Evrim Ağacı Logo Evrim AğacıSoru & Cevap
Evrim Ağacı Soru & Cevap
Reklamı Kapat
Puan Ver
1
Puan Ver

Karadelikler solucan deliği gibi midir içine girince zamanda sıçrama yapılır mı?

Bir filmde adam karadeliğe düşünce kızının yaşlı haline gidiyordu bu nasıl test edilebilir karadeliğe bir şey gönderilebilirmi deneyi yapıldımı

2
Teşekkür (2)
Hatırla
Takip
Paylaş
Reklamı Kapat
2 Cevap

Birincisi zaman bildiğin gibi görecelidir, yane Dünya'da 1 saniye Plüton'da da 1 saniyeye bedel fakat gözlemciye göre farklı. Örnekle açıklayayım; kendini parkta bir bank'da oturduğunu düşün sağında ve solunda sana 100 metre uzakta iki tane lamba var, hangisinin daha önce yandığını bulman gerekiyor. Sen sadece yere bakacaksın, yere hangi tarafta ki ışık çarparsa o daha önce yandı diyeceksin. İkisi de aynı anda yandı ve sen ikisinin de aynı anda yandığını söyledin, evet doğru. Ama 100 metre değil de sağ taraftaki 150 metre ilerde olsun, ışıkların ikisi de yandığında sen soldakini önce göreceksin çünkü sana daha yakın, ışık daha az mesafe katedicek. E sen soldakinin önce yandığını söyledin ama yanlış ikisi de aynı anda yandı. Veya başka bir örnek mesela elinde bir kronometre var her bir saniye de bir ışık yayıyor, uzay da olduğunu düşün 10 km öten de bir kara delik var.(bildiğin gibi kara delik ışığı çekiyor ve hapsediyor, o yüzden ışık yansımıyor.) Biz bu kronometreyi kara deliğin ufuk çizgisinin yakınlarına götürdük(yane ne ışığı çekecek kadar yakın ne de ışığa zarara sokmayacak kadar da uzak) kara delik ışığın hızını yavaşlatıyor gibi görünecek 1 saniye de ışık çıkması gerekirken 3 saniye de bir çıkıyor. Bu kronometrenin suçu değil, kronometrenin olduğu yerde hala 1 saniye de ışık saçıyor, sadece sen farklı görüyormuş gibi hissedeceksin. Kara delik ile ilgili de hiç bir deney yapamıyoruz çünkü gözlemleyemiyoruz gözlemleyemememizin sebebi de çok basit çünkü ışığı yutuyor, ışık olmadığından bir gözlem yapamıyoruz, sadece etrafında ki (ufuk çizgisi [event horizon]) ışık demetlerinden orada olup olmadığını gözlemleyebiliyoruz. Yane düşün kendi mahallende geziyorsun ve büyük bir kalabalığın aynı yere gittiğini görüyorsun bu durumda diyorsun ki "Herkes aynı yere gidiyorsa orada bir şey var" işte biz de böyle kara delikleri gözlemliyoruz ama orada ne olduğunu bilmiyoruz. Zaten