Evrim Ağacı Logo Evrim AğacıSoru & Cevap
Evrim Ağacı Soru & Cevap
Reklamı Kapat
0

Lorentz faktörü nedir ve nasıl kullanılır?

Lorentz faktörü ile bir cisim için nasıl hesaplama yapılır? Araştırırken karşıma çıkan bir başka şey de "proper time" terimi. Bu tam olarak nedir?

1
Teşekkür
Hatırla (1)
Takip
Paylaş
Reklamı Kapat
1 Cevap

Proper time, cismin durağan halde olduğu referans sisteminde geçen zamandır. Bir örnek vermek gerekirse bir arkadaşının kolunda saat olsun. Eğer arkadaşın sana göre durağan ise arkadaşının saatinin tik-toklamasını ölçersen saatin proper time'ını bulmuş olursun. Ancak eğer arkadaşın sana göre belirli bir hıza sahip ise onun saatini daha yavaş tik-tokluyor olarak ölçersin (ışık hızına yakın hızlarda bu etki çok daha net olacaktır). İşte bu ölçtüğün zaman saatin proper time ı DEĞİLDİR çünkü saat sana göre durağan değildir, senin ölçtüğün şeye coordinate time denir. Arkadaşının referans sisteminde saat durağan olduğu için (çünkü kolunda bulunuyor) arkadaşının ölçtüğü tik-toklama proper time'dır. Bir saatin ölçtüğü proper time zaten özel bir referans sisteminde tanımlı olduğu için referans sistemine bağlı değildir, öte yandan coordinate time ise referans sistemine bağlıdır. Eğer referans sisteminde saat durağan ise o referans sistemi için proper time ve coordinate time aynı değere sahiptir.

Lorentz faktörü, özel görelilik hesaplamalarının hemen her yerinde mutlaka vardır. Nasıl geldiğini türetmek çok uzun olacağı için buraya yazmak anlamsız olur ancak Lorentz faktörü'nden çok kısaca bahsetmek gerekirse Lorentz faktörü, hıza bağlı bir fonksiyondur. Matematiksel ifadesi aşağıdaki gibidir.

kod hali: \gamma\left(v\right)=\frac{1}{\sqrt{1-\frac{v^2}{c^2}

diğer bir gösterim: gamma(v) = 1/sqrt(1-v^2/c^2)

Not: koddaki bir sıkıntıdan dolayı denklemi yazamıyorum. Aşağıdaki denklemde proper time ve coordinate time yerine 1 sayılarını koyduğumu varsay.

Durağan bir cisim için olduğundan Lorentz faktörü de 1'e eşit olur. Öte yandan cismin hızı ışık hızına yaklaştıkça bu faktörün değeri de sonsuza kayar. Proper time ve coordinate time arasındaki ilişkiyi bu faktör ile ifade edebiliriz.

: coordinate time

: proper time

Bu denklem bize şunu söyler. Bir cisim ışık hızına yaklaştıkça cismin saatinin tik-toklamasını daha yavaş ölçeriz, ışık hızına yaklaştıkça cismin saatinin tik-toklaması durmaya doğru gider.

Aşağıda verdiğim kaynak tam olarak bundan bahsetmiyor ancak kuramsal fizik konusunda gördüğüm en kaliteli Youtube kanalı, içeriklerine bakmanı mutlaka tavsiye ediyorum.

