Evrim Ağacı Logo Evrim AğacıSoru & Cevap
Evrim Ağacı Soru & Cevap
Reklamı Kapat
Puan Ver
-1
Puan Ver

İnsan ve maymun çiftleşmesi sonucu hibrit bir tür ortaya çıkabilir mi?

Humanzee (homo sapiens sapiens × pan troglodytes) ben de etik olmadığını düşünüyorum ama böyle bir ihtimal var mı?

1
Mustafa Usluer -1
1,651 görüntülenme
Teşekkür
Hatırla
Takip
Paylaş
Reklamı Kapat
1 Cevap

İnsan ile şempanzenin %1.23'lük genom farkı farkı çok büyük bir fark. Bu nedenle muhtemelen çiftleşseler bile kromozom farkından ötürü verimli döl veremezler.

---

Evrimsel süreçte çeşitli izolasyon mekanizmaları (zamansal, coğrafi, gametik, mekanik ve davranışsal olmak üzere 5 kategoride incelenebilir), aynı türden bireylerden oluşan popülasyonları 2 veya daha fazla gruba bölebilir. Bu izolasyonlar, farklı seçilim baskıları ve iç melezlenmeler sonucunda birbirinden giderek farklılaşan 2 veya daha fazla grubun oluşması demektir. İşte türleşme, bu farklılıkların nesiller boyu birikmesiyle oluşur. Bu gruplar birbirinden o kadar farklılaşır ki, artık onları aynı gruba koymak mümkün olmaz. Türleşmenin tamamlandığını* (veya artık bariz türlerin evrimleştiğini), genellikle söz konusu canlı gruplarının birbiriyle çiftleşemeyecek kadar farklılaşmasından anlarız. Çiftleşme, türleşmenin tek kriteri değildir ve modern zamanlarda moleküler genetiğin verileri daha güçlü bilgiler sunar. Ancak yine de artık çiftleşemeyecek kadar farklılaşmak, türleşmeyi gözlemek için başvurulan en güçlü ve en kolay yollardan birisidir.

Fakat dediğimiz gibi, türleşmenin tek göstergesi çiftleşebilmek değildir ve kimi zaman, genetik, morfolojik, davranışsal, vb. açılardan bariz bir şekilde farklılaşmış, dolayısıyla türleşmenin tamamlandığı* türler, halen birbirleriyle çiftleşebilirler. Türleşmeyle ilgili yazı dizimizde açıkladığımız gibi, bu yavrular her zaman verimli ya da hayatta kalabilir değildir. Fakat yine de, eğer ki üreme organları, sperm/yumurta yapısı, kromozom sayısı gibi nitelikler aşırı miktarda değişmediyse, yavru üretmek mümkün olabilir. Buna rağmen, bu canlılar birbirlerinden o kadar farklılaşmıştır ki, vahşi hayatta bir arada bulunsalar bile çiftleşmeyi tercih etmezler. Fakat laboratuvar koşullarında veya koruma altındayken bu yavrular elde edilebilir.

Türleşme ve farklı türlerin çiftleşmesine yönelik en güzel örneklerinden birini insan (Homo sapiens), şempanze (Pan troglodytes) ve bonobo (Pan paniscus) türlerinde görmekteyiz. 6-7 milyon yıl kadar önce yaşamış olan Orrorin tugenensis türü (veya onunla çok yakın akraba bir başka tür), saydığımız bu 3 türün ve o türler evrimleşene kadar var olup yok olan tüm ara basamak türlerin ortak atasıdır. Bu canlının popülasyonu, farklı evrimsel izolasyonlar nedeniyle birçok alt dala ayrılmış, birçok yeni tür evrimleşmiş, bu torun türlerin birçoğu yok olmuştur. Eğer ki Evrim Ağacı'nın bu ortak atadan başlayıp şempanze ve bonoboya gidecek olan dalını inceleyecek olursak, bu dal ayrılmadan hemen önce, insana kadar gelecek dalı başlatan ilk canlı (dış grup), türümüzün en erken atalarından olan Ardipithecus cinsi olacaktır. Ondan sonra Australopithecus, Kenyanthropus ve nihayetinde, günümüzden 2 milyon yıl kadar önce Homo cinsleri evrimleşmiştir. Sadece Homo cinsi içerisinde bile 12 civarında farklı insan türü evrimleşmiş, bunlardan sadece Homo sapiens günümüze kadar gelebilmiştir. Şempanzelere giden kolda da ara türlerden geçildikten sonra, 2 milyon yıl kadar önce şempanzeler ve bonobolar birbirinden ayrılmışlardır. Bu türleşmeye, Kongo Nehri'nin yatağında meydana gelen ciddi bir değişim sonucu, şempanze ve bonobo popülasyonlarının ortak atasının popülasyonunun birçok alt gruba ayrılmasının neden olduğu düşünülmektedir.