gerçek bir kara delik fotoğrafı çıkalı ne kadar oldu ki. Öncelikle kara delik nasıl oluşuyor ona bakalım kısaca anlatırsam bizim güneşimizden 1,4 kat büyük bir yıldızın hayatının sonlarına gelip kendi içine çökmesiyle oluşuyor. Eğer bir kara delik gittikçe küçülüp nihayetinde yok oluyorsa, içine düşen şeye ne olur? (sorun bu galiba). Temel düzeyde, madde ve enerji bilgi taşır ve kuantum mekaniği, bilginin yok edilemeyeciğini söyler. Bilgi bir maddenin, atomun her şeyin kimliğidir, yane bir bileşiği A şekline getirirsek kömür B şekline getirirsek elmas elde ederiz, bilgi budur. En çok kabul edilen hipotez eğer kara deliğin içine düşersen mutlak öleceğindir ama bunu bilemeyiz, içerisin de tek yönlü bir solucan deliği de olabilir veya başka evrenler olabilir.(Evet, bizim evrenimiz de bir kara deliğin için de olabilir, bunları bilemeyiz.) Neyse soruna geleyim bir kara deliğe düşmek nasıl olurdu? Elimizde güvenli bir görgü tanığı olmadığından, bu soruya güvenmek için görelilik kuramına güvenmek zorundayız. Görelilik, bize herhangi bir dış gözlemcinin bakış açısına göre, hiçbir zaman kara deliğin içine düşmeyeceğinizi söyler. Görüntünüz, olay ufkuna giderek daha çok yaklaştıkça, deliğin kütleçekimi zaman ile oynamaya başlar. Görüntünüz içe doğru daha hızlı düşmek yerine, yavaşlar ve giderek daha da yavaş gezinir, ancak olay ufkuna tam olarak hiç varamaz. Aynı zamanda, görüntünüz sürekli olarak artan dalga boyunda kırmızıya, sonra kızıl ötesine ve son olarak da radyo dalgalarına dönüşür. Sizin kendi deneyimleriniz farklı olur, ancak tam olarak nasıl olacağını bilmiyoruz. Siz deliğe yaklaştıkça, gökyüzünde ki yıldız ve galaksilerin dağılımı eğrileşir ve maviye kaymadan aşırı parlaklığa doğru gider. Kendi saat ve algınıza göre, olay ufkuna hızla ulaşırsınız. Olay ufkundan zarar görmeden geçebilir ya da bir ateş duvarı ile karşılaşıp patlayarak atomaltı parçacıklara ayrılabilirsiniz. Eğer hayatta kalırsanız, muhtemelen deliğin merkezine yakın bir noktaya ulaşırsınız ki burada kütleçekim kuvvetinin derecesi sizi parçalara ayıracak kadar güçlü olduğu için "spagettileştirme" olarak bilinen bir süreçten geçersiniz. Fakat bazı hipotezlere göre, kendinizin bir solucan deliğinden yepyeni bir evrene atıldığınızı görebilirsiniz; ancak muhtemelen size kimse inanmaz : )

