Evrim Ağacı Soru & Cevap
Reklamı Kapat
Puan Ver
1
Puan Ver

Komodo ejderleri öleceklerini bilebilirler mi? Nasıl mümkün olabilir?

1
1,566 görüntülenme
Teşekkür (1)
Hatırla
Takip
Paylaş
Reklamı Kapat
1 Cevap

Soruyu bilgim dahilinde 3 farklı açıdan cevaplamaya çalışacağım, umarım faydalı olur.

1—-Gelecekte öleceğini bilebilme veya daha genel bir ifade ile geleceği öngörebilme, planlayabilme yetisi “zihinde zaman yolculuğu yapabilme” yetisi olarak isimlendirilir.

Dünya üzerindeki canlılar arasında bu yeteneğin açık ara en fazla görüldüğü canlı türü ise insandır. İnsan beyni geleceğe dair planlar yapar, uygular, deneyimlerinden çıkardığı sonuçlara göre ve isteklerine bağlı olarak planlarını revize eder. Bu sayede bir bütün olarak medeniyet dediğimiz şehirleri, ideolojileri, savaşları, makinaları ve doğum günü partilerini yaparız. Hayvanlarda da geleceğe dair birçok davranış görülür, mesela su samurları baraj inşa eder, bazı hayvanlar avlarının bir kısmını kış aylarında kazıp çıkartmak için toprağa gömerler, bazı hayvanlar bulundukları coğrafyayı terk edip, göç eder, sincaplar fındık depolar vb. 

Ancak genel kabul hayvanların bu eylemleri bilinçsiz yapıyor olduklarıdır. Psikolog Daniel Gilbert ‘in de ifade ettiği gibi “Bahçeme fındık saklayan bir sincabın gelecek hakkında bildiği şey bir yamaçtan yuvarlanarak düşen bir kayanın fizik kanunlarına dair bildiği şey kadardır.” Daha önce hiç kış görmemiş genç sincaplar yine de fındık depolamaya devam edecektir.

Öte yandan son dönem de yapılan bazı araştırmalar bazı hayvanların da “zihinsel zaman yolculuğu” yapabildiğine dair bazı kanıtlar sunmuştur. Psikolog Nicola Clayton ‘un araştırmalarında kullandığı kestane kargası olarak adlandırılan bir karga türü depoladığı yiyeceklerin arasında zamana bağlı olarak farklı seçim yapabilmektedir. Yapılan diğer araştırmalar da büyük insansı maymunların (şempanzeler, cüce şempanzeler, goriller, orangutanlar) öngörü olarak nitelendirilecek davranışları geliştirdikleri gösterilmiştir. Ancak bazı bilim adamları bu deneylerin sonuçlarını yeterince inandırıcı bulmamaktadır. Bahsi geçen deneylerdeki sonuçların zayıf kaldığını, hayvanların bu davranışları diğer bilinçsiz davranışlarının karmaşık bir varyantı olabileceğini söylemektedirler. Zihinsel zaman yolculuğunun evrensel bir tanımı ve testi yapılmadan hayvanların bu davranış yetilerine sahip olup olmadıkları tartışılmaya devam edecek gözükmektedir. Komodo ejderleri ile ilgili bu konuda benim bilgim dahilinde bir araştırma yapılmamıştır. Ancak hali hazırda yapılan tartışmalı deneyler bile hayvanların bizlere göre çok daha kısıtlı bir geleceği öngörme yetenesi olduğunu gösteriyorken Komodo ejderlerinin ölümü öngörmek gibi çok daha sofistike ve uzun erimli bir öngörüye sahip olmaları hiç akla yatkın gözükmemektedir.

2- Felsefi açıdan irdelediğimizde ise din olgusunun ölüm korkusu/bilinci ile bütünleşik olduğu görülebilir. Hemen hemen her din de ölüm sonrası yapılan ritüeller önemli bir yer tutar. Ölümü konu almamış bir din yoktur dersek zannedersem yanlış söylememiş oluruz. Komodo ejderlerinin veya başka bir hayvanın insan bilincine yakın bir şekilde ölüm öngörüsüne ve bilincine sahip olup olmadığını, laboratuvarlarda yapılan deneylerden önce bu hayvanların doğal ortamlarındaki sosyolojik davranışlarında çok daha yalın bir şekilde gözlemleyebilirdik. 

3- Fizik kanunlarına göre incelediğimizde ise gelecekte olabilecek olgular üzerindeki öngörülerimizin kesinliği Heisenberg ‘in belirsizlik ilkesine çarpar. Bu ilkeye göre bir parçacığın momentumu ve konumu aynı anda tam doğrulukla ölçülemez. Bu ölçülemezlik durumu elimizdeki ölçüm aletlerinin hassasiyetine bağlı değildir. Yani teknolojimizin yetersizliğinden dolayı değil teorik olarak tam doğrulukta sonuç bulamayız. Yani bir komodor ejderinin tüm özelliklerini ve ona etki eden tüm unsurları (kilosu, yaşı, hava sıcaklığı, kan basıncı vs.) en iyi ölçüm cihazlarımız ile ölçsek ve sürekli kontrol altında tutsak bile ölüm zamanını eksiksiz tam bir doğrulukta biz dahi bilemeyiz. Elbette çok iyi yaklaşımlar, öngörüler yapabiliriz ancak yaptığımız öngörü ancak kuantum belirsizliği sınırana kadar yaklaşabilir.

