Evrim Ağacı Soru & Cevap
Reklamı Kapat
Puan Ver
1
Puan Ver

Kaşıntı nedir? Fizyolojik olarak nasıl gerçekleşir? Evrimsel bir avantajı yahut kökeni var mıdır?

1
279 görüntülenme
Teşekkür
Hatırla
Takip
Paylaş
Reklamı Kapat
1 Cevap

Merhaba,

Bağışıklık sistemimizin bir bileşeni olan Histamin, kaşıntının ardındaki en önemli sebeplerden biridir. Peki nedir bu Histamin? Kısaca değinmek gerekirse, pek çok fonksiyonu olan biyojenik bir amindir. Sinir sisteminin kendi içindeki iletişimde, sindirim sisteminde ve bağışıklık sisteminde pek çok görevi olan, nörotransmitter madde olarak salgılanan azot yapılı bir bileşiktir.

Bazı durumlarda kaşıntı hissi karaciğer hastalıkları, böbrek hastalıkları, dermatit, alerji gibi çeşitli hastalıkların belirtisidir. Bunun dışında, normal durumda, kaşıntı, cildimiz ile cilt çevresinde meydana gelen tahriş edici bir madde arasında etkileşim olduğunda ortaya çıkar. Sivrisinek ısırığı veya arı sokması tahriş edici maddelere örnek gösterilebilir. Aslında, çoğu zaman, kaşıntı, bağışıklık sistemimizin aktif ve sağlıklı olduğumuzun bir işaretidir.

Bununla birlikte, kaşıntı hissine neden olan şey sadece Histaminler değildir; kaşıntı verebilecek, Histamine duyarlı sinir liflerinden başka pek çok sinir lifleri bulunmaktadır. Yukarıda bahsettiğimiz başlıca rahatsızlıklarla ilintili sinir lifleri bunlara örnektir. Acıya duyarlı sinir lifleri içerisinde özelleşmiş C Lifleri fonksiyonel olarak farklılaşmıştır ve sadece kaşıntı hissini beyne iletir. Öte yandan, nöropeptid natriüretik polipeptid b (Nppb) olarak bilinen ve gerçek kaşıntı bölgesinden uzakta bulunan sinir hücreleri tarafından salınan bir molekül, beyne kaşınacağı zamanın geldiğini söyleyen bir dizi elektrokimyasal basamağı tetikler.

Evrimsel olarak, "çizilme refleksi"nin bu kaşıntı hissi ile ilgilisi var. Çizilme refleksi, kısaca, çevresel uçları vücut yüzeyinde bulunan duyusal nöronların aktivasyonuna bir cevaptır. Bazı duyusal nöronlar, vücut yüzeyinde bir parazit gibi harici bir cisimle uyarılarak aktive edilebilir. Alternatif olarak, bazı duyusal nöronlar, kaşıntı hissi üreten kimyasal bir uyarıcıya yanıt verebilir.

Cildin kaşıntı hissi, bu hisse sebep olan içeriğin termal, mekanik veya kimyasal aracıların ilgili sinir uçlarını uyarmasıyla oluştuğunu belirttik. Bunlar arasında belli başlı faktörler şunlardır:

  • İmmün yanıt için kimyasallar (histaminler) ve ağrı kesiciler (opiods)
  • Beyinde salgılanan ağrı düzenleyici haberciler içeren endorfin gibi nöropeptitler
  • Asetilkolin ve Serotonin gibi nörotransmitterler
  • Diğer fonksiyonların yanı sıra, spinal sinir hücrelerinde ağrı hissi yaratan lipitler olan prostaglandinler

Bu konuda derinlemesine araştırmalar devam etmekte ve her defasında daha detaylıca açıklık kazanmaktadır. Fikir birliğine varılmış ortak kanı, evrimsel bir avantaj olarak, vücudumuzun pürüzler, dikenler gibi tahriş edici maddelere, belli başlı kimyasal maddelere, toz, bakteri ve virüs gibi patojenlere veya patojen içerikli nesnelere karşı geliştirilen bir çeşit savunma mekanizmasıdır.

