Evrim Ağacı Soru & Cevap
Reklamı Kapat
Puan Ver
4
Puan Ver

Koronavirüs ne kadar bulaşıcı? Salgına dönüşür mü?

Wuhan'daki koronavirüs neden bu kadar çok yayıldı? Sars'ın yakın kuzeni olduğu söyleniyordu, neden ondan çok daha fazla bulaşıyor?

2
Evrim Ağacı Soru Botu 4
310 görüntülenme
Teşekkür (1)
Hatırla
Takip
Paylaş
Reklamı Kapat
2 Cevap

SARS-CoV-2, meşhur SARS hastalığına neden olan SARS-CoV'un yakın bir kuzeni olsa da tıpatıp aynı virüs değil. Dolayısıyla temel karakteristikleri büyük oranda aynı olsa da belli başlı farklar beklemekteyiz. Bulaşıcılığı da bunlardan birisi.

Virüs, Ebola gibi virüslerin aksine vücut sıvıları yoluyla değil, solunum yoluyla, insandan insana bulaşıyor. Üstelik virüs, henüz "kuluçka" evresindeyken, yani bulaştığı kişilerde semptomlar belirmeden önce diğer insanlara da bulaşabildiğinden endişe ediliyor. Benzer şekilde, her hasta, hastalığı benzer şiddet ve semptomlarla geçirmiyor; dolayısıyla daha az şiddette geçirenler hastanelere başvurmayabilir ve hastalığın yayılmasına sebep olabilirler. Bunlar çok tehlikeli, çünkü karantina ve önlem ihtimalini neredeyse yok ediyor. Amerikan Hastalık Kontrol Merkezi (CDC), şu anda kuluçka öncesi bulaşmaya yönelik kanıt olmadığını ileri sürüyor.

Virüsün temel üreme sayısı (R0) olarak bilinen özelliğinin 1.4-2.5 arasında olduğu düşünülüyor; yani virüsün bulaştığı her bir kişi, kendisinden başka ortalamada 1.4 ila 2.5 kişiye (ya da kabaca 1-3 kişiye) bulaştırabiliyor. Bu sayı, MERS salgınında görülen 0.7 civarındaki temel üreme sayısından epey büyük. SARS için bu değer 2-5 arasıydı ve bu salgın sırasında 8000 insan hastalanmış ve en az 774 ölüm yaşanmıştı. Ayrıca SARS-CoV-2'nin zincir halinde 4 kişiye kadar bulaşabildiği hesaplanıyor.

Bu veriler önemli, çünkü bundan yola çıkarak salgının küresel bir krize dönüşüp dönüşmeyeceği, eğer dönüşecekse de bu şekilde bir salgına dönüşmesinin önüne geçmek için virüsün bulaşıcılığının ne kadar önlenmesi gerektiği tespit edilebiliyor. Bir virüsün küresel salgına dönüşebilmesi için R0 değerinin 1'den büyük olması gerekiyor. Bu nedenle MERS çok ciddi bir küresel salgına dönüşmemişti; ancak SARS dönüşmüştü. SARS-CoV-2'nin 1.4-2.5 düzeyindeki değeri, küresel salgın ihtimaline işaret ediyor - ki gidişat da o yönde. Buna ek olarak, an itibariyle eldeki veriler, virüs bulaşabilirliğinin en az %60'ı bloke edilmezse, salgının önüne geçemeyeceğimizi gösteriyor.

Hastalığın nasıl bulaştığı önemli, çünkü SARS ve MERS salgınlarında her hasta eşit derecede bulaştırıcı değildi; bazı hastalara süperbulaştırıcı adı verilmişti çünkü çok daha fazla insana, çok daha hızlı bir şekilde virüsü bulaştırabiliyorlardı. Eğer SARS-CoV-2 için de böyle bir durum varsa, bu kişilerin erken tespiti büyük önem arz edebilir.

545 görüntülenme
Puan Ver
6
Puan Ver
Teşekkür (3)
Paylaş
6

Hemen her bulaşıcı hastalık etkeni, duyarlı bir popülasyon ile karşılaştığında, hastalığın bulaşma şekli, bulaş hızı, hastalık yapabilme gücü( virulansı) gibi faktörlerin eşliğinde bir salgın oluşturur. Bu salgın bir grafik ile gösterilirse; görece daha dik olan bir çıkış fazı, onu takip eden bir zirve ve çıkan ayağına göre daha yataya yakın bir iniş fazı şeklinde seyreder. Bu eğrinin çıkan ayağına paralel hatta biraz daha dik seyreden, ancak tepe noktasından daha önce ortaya çıkan tepe noktası ile karakterize ölüm (mortalite) eğrisi takip eder. COVID-19 salgınında halen çıkış ayağındayız. Bir süre sonra zirve noktasına erişecek ve inişe geçecektir. Bu eğrinin şeklini belirleyecek önemli bir faktör de, sağlık sisteminin salgına cevap verme kapasitesidir. Bu nedenle henüz nüfusu yoğun, yoksul ve sağlık alt yapısı yeterli olmayan ülkelere henüz ulaşmamış durumda. Yoksul ülkelere ulaştığında salgının ve ölümlerin artması beklenebilir maalesef.

