Sorulara Dön
1
Evrim & Abiyogenez

Kültür evrimsel midir? Kültür evrimleşir mi?

3
Teşekkür (1)
Hatırla
Takip
Paylaş
Reklamı Kapat
3 Cevap

Bir toplumun kültürü, birikimli bir şekilde öğrenilmiş davranışlar bütünüdür. İnsan kültürü en azından kısmen sosyal yaşam ve dile dayanır; ancak sosyal yaşamın ve dilin kendisinin kökeni biyolojiktir. Buna bağlı olarak, kültürler inşa edebilecek türlerin varlığı evrime dayandığı için, kültürün kökenleri de evrime dayanmaktadır.

Örneğin dil evrimine yönelik hipotezlerin kalbinde, dilin uzun süreli ve karmaşık sosyal ilişkiler kurmaya yaradığı gerçeği yer almaktadır. Konuşabilme yeteneğimiz sayesinde, popülasyonumuz içindeki diğer bireylerin durumları hakkında bilgi alabiliriz ve buna göre davranabiliriz. Örneğin kimin yardıma ihtiyacı olduğunu, kimin yardım edebileceğini, kimin üremeye ilgi duyduğunu, kimin hâlihazırda ilişkisi olduğunu, kimin yeni bir arayışta olduğunu dil sayesinde öğrenebiliriz. Bunların hepsi, evrimsel açıdan hayatta kalma ve üreme başarısını artıran veya azaltan bilgilerdir; dolayısıyla evrimi doğrudan etkiler. Bu açıdan bakıldığında, insanların sosyal etkileşim ve kültür geliştirme kapasitesinin evrimsel mekanizmalarla şekillendirildiği söylenebilir.

Bilim insanları arasında evrimin kültürü şekillendirdiğine yönelik genel geçer bir kabul olsa da bu şekillendirmenin ne düzeyde ve ne şekilde olduğuna yönelik tartışmalar devam etmektedir. Örneğin kültürel evrim ya da memetik evrim olarak bilinen bir teoriye göre kültür sadece biyolojik evrimin ürünü olmakla kalmaz, aynı zamanda kültürel bilgi kırıntıları ("memler") de biyolojik özellikler veya "genler" gibi, çeşitlilik ve seçilim mekanizmaları yoluyla evrimleşir. Popülasyon içinde uyum başarısı en yüksek olan memler kalır, geri kalanı zamanla elenir. Seçilen memler de zamanla değişerek yepyeni kültürel bilgi parçalarını oluşturur.

Öne Çıkarılan Cevap
1
Teşekkür (1)
Paylaş
1
Bu cevabın içeriği ve doğruluğu, Evrim Ağacı editörleri tarafından kontrol edilmiş ve onaylanmıştır. Ayrıca bu cevap, Kısa Sorularla Evrim soru dizisi içinde yer almaktadır.

İnsan olarak bizler her geçen gün değişiyoruz. Yaşama stillerimiz, üretme şekillerimiz, toplumsal yapımız... 'İnsanı, diğer hayvanlardan ayıran, emek bilinciyle üretim yapmasıdır. Bu nedenle insanların kültürel evrimi üretim ve onun biçimlerine dayanır'1. Bu noktada kültür için hayatta kalmaya yönelik bir strateji diyebiliriz. Kültür, daha gelişmiş teknolojiler elde etmek için bilgi ve becerilerimizi aktarmamıza yardımcı olur. Bunların yanı sıra, kültürel evrim için gerekli iki temel yeti vardır. Bu yetiler sosyal öğrenme ve zihin teorisidir. Bazı hayvanların kültürel gelenekleri vardır fakat evrilmezler ya da zamanla gelişmezler. Bunun sebebi zihin teorisi ve sosyal öğrenmenin eksikliğidir. Hayvanların tersine, insanlar zamanla gelişir ve kültürel adaptasyon sayesinde ufak ufak evrilirler. İnsanlar birbirlerini taklit ettikçe yeni teknolojiler edinip onları bilgileri ve yetileri doğrultusunda dönüştürürler. Bu sürecin sonunda ortaya çıkan şey karmaşık ve çeşitli bir kültür birikimidir. Bazı teorilere göre, kültür uyum sağlar. Daha spesifik olmak gerekirse, kültür bulunduğu ortama uyum sağlamayı dener. Marin Harris kültürel materyalizm adlı bir teori ortaya atmıştır. Harris, kültürün alt yapısındaki değişimlerin, özellikle üretim ve teknoloji alanındaki değişimlerin, yapı ve süper yapıyı etkileyen yeni kültürel özellikler ortaya attığını söyler. Fakat bu alt yapı, yapı ve süper yapının hala ilişkili olduğu anlamına gelmez. Herhangi bir seviyedeki bir değişiklik diğer iki seviyeyi bariz bir şekilde olmasa da etkiler2.

