Evrim Ağacı Logo Evrim AğacıSoru & Cevap
Evrim Ağacı Soru & Cevap
Reklamı Kapat
0

İlmek kuantum kütle çekim teorisi nedir? Her şeyin teorisine aday mıdır?

Son olarak ise sicim kuramına karşı güçlü bir aday mıdır?

1
122 görüntülenme
Teşekkür (1)
Hatırla
Takip
Paylaş
Reklamı Kapat
1 Cevap

İlmek kuantum teorisi, evrenimizin pürüssüz, bükülebilen ve eğrilebilen özelliklerini karşılamak için ortaya atılmış bir teoremdir. İlmek kuantum kütle çekim teorisi esasında tek bir teorem değildir, iki farklı matematiksel modelin bir araya gelmesidir. Kuantum mekanikleriyle genel göreliliği bir araya getiren bu teorem, bütün uzayın Planck uzunluğundaki ( 1,61622837 × 10-35 metre ) kuantum dolanıklılıkları, bir diğer deyişle "ilmekleri" ile örülmüş bir kumaş olduğunu öne sürer. Sicim teorisinde ise bütün parçacıklar, inanılmaz küçük sicimlerin farklı frekansta titreşmesinden meydana gelmiştir.

Bu iki teorem parçacık kavramı üstünde ayrışır. İlmek kuantum yerçekimi (LQG) parçacıkların, bu kuantum dolanıklılık ağındaki uyarılmalar, dalgalanmalar olarak değerlendirir. Bir nevi maddenin kendisi de bu uzay-zaman ağının değişip yoğunlaşması ve etkileşmesi sayesinde meydana gelir. Sicim teorisi ise maddenin uzay-zaman ile etkileşmesini inceler. Bunun anlamı, LQG'nin kütleçekimi gibi bir kuvveti açıklamak için ekstra bir formülasyona ihtiyacı yoktur, arkaplanın yani uzay-zamanı oluşturan bu ilmeklerin düzenlenimi başlı başına kütle çekimi açıklayabilir ( Genel Görelilikteki uzay-zamanın bükülmesini hatırlayınız. ). Sicim teorisi ise kütle çekimi açıklayabilmek için bu arkaplan ile etkileşen bir ara parçacığa ihtiyaç duyar, yani uzay-zamanı ayrı; parçacıkları ayrı ele alır. Bu teorik parçacığa ise Graviton denir. LQG ise gravitonu ana yapıtaşı olarak kullanmayı reddeder, yapıtaşı olarak "Qubit" denen, Planck uzunluğundaki bilgi verilerini temel alır.

Bu iki teorinin çakıştığı tek yer burası değildir, LQG 4 boyutta çalışırken Sicim teorisi 11 boyut ve Kaluza-Klein boyutlarını da gerektirir çünkü sicim teorisinde süper-simetri konsepti vardır. Dolayısıyla bu enerji seviyelerine çıkmak mümkün olmadığından Sicim teorisi ile ilgili gözlem yapabilmiş değiliz.

Peki görünen birçok dezavantaja rağmen, Sicim teorisi ile ilgili bizi bu kadar cezbeden şey nedir? Sicim teorisi bütün parçacıkları tek bir Poincare temsil grubuna indirgeyebilir. Yani Sicim teorisinde parçacıkları tek bir dönüşüm formülünün farklı sonuçları olarak ele almak mümkündür ve bu bize madde-enerji veya madde-madde etkileşimlerinde büyük bir avantaj sağlar.

Yine de en nihayetinde bu iki teorinin ortak noktası var: Kara delikler ve kara deliğe düşen bilginin gizemli kaderi. 2012 yılında, Santa Barbara'daki California Üniversitesi'nden dört araştırmacı, hakim olan teorilerde bir iç çelişkiyi vurguladı. Bilginin kaçmasına izin vermek için bir kara deliğe ihtiyaç duymanın, kara deliğin ufku etrafındaki boş uzayın hassas yapısını yok edeceğini ve böylelikle oldukça enerjik bir bariyer - bir kara delik "güvenlik duvarı" yaratacağını savundular. Ancak bu güvenlik duvarı, gözlemcilerin ufku aşıp aşmadıklarını söyleyemeyeceğini savunan genel göreliliğin altında yatan eşdeğerlik ilkesiyle uyumsuzdur.

Tüm zıtlaşmalara ve eksikliklerine bakarak, umudumuzu teorilerden birinin diğerini alt etmesi şeklinde değil de birbirlerini tamamlayacakları fikri üzerine kurmak daha doğru olur çünkü birini yalanlarsak diğerini gözlemleme şansımız görünen gelecekte mümkün olmadığı için bizi büyük matematiksel modeller bekliyor demektir.