Yani insanların şempanze ve bonobolardan ayrımı çok daha önce, 6 milyon yıl önceki bir ortak ataya dayanır. Şempanze ve bonobonunki ise çok daha yakın, 2 milyon yıl önce yaşamış bir türe dayanır. Bu nedenle şempanze ve bonobonun birbirine yakınlığı, bu ikisinden herhangi birinin insana olan yakınlığından çok daha fazladır. Ki bunu, üreme kapasitesinde de görebiliriz:

Her ne kadar bilinen, resmi bir araştırma olmasa da, insan ile ne şempanzenin, ne de bonobonun çiftleşemediği düşünülmektedir. Çünkü en basitinden, insanda 46, şempanze ve bonoboda ise 48 kromozom vardır. Tıpkı at ve eşekte olduğu gibi, insan ile şempanze/bonobo çiftleşmesinden doğacak canlı da tek sayılı kromozoma sahip olabilecektir. Çünkü insan sperm/yumurtası 23 kromozom, şempanze/bonobo sperm/yumurtası 24 kromozom taşıyacaktır. Bunların birleşimi, 47 kromozom verir. Bu, canlının yaşayamayacağı anlamına gelmese de, verimli döller verebilmesini çoğu zaman imkansız hale getirmektedir. Ancak ve ancak çok sayıda 47 kromozomlu olarak bir arada bulunursa ve sperm/yumurta üretiminde sıkıntı olmazsa, kimi zaman bu sperm ve yumurtalar 23 veya 24 kromozomlu olabilmektedir ve böylece iki melez birbiriyle çiftleşip verimli döller verebilecek şekilde çift sayılı kromozomlu bireylerin doğmasına neden olabilmektedir. Kimi zaman da melezler, kendilerini oluşturan atalarla (bu örnekte insan veya şempanze/bonobo ile) çiftleşerek de verimli döller verebilmektedir. Fakat bunlar, oldukça nadir görülen durumlardır. Çoğu zaman kısırlığa neden olsa da, benzer verimli döllere, at-eşek-katır durumunda da rastlamaktayız.

Şempanze ile bonoboda ise durum farklıdır. 1979 senesinde Fransa'daki bir sirk yöneticisi erkek şempanze olduğunu sandığı bir hayvan satın aldı; ancak aslında erkek bir bonoboydu. Bu bonobo, sirkteki 2 dişi şempanze ile çiftleşti. Bu çiftleşmelerden 1991-2000 yılları arasında 7 yavru doğdu. Bunların hepsi de, sağlıklı bir şekilde hayatta kaldı. Dolayısıyla böyle bir melezin mümkün olabileceğini biliyoruz. Fakat bu tür bir meleze doğal ortamda hiçbir zaman rastlanmamıştır. Çünkü doğada türler, kendi türlerinden bireylerle çiftleşmeyi tercih ederler. Nasıl ki (neredeyse hiçbir zaman) bir aslanla çiftleşmeye yönelik bir dürtüyü içimizde hissetmiyorsak, şempanzeler de bir bonobo ile çiftleşmeyi istememektedirler. Buna neden olan, türlerin kendi türünden bireylere yönelmesini kontrol eden genlerin güçlü bir seçilim baskısı altında olmasıdır. Çünkü rastgele herhangi bir türle çiftleşmeye çalışacak bir birey, üreyemeyeceği ve hatta bunu denerken muhtemelen öleceği için popülasyondan hemen elenir.

Şempanzeler ile bonoboların vahşi yaşamda çiftleşememesinin bir diğer nedeni ise, sözünü ettiğimiz gibi Kongo Nehri'nin akışındaki değişim sonucu bir türün nehrin bir tarafında, diğerinin diğer tarafında kalarak bu bölgelerde evrimleşmesidir. İki tür de sudan korkarlar ve yüzme bilmezler. Bu yüzden birbirleriyle neredeyse asla temas kuramazlar (ki 2 milyon yıldır aralarında bulunan izolasyon budur). Ayrıca Kongo Nehri, bol miktarda timsahla kaplıdır, bu sebeple yüzmeye meyilli olanlar bile karşı tarafa ulaşmayı pek beceremez.

* Türleşme aslında "tamamlanan" veya sıklıkla "matematiksel olarak ölçülebilen" bir şey değildir. Artık tek bir tür yerine, iki veya daha fazla türden bahsedebileceğimiz kadar türleşme/evrim sürecinin ileri evrelerinden bahsetmek için bu şekilde kullanılır.

