaması açısından elzemdir.

Tüm Reklamları Kapat

Teknik zorunluluklardan ötürü organellerin mitoz boyunca akıbetiyle ilgili çalışmalar daha az karmaşık hücre yapıları olan basit tek hücreli ökaryotik hücrelerde yapılagelmiştir. Bu nedenle insan hücrelerinde yapılmış bir çalışma bulmak zor. Ancak ökaryotik hücrelerde bu mekanizmanın oldukça benzer olduğu varsayımında bulunabiliriz.

Kopyalanma gerektiren mitokondria ve plastid grubu G1 ve S fazlarında mitofusinler, OPA1 ve DNM1 proteinlerinin kontrolünde yavaş yavaş kendi aralarında birleşerek (füzyon) uzun organel yapıları oluştururlar. G2 evresinde ise bu grup bir "bölünme makinesi" kullanır. bu makine organeli dışarıdan saran bir FtsZ ("Filamentöz Isı Duyarlı Z") halka proteini ve Dinamin halka proteininden oluşur. Makine; FtsZ ile içten, Dinamin ile dıştan mekanik güç uygulayarak boyu füzyonlar sonucu artmış organeli ortadan kıstırarak iki kısa parçaya ayırır. Bu şekilde oluşan yavru organeller mitoza hazırlanan hücrenin tüm iç boşluğuna yayılarak hacimsel olarak homojen bir hücre içi organel dağılımı yaratırlar.1

Lizozom ve endozomların ise en azından büyük boyutlu olanlarının G2 fazında ortadan kaldırılmadığı, hücre içi iskelet yapıları ve mikrotübüler sistem aracılığıyla metafaz evresinde çekirdek elemanlarıyla birlikte hücre ortasında toplandığı ve anafaz ile her iki hücre kutbuna yaklaşık olarak eşit sayıda dağıldığı biliniyor. Hücrede bu grup organeller için bir kopyalama işlemi yapılmıyor ve dolayısıyla yavru hücrelerde anne hücredeki lizozom ve endozom sayısının yaklaşık yarısı görülüyor.2

Endoplazmik retikulum mitoz esnasında iki kez değişim geçirerek önce kısa ve çok dallı forma, sonrasında profazdan itibaren tek dallı uzun forma dönüşür. Böylece mitoz öncesinde çekirdeğin ihtiyaç duyduğu fonksiyonları yerine getirebilirken telofaz sırasında hücrenin ihtiyaç duyduğu simetriyi bozmaz. Endoplazmik retikulumun yeniden eski yapısal görünümüne kavuşması yavru hücrelerin birbirinden tamamen ayrılmasından sonra gerçekleşir.3

Golgi aygıtı yukarıda da bahsi geçtiği üzere G2 evresinde küçük parçalara ayrılır. Bu parçalanma GRASP55 proteininin genetik düzeyde ekspresyonun baskılanması ve sonuç olarak Golgi aygıtının yapısal bütünlüğü sağlanamayacak kadar kimyasal aktivasyonunun azaltılmasıyla mümkün olur. Golgi aygıtı parçalanmadan hücre mitozu başlatamaz. Golgi aygıtının kendi küçük parçalarından yeniden organize edilerek yapılması ise mitoz sonrası GRASP55'in üzerindeki baskının kalkması ve proteinin Golgi aygıt yapılanmasını yeniden düzenlemeye başlamasıyla mümkün olur.4

Peroksizomlarda ilginç şekilde iki farklı değişiklik görülebilir. Birincisi, peroksizomlar hücre zarındaki Inp2 proteinlerine tutunarak mitoz boyunca hücre zarında asılı bekleyebilirler, böylece yavru hücrelere doğrudan kalıtılırlar. İkincisi, peroksizomlar pex11 geni üzerinden yavru hücrede de novo olarak da üretilebilirler. Son zamanlarda endoplazmik retikulumun de novo peroksizom üretimini yönetebileceğine yönelik hipotezler ortaya atılmıştır ama gösterilmiş bir ilişki henüz yoktur.5

