Evrim Ağacı Logo Evrim AğacıSoru & Cevap
Evrim Ağacı Soru & Cevap
Reklamı Kapat
Puan Ver
0
Puan Ver

Kullanmayı bilmediğimiz duyularımız olabilir mi?

2
Teşekkür
Hatırla (1)
Takip
Paylaş
Reklamı Kapat
2 Cevap

Merhabalar.

Bu soru felsefe sorusundan ziyade biyolojiyle ve özelde de evrimsel biyolojiyle ilgili.

Kullanmayı bilmemekle kastınızın ne olduğunu anlamadım. Sahip olduğumuzun farkında olmadığımız ya da üzerilerinde bilinçli kontrol sahibi olmadığımız duyulardan bahsediyorsanız bunlar var. Sıcaklık/soğukluk hissedebilmek, vücudunuzdaki organların konumlarını hiçbir şeye ihtiyaç duymadan bilebilme gibi şeyler bunlardan olabilir. Bunları ayrı duyular olarak sayanlar var. 

Eğer hiçbir şekilde kullanmamadığımız bir duyudan bahsediyorsanız bu ya evrimsel açıdan körelme sürecinde olmalı, ya da böyle bir duyu hiç evrilmemiş olmalı. Dolayısıyla hiç kullanamadığımız bir duyumuz muhtemelen yok. Hiçbir şekilde kullanamamak anlamında kullanmayı bilmediğimiz bir duyu muhtemelen evrilmezdi.

Puan Ver
2
Puan Ver
Teşekkür
Paylaş
2

Kaynaklar

  • Yazar Yok. 10 Extra Senses You Don'T Know You Have. (09 Temmuz 2019). Alındığı Tarih: 09 Temmuz 2019. Alındığı Yer: Bağlantı | Arşiv Bağlantısı

Böyle bir soruya bilimsel nasıl cevap verilebilir bir fikrim yok ama soru zaten felsefe kısmına eklenmiş o yüzden uzunca düşünelim. İlk önce duyu nedir onu konuşmak gerekir. 

Tanım 1: Duyularımız gerçeklik hakkında bilgi temin etmemizi sağlayan araçlardır.

Eğer tanımımızı böyle yaparsak, mantık bizim bir duyumuz haline gelir. Çünkü her ne kadar mantığımız bize dışarıdan ekstra bir bilgi getirmese de elimizdeki bilgileri işleyerek daha önce bilmediğimiz gerçeklik hakkında bir bilgiyi açığa çıkarır. Yani mantık gerçeklik hakkında bilgi temin etmemizi sağlayan bir araçtır. Örneğin; Ağaçtan düşen elmayı tekrar tekrar gözlemleyerek, yer çekiminin varlığını fark etmek. Elimizde olan veriyi diğer verilerle birlikte kullanarak mantıklı bir çıkarım da bulunuyoruz bu sayede gerçeklik hakkında bir şey öğrenmiş oluyoruz.   

Tanım 2: Duyularımız bize gerçeklik hakkında salt bilgi temin eden araçlardır. 

Eğer tanımımızı bu şekilde yaparsak herhangi bir duyuya sahip olmamış oluruz. Çünkü sahip olduğumuz her duyu bize salt bilgi değil göreceli (relative) bilgi sunar.  Örneğin görme duyumuz bize nesnelerin hangi dalga boyunda ışık yaydığını söylemiyor, fakat belirli dalga boyu aralığındaki nesneleri kodluyor. Biz bu kodlamalara renk diyoruz. Fakat bu kodlamalar bizim nesnelere verdiğimiz isimler gibi rastgele yani gerçeklikle bir alakası yok. Kırmızı rengi yalnız bizim kafamızda olan bir düşünce fakat görme duyumuzu işlevsel olarak kullanabilmemize yarıyor. Aynı şey sesler ve kokular için de geçerli. 

