Yeni Soru Sor
Paylaşım Yap
Tüm Reklamları Kapat
Sorulara Dön
0

Işık hızı herkes e göre ışık hızında gitmek zorundadır bu da zamanın göreceli işlediğini gösterir bunu ışık hariç herhangi bir şey yalabilir mi?

Yanı zaman başka hangi durumalrda görecelik kazanır
290 görüntülenme
0
  • Paylaş
  • Alıntıla
  • Alıntıları Göster
  • Dış Sitelerde Paylaş
  • Soruyu Takip Et
  • Raporla
  • Mantık Hatası Bildir
Tüm Reklamları Kapat
1 Cevap
Halit Emre Gürkan
Fizik mühendisliği öğrencisiyim.

Zamanı bir boyut olarak düşünerek başlayalım. Einstein’ın görelilik teorilerine göre uzay ve zaman tek bir doku olarak “uzay-zaman” olarak ele alınır. Uzay-zaman büyük kütlelerden ve yüksek hızlardan etkilenir.

Özel görelilik, sabit hızlarda hareket eden cisimlere odaklanır. En temel ilkelerden biri senin de bahsettiğin; ışığın boşluktaki hızının, göreceli hareketlerine bakılmaksızın tüm gözlemciler için sabit ve aynı olması. Bir cismin hızı ışık hızına yaklaştıkça bağıl kütlesi artar ve o cisim için zaman, referans noktasındaki sabit kabul edilen gözlemci için yavaşlar. Zaman genişlemesi olarak tanımlanır bu.[1]

Genel görelilikte bu kavramlar kütle çekimi etkisini de kapsayacak şekilde genişletir. Çok büyük kütlelerdeki cisimlerin etrafındaki uzay-zaman dokusunu çarpıttığı fikrini ortaya atar. Uzay-zamanın bu eğriliği, cisimlerin kütle çekimi olarak algıladığımız kavisli yollar izlemesine neden olur. Güçlü kütle çekim bölgelerinde zaman, daha zayıf kütle çekim bölgelerine göre daha yavaş akar. Örnek verecek olursak, Dünya etrafındaki yörüngede bulunan astronotlar için bile zaman Dünya’nın yüzeyindeki nsanlara göre çok az olsa da farklı işler. (Yerçekimi, Dünya yüzeyinden uzaklaştıkça azalır; çekirdeğe doğru uzaklaşınca da, uzaya doğru uzaklaşınca da azalır.)[2]

Tüm Reklamları Kapat

Özel göreliliğin ilkelerinden biri de uzunluk daralması: Bir cisim, ışık hızına çok yakın hızlarda ilerlerken, referans noktasında sabit kabul edilen gözlemci için hareket doğrultusundaki uzunluğu daralmış gibi görünür. Bu etki çok yüksek hızlarda belirgin. Yani ışık hızıyla karşılaştırıldığında çok yavaş kalan hızlarımızda, günlük durumlarda göz ardı edilir.[3]

Hem zaman genişlemesi hem de uzunluk daralmasını mantığa oturtmak önemli, insan beyninin algısına meydan okuyan şeyler bunlar. Tabii çok sayıda deney ve gözlemle de doğrulanmış şeyler. Bu etkiler sadece ışığa özgü değil; ışık hızına yakın hızlarda hareket eden veya güçlü kütle çekim alanlarına maruz kalan tüm cisimler ve parçacıklar için geçerli. Bunlar, uzay-zaman ve evrenin doğası hakkında anlayışımızı yeniden şekillendiren temel kavramlar.

Kaynakçadaki kaynakları okurken, fizik kavramlarına ilişkin temel bir anlayışa sahip olmak gerektiği aklında bulunsun. Konuda yeniysen, derinlere inmeden önce özel ve genel görelilik üzerine giriş niteliğindeki materyalleri araştırıp o şekilde başlamak isteyebilirsin. Nokta atışı kaynak önerisi yapacak kadar tecrübeye sahip değilim ne yazık ki.