130 görüntülenme
Kabul Edilen Cevap
Puan Ver
2
Puan Ver
Teşekkür (4)
Paylaş
2

Merhaba,

Sanırım kastettiğiniz film "Interstellar". Eğer tahminim doğru ise filmin sonunda kızının yaşlılık haline kendi yaşı neredeyse değişmeden ulaşıyor. Ancak atladığımız kısım baş karakter(Cooper) karadeliğe düştüğü için değil. Karadeliğe düşmeden(girmeden) önce dünyada her 7 yıl geçtiğinde orada sadece 1 saat zaman geçen, karadeliğin ufuk sınırı dahilinde bulunan Gargantua gezegeninde geçirdiği vakit yüzünden genç kalıyor. Zamanın göreceliliği. Yani dünyadaki karakter(kızı) için yıllarca zaman geçmiş olmasına karşın, Cooper için tüm hikaye çok kısa zaman sürüyor. Tekrar dünyaya döndüğünde kızının yaşlanacak seneleri olmuş, ama Cooper'ın olmamış oluyor.

Karadeliklerin bunu sunup sunamaycağı kısmını yanıtlamayı ise konuya hakim birine bırakıyorum.

Puan Ver
1
Puan Ver
Teşekkür (4)
Paylaş
1
Cevap Ver
Bu soruya cevap vermek için lütfen
Evrim Ağacı Soru & Cevap Platformu, Türkiye'deki bilimseverler tarafından kolektif ve öz denetime dayalı bir şekilde sürdürülen, özgür bir ortamdır. Evrim Ağacı tarafından yayınlanan makalelerin aksine, bu platforma girilen soru ve cevapların içeriği veya gerçek/doğru olup olmadıkları Evrim Ağacı yönetimi tarafından denetlenmemektedir. Evrim Ağacı, bu platformda yayınlanan cevapları herhangi bir şekilde desteklememekte veya doğruluğunu garanti etmemektedir. Doğru olmadığını düşündüğünüz cevapları, size sunulan denetim araçlarıyla işaretleyebilir, daha doğru olan cevapları kaynaklarıyla girebilir ve oylama araçlarıyla platformun daha güvenilir bir ortama evrimleşmesine katkı sağlayabilirsiniz.
Reklamı Kapat
Türkiye'deki bilimseverlerin buluşma noktasına hoşgeldiniz!

Göster

Şifrenizi mi unuttunuz? Lütfen e-posta adresinizi giriniz. E-posta adresinize şifrenizi sıfırlamak için bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Eğer aktivasyon kodunu almadıysanız lütfen e-posta adresinizi giriniz. Üyeliğinizi aktive etmek için e-posta adresinize bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Close
“Kendi kendine yardım etmeyene şans yardım edemez.”
Sophocles
Geri Bildirim Gönder
Reklamsız Deneyim

Evrim Ağacı'nın çalışmalarına Kreosus, Patreon veya YouTube üzerinden maddi destekte bulunarak hem Türkiye'de bilim anlatıcılığının gelişmesine katkı sağlayabilirsiniz, hem de site ve uygulamamızı reklamsız olarak deneyimleyebilirsiniz. Reklamsız deneyim, Evrim Ağacı'nda çeşitli kısımlarda gösterilen Google reklamlarını ve destek çağrılarını görmediğiniz, daha temiz bir site deneyimi sunmaktadır.

Kreosus

Kreosus'ta her 10₺'lik destek, 1 aylık reklamsız deneyime karşılık geliyor. Bu sayede, tek seferlik destekçilerimiz de, aylık destekçilerimiz de toplam destekleriyle doğru orantılı bir süre boyunca reklamsız deneyim elde edebiliyorlar.

Kreosus destekçilerimizin reklamsız deneyimi, destek olmaya başladıkları anda devreye girmektedir ve ek bir işleme gerek yoktur.

Patreon

Patreon destekçilerimiz, destek miktarından bağımsız olarak, Evrim Ağacı'na destek oldukları süre boyunca reklamsız deneyime erişmeyi sürdürebiliyorlar.

Patreon destekçilerimizin Patreon ile ilişkili e-posta hesapları, Evrim Ağacı'ndaki üyelik e-postaları ile birebir aynı olmalıdır. Patreon destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi 24 saat alabilmektedir.

YouTube

YouTube destekçilerimizin hepsi otomatik olarak reklamsız deneyime şimdilik erişemiyorlar ve şu anda, YouTube üzerinden her destek seviyesine reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. YouTube Destek Sistemi üzerinde sunulan farklı seviyelerin açıklamalarını okuyarak, hangi ayrıcalıklara erişebileceğinizi öğrenebilirsiniz.

Eğer seçtiğiniz seviye reklamsız deneyim ayrıcalığı sunuyorsa, destek olduktan sonra YouTube tarafından gösterilecek olan bağlantıdaki formu doldurarak reklamsız deneyime erişebilirsiniz. YouTube destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi, formu doldurduktan sonra 24-72 saat alabilmektedir.

Diğer Platformlar

Bu 3 platform haricinde destek olan destekçilerimize ne yazık ki reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. Destekleriniz sayesinde sistemlerimizi geliştirmeyi sürdürüyoruz ve umuyoruz bu ayrıcalıkları zamanla genişletebileceğiz.

Giriş yapmayı unutmayın!

Reklamsız deneyim için, maddi desteğiniz ile ilişkilendirilmiş olan Evrim Ağacı hesabınıza üye girişi yapmanız gerekmektedir. Giriş yapmadığınız takdirde reklamları görmeye devam edeceksinizdir.

Destek Ol