Umarım faydalı olmuştur, hatam varsa affola :) 

1,481 görüntülenme
Kabul Edilen Cevap
Puan Ver
2
Puan Ver
Teşekkür (1)
Paylaş
2

Kaynaklar

  • Yazar Yok. Beynimiz Bir Zaman Makinası-Dean Buonomano. (14 Haziran 2019). Alındığı Tarih: 14 Haziran 2019.
  • Yazar Yok. Tanrının ÖYkÜSÜ-Robert Winston. (14 Haziran 2019). Alındığı Tarih: 14 Haziran 2019.
  • Yazar Yok. Geleceğin Fiziği-Michio Kaku. (14 Haziran 2019). Alındığı Tarih: 14 Haziran 2019.
Cevap Ver
Bu soru yeni cevap alımına kapatılmıştır. Tekrar açılana kadar lütfen diğer soruları ziyaret ediniz.
Evrim Ağacı Soru & Cevap Platformu, Türkiye'deki bilimseverler tarafından kolektif ve öz denetime dayalı bir şekilde sürdürülen, özgür bir ortamdır. Evrim Ağacı tarafından yayınlanan makalelerin aksine, bu platforma girilen soru ve cevapların içeriği veya gerçek/doğru olup olmadıkları Evrim Ağacı yönetimi tarafından denetlenmemektedir. Evrim Ağacı, bu platformda yayınlanan cevapları herhangi bir şekilde desteklememekte veya doğruluğunu garanti etmemektedir. Doğru olmadığını düşündüğünüz cevapları, size sunulan denetim araçlarıyla işaretleyebilir, daha doğru olan cevapları kaynaklarıyla girebilir ve oylama araçlarıyla platformun daha güvenilir bir ortama evrimleşmesine katkı sağlayabilirsiniz.
Reklamı Kapat
Reklamsız Deneyim

Evrim Ağacı'nın çalışmalarına Kreosus, Patreon veya YouTube üzerinden maddi destekte bulunarak hem Türkiye'de bilim anlatıcılığının gelişmesine katkı sağlayabilirsiniz, hem de site ve uygulamamızı reklamsız olarak deneyimleyebilirsiniz. Reklamsız deneyim, Evrim Ağacı'nda çeşitli kısımlarda gösterilen Google reklamlarını ve destek çağrılarını görmediğiniz, daha temiz bir site deneyimi sunmaktadır.

Kreosus

Kreosus'ta her 10₺'lik destek, 1 aylık reklamsız deneyime karşılık geliyor. Bu sayede, tek seferlik destekçilerimiz de, aylık destekçilerimiz de toplam destekleriyle doğru orantılı bir süre boyunca reklamsız deneyim elde edebiliyorlar.

Kreosus destekçilerimizin reklamsız deneyimi, destek olmaya başladıkları anda devreye girmektedir ve ek bir işleme gerek yoktur.

Patreon

Patreon destekçilerimiz, destek miktarından bağımsız olarak, Evrim Ağacı'na destek oldukları süre boyunca reklamsız deneyime erişmeyi sürdürebiliyorlar.

Patreon destekçilerimizin Patreon ile ilişkili e-posta hesapları, Evrim Ağacı'ndaki üyelik e-postaları ile birebir aynı olmalıdır. Patreon destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi 24 saat alabilmektedir.

YouTube

YouTube destekçilerimizin hepsi otomatik olarak reklamsız deneyime şimdilik erişemiyorlar ve şu anda, YouTube üzerinden her destek seviyesine reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. YouTube Destek Sistemi üzerinde sunulan farklı seviyelerin açıklamalarını okuyarak, hangi ayrıcalıklara erişebileceğinizi öğrenebilirsiniz.

Eğer seçtiğiniz seviye reklamsız deneyim ayrıcalığı sunuyorsa, destek olduktan sonra YouTube tarafından gösterilecek olan bağlantıdaki formu doldurarak reklamsız deneyime erişebilirsiniz. YouTube destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi, formu doldurduktan sonra 24-72 saat alabilmektedir.

Diğer Platformlar

Bu 3 platform haricinde destek olan destekçilerimize ne yazık ki reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. Destekleriniz sayesinde sistemlerimizi geliştirmeyi sürdürüyoruz ve umuyoruz bu ayrıcalıkları zamanla genişletebileceğiz.

Giriş yapmayı unutmayın!

Reklamsız deneyim için, maddi desteğiniz ile ilişkilendirilmiş olan Evrim Ağacı hesabınıza üye girişi yapmanız gerekmektedir. Giriş yapmadığınız takdirde reklamları görmeye devam edeceksinizdir.

Destek Ol
Türkiye'deki bilimseverlerin buluşma noktasına hoşgeldiniz!

Göster

Şifrenizi mi unuttunuz? Lütfen e-posta adresinizi giriniz. E-posta adresinize şifrenizi sıfırlamak için bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Eğer aktivasyon kodunu almadıysanız lütfen e-posta adresinizi giriniz. Üyeliğinizi aktive etmek için e-posta adresinize bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Close
“Mantık sizi A'dan B'ye götürür; hayal gücü ise her yere...”
Albert Einstein