1,366 görüntülenme
Puan Ver
2
Puan Ver
Teşekkür (3)
Paylaş
2

Kaynaklar

Cevap Ver
Bu soruya cevap vermek için lütfen
Evrim Ağacı Soru & Cevap Platformu, Türkiye'deki bilimseverler tarafından kolektif ve öz denetime dayalı bir şekilde sürdürülen, özgür bir ortamdır. Evrim Ağacı tarafından yayınlanan makalelerin aksine, bu platforma girilen soru ve cevapların içeriği veya gerçek/doğru olup olmadıkları Evrim Ağacı yönetimi tarafından denetlenmemektedir. Evrim Ağacı, bu platformda yayınlanan cevapları herhangi bir şekilde desteklememekte veya doğruluğunu garanti etmemektedir. Doğru olmadığını düşündüğünüz cevapları, size sunulan denetim araçlarıyla işaretleyebilir, daha doğru olan cevapları kaynaklarıyla girebilir ve oylama araçlarıyla platformun daha güvenilir bir ortama evrimleşmesine katkı sağlayabilirsiniz.
Reklamı Kapat
Türkiye'deki bilimseverlerin buluşma noktasına hoşgeldiniz!

Göster

Şifrenizi mi unuttunuz? Lütfen e-posta adresinizi giriniz. E-posta adresinize şifrenizi sıfırlamak için bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Eğer aktivasyon kodunu almadıysanız lütfen e-posta adresinizi giriniz. Üyeliğinizi aktive etmek için e-posta adresinize bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Close
“Okumak hepimizi göçmen yapar: Hepimizi evimizden uzaklaştırır; ancak aynı zamanda hepimize, her yerde evler bulur.”
Jean Rhys
Geri Bildirim Gönder
Reklamsız Deneyim

Evrim Ağacı'nın çalışmalarına Kreosus, Patreon veya YouTube üzerinden maddi destekte bulunarak hem Türkiye'de bilim anlatıcılığının gelişmesine katkı sağlayabilirsiniz, hem de site ve uygulamamızı reklamsız olarak deneyimleyebilirsiniz. Reklamsız deneyim, Evrim Ağacı'nda çeşitli kısımlarda gösterilen Google reklamlarını ve destek çağrılarını görmediğiniz, daha temiz bir site deneyimi sunmaktadır.

Kreosus

Kreosus'ta her 10₺'lik destek, 1 aylık reklamsız deneyime karşılık geliyor. Bu sayede, tek seferlik destekçilerimiz de, aylık destekçilerimiz de toplam destekleriyle doğru orantılı bir süre boyunca reklamsız deneyim elde edebiliyorlar.

Kreosus destekçilerimizin reklamsız deneyimi, destek olmaya başladıkları anda devreye girmektedir ve ek bir işleme gerek yoktur.

Patreon

Patreon destekçilerimiz, destek miktarından bağımsız olarak, Evrim Ağacı'na destek oldukları süre boyunca reklamsız deneyime erişmeyi sürdürebiliyorlar.

Patreon destekçilerimizin Patreon ile ilişkili e-posta hesapları, Evrim Ağacı'ndaki üyelik e-postaları ile birebir aynı olmalıdır. Patreon destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi 24 saat alabilmektedir.

YouTube

YouTube destekçilerimizin hepsi otomatik olarak reklamsız deneyime şimdilik erişemiyorlar ve şu anda, YouTube üzerinden her destek seviyesine reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. YouTube Destek Sistemi üzerinde sunulan farklı seviyelerin açıklamalarını okuyarak, hangi ayrıcalıklara erişebileceğinizi öğrenebilirsiniz.

Eğer seçtiğiniz seviye reklamsız deneyim ayrıcalığı sunuyorsa, destek olduktan sonra YouTube tarafından gösterilecek olan bağlantıdaki formu doldurarak reklamsız deneyime erişebilirsiniz. YouTube destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi, formu doldurduktan sonra 24-72 saat alabilmektedir.

Diğer Platformlar

Bu 3 platform haricinde destek olan destekçilerimize ne yazık ki reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. Destekleriniz sayesinde sistemlerimizi geliştirmeyi sürdürüyoruz ve umuyoruz bu ayrıcalıkları zamanla genişletebileceğiz.

Giriş yapmayı unutmayın!

Reklamsız deneyim için, maddi desteğiniz ile ilişkilendirilmiş olan Evrim Ağacı hesabınıza üye girişi yapmanız gerekmektedir. Giriş yapmadığınız takdirde reklamları görmeye devam edeceksinizdir.

Destek Ol