Buna ek olarak, alan dersimde Erken Çocukluk Döneminde Oyun isimli bir dersim var. Dersin içeriğinde oyun kuramları da bulunmakta ve bu kuramlardan "Rekapitülasyon Kuramı"ndan bahsetmek istiyorum. Bu kurama göre çocuklar oyun oynarlarken, oynadıkları oyunlarla atalarının geçmiş yaşam tarzlarını yansıtmaktadırlar.Başka bir deyişle çocuklar, oyun faaliyeetlerinde insanın evrimindeki kültürel aşamalara uygun bir gelişme gösterirler3. Oyunda çocuk, insanın geçirdiği devinimsel ve ruhsal aşamaları tekrardan yaşar. Oyundaki her hareket kalıtımsal bir temele dayanmaktadır ve birey yaşamı boyunca kendinden önceki soyunun geçirmiş olduğu aynı gelişmeyi geçirecektir4. Yani eskiden atalarımızın kılıç, kalkan ile uğraşmaları günümüzde çocuklarımızında bir sopayı kılıç, kalkan olarak kullanmasının nedeni olabilmektedir. Örneğin, Avcılık ile geçimini sürdüren bir topluluk düşünelim. Avcılıkla yaşamını idame ettiren bir toplulukta çocuklar av eşyalarıyla oyun oynarlardı. Bu kurama göre; eski avlanma kültüründe çocukların oyun oynarlarken kullandıkları gerçek eşyalar günümüzde evrilerek sopaya dönüşmüştür yani kılıç yerine bir sopayı kılıç gibi kullanmaya başlamışlardır. Yani kültür kendini yok etmemiş, günümüz yaşam şartlarına göre değiştirmiştir.

Ayrıca Evrim Ağacı'nın da bu konuyla ilgili bir içeriği bulunmaktadır. 5. sıraya ekliyorum kaynak olarak.

3
Teşekkür (3)
Paylaş
3

Kaynaklar

Evet evrimseldir.Aslına bakıldığında evrim denen şeyin her canlı ya da cansız olayda var olduğu göze çarpar.Kültürün de bir evrimi vardır.Dil'in de bir evrimi vardır.Mesela erkekler'de çok eski zamanlarda, dedelerimiz ape iken saçları,kılları maşallah,ibadullah mevcut imiş.Tabii ki canlılar üremek zorunda ve kıllı eril bireyler olmuş hep.Tüm bunlara bakıldığında şuan saçları, kılları,sakalları bol erkeklerin daha çok tercih edilmesini bekleriz ama öyle değildir :) Saçlarından yoksun erkekler de birçok saçı sakalı bol olan erkeklerden daha fazla tercih edilebiliyor.Bu sadece basit bir örnekti.Zaman geçtikçe değer yargılarımız değişiyor.Kültürel evrim işte tüm bunların toplamı olduğuna göre o da evrimseldir.

0
Teşekkür (1)
Paylaş
0

Kaynaklar

Cevap Ver
Evrim Ağacı Soru & Cevap Platformu, Türkiye'deki bilimseverler tarafından kolektif ve öz denetime dayalı bir şekilde sürdürülen, özgür bir ortamdır. Evrim Ağacı tarafından yayınlanan makalelerin aksine, bu platforma girilen soru ve cevapların içeriği veya gerçek/doğru olup olmadıkları Evrim Ağacı yönetimi tarafından denetlenmemektedir. Evrim Ağacı, bu platformda yayınlanan cevapları herhangi bir şekilde desteklememekte veya doğruluğunu garanti etmemektedir. Doğru olmadığını düşündüğünüz cevapları, size sunulan denetim araçlarıyla işaretleyebilir, daha doğru olan cevapları kaynaklarıyla girebilir ve oylama araçlarıyla platformun daha güvenilir bir ortama evrimleşmesine katkı sağlayabilirsiniz.
Sorulara Dön

Göster

Şifremi unuttum Üyelik Aktivasyonu

Göster

Şifrenizi mi unuttunuz? Lütfen e-posta adresinizi giriniz. E-posta adresinize şifrenizi sıfırlamak için bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Eğer aktivasyon kodunu almadıysanız lütfen e-posta adresinizi giriniz. Üyeliğinizi aktive etmek için e-posta adresinize bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Close
Geri Bildirim Gönder
Reklamsız Deneyim

Evrim Ağacı'nın çalışmalarına Kreosus, Patreon veya YouTube üzerinden maddi destekte bulunarak hem Türkiye'de bilim anlatıcılığının gelişmesine katkı sağlayabilirsiniz, hem de site ve uygulamamızı reklamsız olarak deneyimleyebilirsiniz. Reklamsız deneyim, Evrim Ağacı'nda çeşitli kısımlarda gösterilen Google reklamlarını ve destek çağrılarını görmediğiniz, daha temiz bir site deneyimi sunmaktadır.