Konuyla ilgili bilgilendirici TED videosu:

https://www.ted.com/talks/emma_bryce_why_do_we_itch/transcript

224 görüntülenme
Öne Çıkarılan Cevap
Puan Ver
3
Puan Ver
Teşekkür
Paylaş
3

Kaynaklar

  1. Scientific American Konuyla ilgili detaylı içerik.
  2. Time Konuyla ilgili belli başlı nüanslar.
  3. Quora Konuyla ilgili temel genel içerik.
  4. J.H Health Review Konuyla ilgili genel bir içerik.
  5. Uplifers Histamin üzerine ilgili içerik.
Cevap Ver
Bu soruya cevap vermek için lütfen
Evrim Ağacı Soru & Cevap Platformu, Türkiye'deki bilimseverler tarafından kolektif ve öz denetime dayalı bir şekilde sürdürülen, özgür bir ortamdır. Evrim Ağacı tarafından yayınlanan makalelerin aksine, bu platforma girilen soru ve cevapların içeriği veya gerçek/doğru olup olmadıkları Evrim Ağacı yönetimi tarafından denetlenmemektedir. Evrim Ağacı, bu platformda yayınlanan cevapları herhangi bir şekilde desteklememekte veya doğruluğunu garanti etmemektedir. Doğru olmadığını düşündüğünüz cevapları, size sunulan denetim araçlarıyla işaretleyebilir, daha doğru olan cevapları kaynaklarıyla girebilir ve oylama araçlarıyla platformun daha güvenilir bir ortama evrimleşmesine katkı sağlayabilirsiniz.
Reklamı Kapat
Reklamsız Deneyim

Evrim Ağacı'nın çalışmalarına Kreosus, Patreon veya YouTube üzerinden maddi destekte bulunarak hem Türkiye'de bilim anlatıcılığının gelişmesine katkı sağlayabilirsiniz, hem de site ve uygulamamızı reklamsız olarak deneyimleyebilirsiniz. Reklamsız deneyim, Evrim Ağacı'nda çeşitli kısımlarda gösterilen Google reklamlarını ve destek çağrılarını görmediğiniz, daha temiz bir site deneyimi sunmaktadır.

Kreosus

Kreosus'ta her 10₺'lik destek, 1 aylık reklamsız deneyime karşılık geliyor. Bu sayede, tek seferlik destekçilerimiz de, aylık destekçilerimiz de toplam destekleriyle doğru orantılı bir süre boyunca reklamsız deneyim elde edebiliyorlar.

Kreosus destekçilerimizin reklamsız deneyimi, destek olmaya başladıkları anda devreye girmektedir ve ek bir işleme gerek yoktur.

Patreon

Patreon destekçilerimiz, destek miktarından bağımsız olarak, Evrim Ağacı'na destek oldukları süre boyunca reklamsız deneyime erişmeyi sürdürebiliyorlar.

Patreon destekçilerimizin Patreon ile ilişkili e-posta hesapları, Evrim Ağacı'ndaki üyelik e-postaları ile birebir aynı olmalıdır. Patreon destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi 24 saat alabilmektedir.

YouTube

YouTube destekçilerimizin hepsi otomatik olarak reklamsız deneyime şimdilik erişemiyorlar ve şu anda, YouTube üzerinden her destek seviyesine reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. YouTube Destek Sistemi üzerinde sunulan farklı seviyelerin açıklamalarını okuyarak, hangi ayrıcalıklara erişebileceğinizi öğrenebilirsiniz.

Eğer seçtiğiniz seviye reklamsız deneyim ayrıcalığı sunuyorsa, destek olduktan sonra YouTube tarafından gösterilecek olan bağlantıdaki formu doldurarak reklamsız deneyime erişebilirsiniz. YouTube destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi, formu doldurduktan sonra 24-72 saat alabilmektedir.

Diğer Platformlar

Bu 3 platform haricinde destek olan destekçilerimize ne yazık ki reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. Destekleriniz sayesinde sistemlerimizi geliştirmeyi sürdürüyoruz ve umuyoruz bu ayrıcalıkları zamanla genişletebileceğiz.

Giriş yapmayı unutmayın!

Reklamsız deneyim için, maddi desteğiniz ile ilişkilendirilmiş olan Evrim Ağacı hesabınıza üye girişi yapmanız gerekmektedir. Giriş yapmadığınız takdirde reklamları görmeye devam edeceksinizdir.

Destek Ol
Türkiye'deki bilimseverlerin buluşma noktasına hoşgeldiniz!

Göster

Şifrenizi mi unuttunuz? Lütfen e-posta adresinizi giriniz. E-posta adresinize şifrenizi sıfırlamak için bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Eğer aktivasyon kodunu almadıysanız lütfen e-posta adresinizi giriniz. Üyeliğinizi aktive etmek için e-posta adresinize bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Close
“Beni harekete geçiren iki temel düşünce vardır: Dün, yaşam hakkında ne kadar biliyor idiysen, bugün daha fazlasını öğren ve diğerlerinin acısını azalt. Bu düşüncelerin seni ne kadar ileriye taşıdığını görünce şaşıracaksın.”
Neil deGrasse Tyson