Tanım 3: Duyularımız içinde bulunduğumuz ortamla ilgili bilgi kullanmaksızın bilgi üreten araçlardır. 

İşte bu tanım klasik 5 duyumuzu içeren tanım.  

Yazının geri kalanı için benim için tatmin edici olan 1. tanım ile devam edeceğim. Fakat devam etmeden önce bu tanımı ikiye ayıralım.

Fiziksel Duyular: Görme, duyma, koklama, tatma ve dokunma duyularımız.

Soyut Duyular: 5 duyu organından aldığı bilgiyi işleyerek yeni bir bilgi ortaya koyan duyular. Mantıkla ve matematikle açığa çıkan duyulardır.

Örneğin: Derinlik algısı, Bir cismin ne kadar uzakta olduğuna dair bir dış bilgi almasak bile beynimiz iki gözümüzden aldığı veriyi kıyaslayarak bir cismin ne kadar uzakta olduğunu tahmin etmesi derinlik algısıdır. Bu duyu hakkında ilginç olan şey tek gözümüzü kapattığımızda dahi derinlik algımızın tamamen yok olmamasıdır. Beyin geçmişten aldığı bilgileri sanki hala alıyormuş gibi işlemeye devam ediyor. Yada diğer external bilgilerden  yararlanarak (Işık, gölge)  olabildiğince doğru bir derinlik algısı oluşturmaya çalışıyor.  

Soyut duyulardan ne kast ettiğim umarım anlaşılmıştır, yazının geri kalanında bu noktaya odaklanacağız.

Soyut duyuların, sınırları net değildir. Çünkü fiziksel bir organa atfedilmiş değildir. Diğer her duyumuz gibi beynimizde oluşturulurlar. Onları kategorilere ayırmak kişisel bir iştir. Örneğin bence kişinin kendinin farkında olması böyle bir soyut duyudur. Bebekler ilk doğduklarında bu yetiye sahip değillerdir fakat çok hızlı bir şekilde durmadan gerçekliği inceleyerek kendilerinin farkında olurlar. 

- Bir cismin hareket etmesi için bir hareket ettirene ihtiyaç vardır.

- Cisimleri hareket ettirebilme gücüne sahibim.

- Demek ki ben varım. 

- O zaman ben neyim?

İşte bu sorunun cevabı kolay verilemediği için insanlar benlik kazanır. Beyin kendi hakkında ki düşüncelerini benlik adı altında toplar ve benim ben olma duyusu dediğim şeyi yani sürekli kendinin farkında olma halini oluşturur. 

Konudan çok uzaklaşmış gibi görünsem de bence bu durumu anlamak bir çok şeyi açıklığa kavuşturabilir. Benim kişisel düşüncem varlığını bilmediğimiz duyularımız olabilir hatta bunlar her yerdedir ve düşüncelerimizi etkiliyorlardır. fakat kullanmayı bilmediğimiz ve kullanmadığımız duyularımız tanım gereği duyu değillerdir. 

Puan Ver
0
Puan Ver
Teşekkür
Paylaş
0

Kaynaklar

  • Yazar Yok. Aristoteles&Rsquo;In Yanılgısı: 5 Duyudan Daha Fazlasına Sahibiz. (08 Temmuz 2019). Alındığı Tarih: 08 Temmuz 2019. Alındığı Yer: Bağlantı | Arşiv Bağlantısı
Cevap Ver
Bu soruya cevap vermek için lütfen
Evrim Ağacı Soru & Cevap Platformu, Türkiye'deki bilimseverler tarafından kolektif ve öz denetime dayalı bir şekilde sürdürülen, özgür bir ortamdır. Evrim Ağacı tarafından yayınlanan makalelerin aksine, bu platforma girilen soru ve cevapların içeriği veya gerçek/doğru olup olmadıkları Evrim Ağacı yönetimi tarafından denetlenmemektedir. Evrim Ağacı, bu platformda yayınlanan cevapları herhangi bir şekilde desteklememekte veya doğruluğunu garanti etmemektedir. Doğru olmadığını düşündüğünüz cevapları, size sunulan denetim araçlarıyla işaretleyebilir, daha doğru olan cevapları kaynaklarıyla girebilir ve oylama araçlarıyla platformun daha güvenilir bir ortama evrimleşmesine katkı sağlayabilirsiniz.
Reklamı Kapat
Türkiye'deki bilimseverlerin buluşma noktasına hoşgeldiniz!