Kreosus

Kreosus'ta her 10₺'lik destek, 1 aylık reklamsız deneyime karşılık geliyor. Bu sayede, tek seferlik destekçilerimiz de, aylık destekçilerimiz de toplam destekleriyle doğru orantılı bir süre boyunca reklamsız deneyim elde edebiliyorlar.

Kreosus destekçilerimizin reklamsız deneyimi, destek olmaya başladıkları anda devreye girmektedir ve ek bir işleme gerek yoktur.

Patreon

Patreon destekçilerimiz, destek miktarından bağımsız olarak, Evrim Ağacı'na destek oldukları süre boyunca reklamsız deneyime erişmeyi sürdürebiliyorlar.

Patreon destekçilerimizin Patreon ile ilişkili e-posta hesapları, Evrim Ağacı'ndaki üyelik e-postaları ile birebir aynı olmalıdır. Patreon destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi 24 saat alabilmektedir.

YouTube

YouTube destekçilerimizin hepsi otomatik olarak reklamsız deneyime şimdilik erişemiyorlar ve şu anda, YouTube üzerinden her destek seviyesine reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. YouTube Destek Sistemi üzerinde sunulan farklı seviyelerin açıklamalarını okuyarak, hangi ayrıcalıklara erişebileceğinizi öğrenebilirsiniz.

Eğer seçtiğiniz seviye reklamsız deneyim ayrıcalığı sunuyorsa, destek olduktan sonra YouTube tarafından gösterilecek olan bağlantıdaki formu doldurarak reklamsız deneyime erişebilirsiniz. YouTube destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi, formu doldurduktan sonra 24-72 saat alabilmektedir.

Diğer Platformlar

Bu 3 platform haricinde destek olan destekçilerimize ne yazık ki reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. Destekleriniz sayesinde sistemlerimizi geliştirmeyi sürdürüyoruz ve umuyoruz bu ayrıcalıkları zamanla genişletebileceğiz.

Giriş yapmayı unutmayın!

Reklamsız deneyim için, maddi desteğiniz ile ilişkilendirilmiş olan Evrim Ağacı hesabınıza üye girişi yapmanız gerekmektedir. Giriş yapmadığınız takdirde reklamları görmeye devam edeceksinizdir.

Destek Ol
Sizi Takip Ediyor

Devamını Oku
Evrim Ağacı Uygulamasını
İndir
Chromium Tabanlı Mobil Tarayıcılar (Chrome, Edge, Brave vb.)
İlk birkaç girişinizde zaten tarayıcınız size uygulamamızı indirmeyi önerecek. Önerideki tuşa tıklayarak uygulamamızı kurabilirsiniz. Bu öneriyi, yukarıdaki videoda görebilirsiniz. Eğer bu öneri artık gözükmüyorsa, Ayarlar/Seçenekler (⋮) ikonuna tıklayıp, Uygulamayı Yükle seçeneğini kullanabilirsiniz.
Chromium Tabanlı Masaüstü Tarayıcılar (Chrome, Edge, Brave vb.)
Yeni uygulamamızı kurmak için tarayıcı çubuğundaki kurulum tuşuna tıklayın. "Yükle" (Install) tuşuna basarak kurulumu tamamlayın. Dilerseniz, Evrim Ağacı İleri Web Uygulaması'nı görev çubuğunuza sabitleyin. Uygulama logosuna sağ tıklayıp, "Görev Çubuğuna Sabitle" seçeneğine tıklayabilirsiniz. Eğer bu seçenek gözükmüyorsa, tarayıcının Ayarlar/Seçenekler (⋮) ikonuna tıklayıp, Uygulamayı Yükle seçeneğini kullanabilirsiniz.
Safari Mobil Uygulama
Sırasıyla Paylaş -> Ana Ekrana Ekle -> Ekle tuşlarına basarak yeni mobil uygulamamızı kurabilirsiniz. Bu basamakları görmek için yukarıdaki videoyu izleyebilirsiniz.

Daha fazla bilgi almak için tıklayın