235 görüntülenme
Kabul Edilen Cevap
0
Teşekkür (1)
Paylaş
0

Kaynaklar

  • Richard Feynman. (1963). Feynman's Lectures.
  • Roger Penrose. (2020). The Road To Reality.
  • Steven Weinberg. (2020). The Discovery Of Subatomic Particles.
  • Stephen Hawking ve Roger Penrose. (2020). Zamanın Ve Uzayın Doğası.
Cevap Ver
Bu soruya cevap vermek için lütfen
Evrim Ağacı Soru & Cevap Platformu, Türkiye'deki bilimseverler tarafından kolektif ve öz denetime dayalı bir şekilde sürdürülen, özgür bir ortamdır. Evrim Ağacı tarafından yayınlanan makalelerin aksine, bu platforma girilen soru ve cevapların içeriği veya gerçek/doğru olup olmadıkları Evrim Ağacı yönetimi tarafından denetlenmemektedir. Evrim Ağacı, bu platformda yayınlanan cevapları herhangi bir şekilde desteklememekte veya doğruluğunu garanti etmemektedir. Doğru olmadığını düşündüğünüz cevapları, size sunulan denetim araçlarıyla işaretleyebilir, daha doğru olan cevapları kaynaklarıyla girebilir ve oylama araçlarıyla platformun daha güvenilir bir ortama evrimleşmesine katkı sağlayabilirsiniz.
Reklamı Kapat
Soru Sor
Türkiye'deki bilimseverlerin buluşma noktasına hoşgeldiniz!

Göster

Şifrenizi mi unuttunuz? Lütfen e-posta adresinizi giriniz. E-posta adresinize şifrenizi sıfırlamak için bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Eğer aktivasyon kodunu almadıysanız lütfen e-posta adresinizi giriniz. Üyeliğinizi aktive etmek için e-posta adresinize bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Close
“Vakti gelmiş bir düşüncenin önünde hiçbir ordu duramaz.”
Victor Hugo
Geri Bildirim Gönder
Reklamsız Deneyim

Evrim Ağacı'nın çalışmalarına Kreosus, Patreon veya YouTube üzerinden maddi destekte bulunarak hem Türkiye'de bilim anlatıcılığının gelişmesine katkı sağlayabilirsiniz, hem de site ve uygulamamızı reklamsız olarak deneyimleyebilirsiniz. Reklamsız deneyim, Evrim Ağacı'nda çeşitli kısımlarda gösterilen Google reklamlarını ve destek çağrılarını görmediğiniz, daha temiz bir site deneyimi sunmaktadır.

Kreosus

Kreosus'ta her 10₺'lik destek, 1 aylık reklamsız deneyime karşılık geliyor. Bu sayede, tek seferlik destekçilerimiz de, aylık destekçilerimiz de toplam destekleriyle doğru orantılı bir süre boyunca reklamsız deneyim elde edebiliyorlar.

Kreosus destekçilerimizin reklamsız deneyimi, destek olmaya başladıkları anda devreye girmektedir ve ek bir işleme gerek yoktur.

Patreon

Patreon destekçilerimiz, destek miktarından bağımsız olarak, Evrim Ağacı'na destek oldukları süre boyunca reklamsız deneyime erişmeyi sürdürebiliyorlar.

Patreon destekçilerimizin Patreon ile ilişkili e-posta hesapları, Evrim Ağacı'ndaki üyelik e-postaları ile birebir aynı olmalıdır. Patreon destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi 24 saat alabilmektedir.

YouTube

YouTube destekçilerimizin hepsi otomatik olarak reklamsız deneyime şimdilik erişemiyorlar ve şu anda, YouTube üzerinden her destek seviyesine reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. YouTube Destek Sistemi üzerinde sunulan farklı seviyelerin açıklamalarını okuyarak, hangi ayrıcalıklara erişebileceğinizi öğrenebilirsiniz.

Eğer seçtiğiniz seviye reklamsız deneyim ayrıcalığı sunuyorsa, destek olduktan sonra YouTube tarafından gösterilecek olan bağlantıdaki formu doldurarak reklamsız deneyime erişebilirsiniz. YouTube destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi, formu doldurduktan sonra 24-72 saat alabilmektedir.

Diğer Platformlar

Bu 3 platform haricinde destek olan destekçilerimize ne yazık ki reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. Destekleriniz sayesinde sistemlerimizi geliştirmeyi sürdürüyoruz ve umuyoruz bu ayrıcalıkları zamanla genişletebileceğiz.

Giriş yapmayı unutmayın!

Reklamsız deneyim için, maddi desteğiniz ile ilişkilendirilmiş olan Evrim Ağacı hesabınıza üye girişi yapmanız gerekmektedir. Giriş yapmadığınız takdirde reklamları görmeye devam edeceksinizdir.

Destek Ol
Takipçi UP İçerik Soru Cevap

Devamını Oku