149 görüntülenme
Kabul Edilen Cevap
2
Teşekkür (1)
Paylaş
2

Kaynaklar

  • PBS Space Time. The Geometry Of Causality | Space Time. (03 Şubat 2017). Alındığı Tarih: 23 Ocak 2021. Alındığı Yer: YouTube | Arşiv Bağlantısı
Cevap Ver
Bu soruya cevap vermek için lütfen
Evrim Ağacı Soru & Cevap Platformu, Türkiye'deki bilimseverler tarafından kolektif ve öz denetime dayalı bir şekilde sürdürülen, özgür bir ortamdır. Evrim Ağacı tarafından yayınlanan makalelerin aksine, bu platforma girilen soru ve cevapların içeriği veya gerçek/doğru olup olmadıkları Evrim Ağacı yönetimi tarafından denetlenmemektedir. Evrim Ağacı, bu platformda yayınlanan cevapları herhangi bir şekilde desteklememekte veya doğruluğunu garanti etmemektedir. Doğru olmadığını düşündüğünüz cevapları, size sunulan denetim araçlarıyla işaretleyebilir, daha doğru olan cevapları kaynaklarıyla girebilir ve oylama araçlarıyla platformun daha güvenilir bir ortama evrimleşmesine katkı sağlayabilirsiniz.
Reklamı Kapat
Soru Sor
Türkiye'deki bilimseverlerin buluşma noktasına hoşgeldiniz!

Göster

Şifrenizi mi unuttunuz? Lütfen e-posta adresinizi giriniz. E-posta adresinize şifrenizi sıfırlamak için bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Eğer aktivasyon kodunu almadıysanız lütfen e-posta adresinizi giriniz. Üyeliğinizi aktive etmek için e-posta adresinize bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Close
“Halkın ekmeği ve sığınağı olması yetmez, kitapları da olmalıdır. Zihni açlıktan ölen birinin karnının dolu olmasının pek bir değeri yoktur.”
Mark Twain
Geri Bildirim Gönder
Reklamsız Deneyim

Evrim Ağacı'nın çalışmalarına Kreosus, Patreon veya YouTube üzerinden maddi destekte bulunarak hem Türkiye'de bilim anlatıcılığının gelişmesine katkı sağlayabilirsiniz, hem de site ve uygulamamızı reklamsız olarak deneyimleyebilirsiniz. Reklamsız deneyim, Evrim Ağacı'nda çeşitli kısımlarda gösterilen Google reklamlarını ve destek çağrılarını görmediğiniz, daha temiz bir site deneyimi sunmaktadır.

Kreosus

Kreosus'ta her 10₺'lik destek, 1 aylık reklamsız deneyime karşılık geliyor. Bu sayede, tek seferlik destekçilerimiz de, aylık destekçilerimiz de toplam destekleriyle doğru orantılı bir süre boyunca reklamsız deneyim elde edebiliyorlar.

Kreosus destekçilerimizin reklamsız deneyimi, destek olmaya başladıkları anda devreye girmektedir ve ek bir işleme gerek yoktur.

Patreon

Patreon destekçilerimiz, destek miktarından bağımsız olarak, Evrim Ağacı'na destek oldukları süre boyunca reklamsız deneyime erişmeyi sürdürebiliyorlar.

Patreon destekçilerimizin Patreon ile ilişkili e-posta hesapları, Evrim Ağacı'ndaki üyelik e-postaları ile birebir aynı olmalıdır. Patreon destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi 24 saat alabilmektedir.

YouTube

YouTube destekçilerimizin hepsi otomatik olarak reklamsız deneyime şimdilik erişemiyorlar ve şu anda, YouTube üzerinden her destek seviyesine reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. YouTube Destek Sistemi üzerinde sunulan farklı seviyelerin açıklamalarını okuyarak, hangi ayrıcalıklara erişebileceğinizi öğrenebilirsiniz.

Eğer seçtiğiniz seviye reklamsız deneyim ayrıcalığı sunuyorsa, destek olduktan sonra YouTube tarafından gösterilecek olan bağlantıdaki formu doldurarak reklamsız deneyime erişebilirsiniz. YouTube destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi, formu doldurduktan sonra 24-72 saat alabilmektedir.

Diğer Platformlar

Bu 3 platform haricinde destek olan destekçilerimize ne yazık ki reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. Destekleriniz sayesinde sistemlerimizi geliştirmeyi sürdürüyoruz ve umuyoruz bu ayrıcalıkları zamanla genişletebileceğiz.

Giriş yapmayı unutmayın!

Reklamsız deneyim için, maddi desteğiniz ile ilişkilendirilmiş olan Evrim Ağacı hesabınıza üye girişi yapmanız gerekmektedir. Giriş yapmadığınız takdirde reklamları görmeye devam edeceksinizdir.

Destek Ol
Takipçi UP İçerik Soru Cevap

Devamını Oku