Göster

Şifrenizi mi unuttunuz? Lütfen e-posta adresinizi giriniz. E-posta adresinize şifrenizi sıfırlamak için bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Eğer aktivasyon kodunu almadıysanız lütfen e-posta adresinizi giriniz. Üyeliğinizi aktive etmek için e-posta adresinize bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Close
“Gerçek olmayana inanmak cahilin doğal eğilimidir. Bu eğilimi yenmek için sadece gerçeği yeterince ortaya koymak yetmez, sahte olanın ifşası ve çürütülmesi de önemlidir.”
H. L. Mencken
Geri Bildirim Gönder
Reklamsız Deneyim

Evrim Ağacı'nın çalışmalarına Kreosus, Patreon veya YouTube üzerinden maddi destekte bulunarak hem Türkiye'de bilim anlatıcılığının gelişmesine katkı sağlayabilirsiniz, hem de site ve uygulamamızı reklamsız olarak deneyimleyebilirsiniz. Reklamsız deneyim, Evrim Ağacı'nda çeşitli kısımlarda gösterilen Google reklamlarını ve destek çağrılarını görmediğiniz, daha temiz bir site deneyimi sunmaktadır.

Kreosus

Kreosus'ta her 10₺'lik destek, 1 aylık reklamsız deneyime karşılık geliyor. Bu sayede, tek seferlik destekçilerimiz de, aylık destekçilerimiz de toplam destekleriyle doğru orantılı bir süre boyunca reklamsız deneyim elde edebiliyorlar.

Kreosus destekçilerimizin reklamsız deneyimi, destek olmaya başladıkları anda devreye girmektedir ve ek bir işleme gerek yoktur.

Patreon

Patreon destekçilerimiz, destek miktarından bağımsız olarak, Evrim Ağacı'na destek oldukları süre boyunca reklamsız deneyime erişmeyi sürdürebiliyorlar.

Patreon destekçilerimizin Patreon ile ilişkili e-posta hesapları, Evrim Ağacı'ndaki üyelik e-postaları ile birebir aynı olmalıdır. Patreon destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi 24 saat alabilmektedir.

YouTube

YouTube destekçilerimizin hepsi otomatik olarak reklamsız deneyime şimdilik erişemiyorlar ve şu anda, YouTube üzerinden her destek seviyesine reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. YouTube Destek Sistemi üzerinde sunulan farklı seviyelerin açıklamalarını okuyarak, hangi ayrıcalıklara erişebileceğinizi öğrenebilirsiniz.

Eğer seçtiğiniz seviye reklamsız deneyim ayrıcalığı sunuyorsa, destek olduktan sonra YouTube tarafından gösterilecek olan bağlantıdaki formu doldurarak reklamsız deneyime erişebilirsiniz. YouTube destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi, formu doldurduktan sonra 24-72 saat alabilmektedir.

Diğer Platformlar

Bu 3 platform haricinde destek olan destekçilerimize ne yazık ki reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. Destekleriniz sayesinde sistemlerimizi geliştirmeyi sürdürüyoruz ve umuyoruz bu ayrıcalıkları zamanla genişletebileceğiz.

Giriş yapmayı unutmayın!

Reklamsız deneyim için, maddi desteğiniz ile ilişkilendirilmiş olan Evrim Ağacı hesabınıza üye girişi yapmanız gerekmektedir. Giriş yapmadığınız takdirde reklamları görmeye devam edeceksinizdir.

Destek Ol