Kaynaklar

  1. T. E. O. E. Britannica. Time Dilation | Definition, Equation, Examples, & Facts. (11 Ağustos 2023). Alındığı Tarih: 22 Ağustos 2023. Alındığı Yer: Encyclopedia Britannica | Arşiv Bağlantısı
  2. N. T. Tillman, et al. What Is The Theory Of General Relativity?. (5 Ocak 2022). Alındığı Tarih: 22 Ağustos 2023. Alındığı Yer: Space | Arşiv Bağlantısı
  3. Libretexts. 28.3: Length Contraction. (24 Temmuz 2016). Alındığı Tarih: 22 Ağustos 2023. Alındığı Yer: Physics LibreTexts | Arşiv Bağlantısı
Bu cevap, soru sahibi tarafından en iyi cevap seçilmiştir. Ancak bu, cevabın doğru olduğunu garanti etmez.
2
0
  • Paylaş
  • Alıntıla
  • Alıntıları Göster
  • Dış Sitelerde Paylaş
  • Raporla
  • Mantık Hatası Bildir
Daha Fazla Cevap Göster
Cevap Ver
Evrim Ağacı Soru & Cevap Platformu, Türkiye'deki bilimseverler tarafından kolektif ve öz denetime dayalı bir şekilde sürdürülen, özgür bir ortamdır. Evrim Ağacı tarafından yayınlanan makalelerin aksine, bu platforma girilen soru ve cevapların içeriği veya gerçek/doğru olup olmadıkları Evrim Ağacı yönetimi tarafından denetlenmemektedir. Evrim Ağacı, bu platformda yayınlanan cevapları herhangi bir şekilde desteklememekte veya doğruluğunu garanti etmemektedir. Doğru olmadığını düşündüğünüz cevapları, size sunulan denetim araçlarıyla işaretleyebilir, daha doğru olan cevapları kaynaklarıyla girebilir ve oylama araçlarıyla platformun daha güvenilir bir ortama evrimleşmesine katkı sağlayabilirsiniz.
Popüler Yazılar
30 gün
90 gün
1 yıl
Evrim Ağacı'na Destek Ol

Evrim Ağacı'nın %100 okur destekli bir bilim platformu olduğunu biliyor muydunuz? Evrim Ağacı'nın maddi destekçileri arasına katılarak Türkiye'de bilimin yayılmasına güç katın.

Evrim Ağacı'nı Takip Et!
Aklımdan Geçen
Komünite Seç
Aklımdan Geçen
Fark Ettim ki...
Bugün Öğrendim ki...
İşe Yarar İpucu
Bilim Haberleri
Hikaye Fikri
Video Konu Önerisi
Başlık
Gündem
Bugün Türkiye'de bilime ve bilim okuryazarlığına neler katacaksın?
Bağlantı
Kurallar
Komünite Kuralları
Bu komünite, aklınızdan geçen düşünceleri Evrim Ağacı ailesiyle paylaşabilmeniz içindir. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu komünitenin ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Bilim kimliğinizi önceleyin.
Evrim Ağacı bir bilim platformudur. Dolayısıyla aklınızdan geçen her şeyden ziyade, bilim veya yaşamla ilgili olabilecek düşüncelerinizle ilgileniyoruz.
2
Propaganda ve baskı amaçlı kullanmayın.
Herkesin aklından her şey geçebilir; fakat bu platformun amacı, insanların belli ideolojiler için propaganda yapmaları veya başkaları üzerinde baskı kurma amacıyla geliştirilmemiştir. Paylaştığınız fikirlerin değer kattığından emin olun.
3
Gerilim yaratmayın.
Gerilim, tersleme, tahrik, taciz, alay, dedikodu, trollük, vurdumduymazlık, duyarsızlık, ırkçılık, bağnazlık, nefret söylemi, azınlıklara saldırı, fanatizm, holiganlık, sloganlar yasaktır.
4
Değer katın; hassas konulardan ve öznel yoruma açık alanlardan uzak durun.
Bu komünitenin amacı okurlara hayatla ilgili keyifli farkındalıklar yaşatabilmektir. Din, politika, spor, aktüel konular gibi anlık tepkilere neden olabilecek konulardaki tespitlerden kaçının. Ayrıca aklınızdan geçenlerin Türkiye’deki bilim komünitesine değer katması beklenmektedir.
5
Cevap hakkı doğurmayın.
Bu platformda cevap veya yorum sistemi bulunmamaktadır. Dolayısıyla aklınızdan geçenlerin, tespit edilebilir kişilere cevap hakkı doğurmadığından emin olun.
Ekle
Soru Sor
ve seni takip ediyor

Göster

Şifremi unuttum Üyelik Aktivasyonu

Göster

Şifrenizi mi unuttunuz? Lütfen e-posta adresinizi giriniz. E-posta adresinize şifrenizi sıfırlamak için bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Eğer aktivasyon kodunu almadıysanız lütfen e-posta adresinizi giriniz. Üyeliğinizi aktive etmek için e-posta adresinize bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Close