189 görüntülenme
Puan Ver
1
Puan Ver
Teşekkür
Paylaş
1
Cevap Ver
Bu soruya cevap vermek için lütfen
Evrim Ağacı Soru & Cevap Platformu, Türkiye'deki bilimseverler tarafından kolektif ve öz denetime dayalı bir şekilde sürdürülen, özgür bir ortamdır. Evrim Ağacı tarafından yayınlanan makalelerin aksine, bu platforma girilen soru ve cevapların içeriği veya gerçek/doğru olup olmadıkları Evrim Ağacı yönetimi tarafından denetlenmemektedir. Evrim Ağacı, bu platformda yayınlanan cevapları herhangi bir şekilde desteklememekte veya doğruluğunu garanti etmemektedir. Doğru olmadığını düşündüğünüz cevapları, size sunulan denetim araçlarıyla işaretleyebilir, daha doğru olan cevapları kaynaklarıyla girebilir ve oylama araçlarıyla platformun daha güvenilir bir ortama evrimleşmesine katkı sağlayabilirsiniz.
Reklamı Kapat
Reklamsız Deneyim

Evrim Ağacı'nın çalışmalarına Kreosus, Patreon veya YouTube üzerinden maddi destekte bulunarak hem Türkiye'de bilim anlatıcılığının gelişmesine katkı sağlayabilirsiniz, hem de site ve uygulamamızı reklamsız olarak deneyimleyebilirsiniz. Reklamsız deneyim, Evrim Ağacı'nda çeşitli kısımlarda gösterilen Google reklamlarını ve destek çağrılarını görmediğiniz, daha temiz bir site deneyimi sunmaktadır.

Kreosus

Kreosus'ta her 10₺'lik destek, 1 aylık reklamsız deneyime karşılık geliyor. Bu sayede, tek seferlik destekçilerimiz de, aylık destekçilerimiz de toplam destekleriyle doğru orantılı bir süre boyunca reklamsız deneyim elde edebiliyorlar.

Kreosus destekçilerimizin reklamsız deneyimi, destek olmaya başladıkları anda devreye girmektedir ve ek bir işleme gerek yoktur.

Patreon

Patreon destekçilerimiz, destek miktarından bağımsız olarak, Evrim Ağacı'na destek oldukları süre boyunca reklamsız deneyime erişmeyi sürdürebiliyorlar.

Patreon destekçilerimizin Patreon ile ilişkili e-posta hesapları, Evrim Ağacı'ndaki üyelik e-postaları ile birebir aynı olmalıdır. Patreon destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi 24 saat alabilmektedir.

YouTube

YouTube destekçilerimizin hepsi otomatik olarak reklamsız deneyime şimdilik erişemiyorlar ve şu anda, YouTube üzerinden her destek seviyesine reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. YouTube Destek Sistemi üzerinde sunulan farklı seviyelerin açıklamalarını okuyarak, hangi ayrıcalıklara erişebileceğinizi öğrenebilirsiniz.

Eğer seçtiğiniz seviye reklamsız deneyim ayrıcalığı sunuyorsa, destek olduktan sonra YouTube tarafından gösterilecek olan bağlantıdaki formu doldurarak reklamsız deneyime erişebilirsiniz. YouTube destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi, formu doldurduktan sonra 24-72 saat alabilmektedir.

Diğer Platformlar

Bu 3 platform haricinde destek olan destekçilerimize ne yazık ki reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. Destekleriniz sayesinde sistemlerimizi geliştirmeyi sürdürüyoruz ve umuyoruz bu ayrıcalıkları zamanla genişletebileceğiz.

Giriş yapmayı unutmayın!

Reklamsız deneyim için, maddi desteğiniz ile ilişkilendirilmiş olan Evrim Ağacı hesabınıza üye girişi yapmanız gerekmektedir. Giriş yapmadığınız takdirde reklamları görmeye devam edeceksinizdir.

Destek Ol
Türkiye'deki bilimseverlerin buluşma noktasına hoşgeldiniz!

Göster

Şifrenizi mi unuttunuz? Lütfen e-posta adresinizi giriniz. E-posta adresinize şifrenizi sıfırlamak için bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Eğer aktivasyon kodunu almadıysanız lütfen e-posta adresinizi giriniz. Üyeliğinizi aktive etmek için e-posta adresinize bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Close
“Bazı insanlar, özellikle de erkekler, bilimin kadınlar için iyi bir kariyer tercihi olmadığını söylediler. Bu, beni başarılı olmak konusunda daha da azimli kıldı.”
Francoise Barre