5,178 görüntülenme

Kaynaklar

  1. Yazar Yok. The Cell Cycle, Including The Mitotic Cycle And Organelle Division Cycles, As Revealed By Cytological Observations. (24 Şubat 2020). Alındığı Tarih: 24 Şubat 2020. Alındığı Yer: Bağlantı | Arşiv Bağlantısı
  2. Yazar Yok. Mitochondrial Fusion And Division. (24 Şubat 2020). Alındığı Tarih: 24 Şubat 2020. Alındığı Yer: Bağlantı | Arşiv Bağlantısı
  3. Yazar Yok. Organelle Segregation During Mitosis: Lessons From Asymmetrically Dividing Cells. (24 Şubat 2020). Alındığı Tarih: 24 Şubat 2020. Alındığı Yer: Bağlantı | Arşiv Bağlantısı
  4. Yazar Yok. Stability And Robustness Of An Organelle Number Control System: Modeling And Measuring Homeostatic Regulation Of Centriole Abundance. (24 Şubat 2020). Alındığı Tarih: 24 Şubat 2020. Alındığı Yer: Bağlantı | Arşiv Bağlantısı
6
0
  • Paylaş
  • Alıntıla
  • Alıntıları Göster
  • Dış Sitelerde Paylaş
  • Raporla
  • Mantık Hatası Bildir
Daha Fazla Cevap Göster
Cevap Ver
Evrim Ağacı Soru & Cevap Platformu, Türkiye'deki bilimseverler tarafından kolektif ve öz denetime dayalı bir şekilde sürdürülen, özgür bir ortamdır. Evrim Ağacı tarafından yayınlanan makalelerin aksine, bu platforma girilen soru ve cevapların içeriği veya gerçek/doğru olup olmadıkları Evrim Ağacı yönetimi tarafından denetlenmemektedir. Evrim Ağacı, bu platformda yayınlanan cevapları herhangi bir şekilde desteklememekte veya doğruluğunu garanti etmemektedir. Doğru olmadığını düşündüğünüz cevapları, size sunulan denetim araçlarıyla işaretleyebilir, daha doğru olan cevapları kaynaklarıyla girebilir ve oylama araçlarıyla platformun daha güvenilir bir ortama evrimleşmesine katkı sağlayabilirsiniz.
Sorulara Dön
Evrim Ağacı'na Destek Ol
Evrim Ağacı'nın %100 okur destekli bir bilim platformu olduğunu biliyor muydunuz? Evrim Ağacı'nın maddi destekçileri arasına katılarak Türkiye'de bilimin yayılmasına güç katmak için hemen buraya tıklayın.
Popüler Yazılar
30 gün
90 gün
1 yıl
EA Akademi
Evrim Ağacı Akademi (ya da kısaca EA Akademi), 2010 yılından beri ürettiğimiz makalelerden oluşan ve kendi kendinizi bilimin çeşitli dallarında eğitebileceğiniz bir çevirim içi eğitim girişimi! Evrim Ağacı Akademi'yi buraya tıklayarak görebilirsiniz. Daha fazla bilgi için buraya tıklayın.
Etkinlik & İlan
Bilim ile ilgili bir etkinlik mi düzenliyorsunuz? Yoksa bilim insanlarını veya bilimseverleri ilgilendiren bir iş, staj, çalıştay, makale çağrısı vb. bir duyurunuz mu var? Etkinlik & İlan Platformumuzda paylaşın, milyonlarca bilimsevere ulaşsın.
Youtube
Süper Askerler: İnsanlar, Diğer Maymunlar ile Çiftleşebilir mi?
Süper Askerler: İnsanlar, Diğer Maymunlar ile Çiftleşebilir mi?
Kargalar 200 Yıl Yaşıyor Olabilir mi?
Kargalar 200 Yıl Yaşıyor Olabilir mi?
Piyango Nasıl Kazanılır? (GARANTİLİ)
Piyango Nasıl Kazanılır? (GARANTİLİ)
Kendi Kendine Konuşanlar Deli mi?
Kendi Kendine Konuşanlar Deli mi?
Zaman Oku: Zamanın İleri Aktığını Nereden Biliyoruz?
Zaman Oku: Zamanın İleri Aktığını Nereden Biliyoruz?
Podcast
Evrim Ağacı'nın birçok içeriğinin profesyonel ses sanatçıları tarafından seslendirildiğini biliyor muydunuz? Bunların hepsini Podcast Platformumuzda dinleyebilirsiniz. Ayrıca Spotify, iTunes, Google Podcast ve YouTube bağlantılarını da bir arada bulabilirsiniz.
ve seni takip ediyor
Evrim Ağacı Uygulamasını
İndir
Chromium Tabanlı Mobil Tarayıcılar (Chrome, Edge, Brave vb.)
İlk birkaç girişinizde zaten tarayıcınız size uygulamamızı indirmeyi önerecek. Önerideki tuşa tıklayarak uygulamamızı kurabilirsiniz. Bu öneriyi, yukarıdaki videoda görebilirsiniz. Eğer bu öneri artık gözükmüyorsa, Ayarlar/Seçenekler (⋮) ikonuna tıklayıp, Uygulamayı Yükle seçeneğini kullanabilirsiniz.
Chromium Tabanlı Masaüstü Tarayıcılar (Chrome, Edge, Brave vb.)
Yeni uygulamamızı kurmak için tarayıcı çubuğundaki kurulum tuşuna tıklayın. "Yükle" (Install) tuşuna basarak kurulumu tamamlayın. Dilerseniz, Evrim Ağacı İleri Web Uygulaması'nı görev çubuğunuza sabitleyin. Uygulama logosuna sağ tıklayıp, "Görev Çubuğuna Sabitle" seçeneğine tıklayabilirsiniz. Eğer bu seçenek gözükmüyorsa, tarayıcının Ayarlar/Seçenekler (⋮) ikonuna tıklayıp, Uygulamayı Yükle seçeneğini kullanabilirsiniz.
Safari Mobil Uygulama
Sırasıyla Paylaş -> Ana Ekrana Ekle -> Ekle tuşlarına basarak yeni mobil uygulamamızı kurabilirsiniz. Bu basamakları görmek için yukarıdaki videoyu izleyebilirsiniz.

Daha fazla bilgi almak için tıklayın

Göster

Şifrenizi mi unuttunuz? Lütfen e-posta adresinizi giriniz. E-posta adresinize şifrenizi sıfırlamak için bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Eğer aktivasyon kodunu almadıysanız lütfen e-posta adresinizi giriniz. Üyeliğinizi aktive etmek için e-posta adresinize bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Close