Hayvanların farklı ahlaki kuralları var mı?

Kendi düşüncelerimi aktaracağım:

Bu konu farklı perspektiflerden ele alınabilir. Sonuçta ahlak dediğimiz şeyin ne olduğu ve nelerden etkilendiği de tartışmaya açık.

Bir tanrıya ve dine inanıyorsanız, o tanrının da belirli ahlak kuralları koyduğunu düşünüyorsanız "ahlak" kavramı sizin için bir "zorunluluk" olabilir.

Evrenin bir çeşit enerjiyle ahenk içerisinde işlediğini ve belirli ahlak kurallarına uymamanın sonucunun bu, olması gereken enerjiye dahil olamamakla ve kötü şeyler yaşamakla ortaya çıkacağını da düşünebilirsiniz. Bu da sizin için başka bir "zorunluluk" olabilir.

Bu konunun din felsefesi, varoluşçuluk felsefesi gibi diğer konularla bağlantılı olduğunu düşünüyorum.

Ben bir agnostik panenteist (tanrının "varlığının" ya da yokluğunun bilinemeyeceğini kabul eden ve varsa da panenteistik türde bir tanrının "var" olabileceğini düşünen birisi) olarak doğada ahlaki nihilizmi (etik hiççiliği) görüyorum. Evrenin herhangi bir yerindeki galaksinin herhangi bir yerindeki gezegenin üzerinde yaşayan herhangi bir canlının yaptığı davranışların, evrenin hiçbir yerinde hiçbir etkiye sahip olmamasından ötürü ahlak kuralları evreni bağlamaz diyorum. Kaldı ki Dünya üzerinde bir toplumun ahlaki görüşleriyle başka bir toplumun ahlaki görüşlerinin aynı olmaması da ahlak kurallarının evrensel olmadığını gösteriyor. Benim görüşüme göre olaylar sadece yaşanır ve biter. Davranışlar özünde iyi ya da kötü şeklinde bir anlam taşımazlar. Ta ki bu davranışı sergileyen birisi insan olana kadar. Biz insanlar da toplumlar halinde yaşamak zorunda olduğumuz için diğer insanları gerçekten bağlayan bazı kurallara uymak zorundayız.

Neden "ahlak" diye bir şey var? Cevabı basit. Toplumun işine yarayan, işine gelen şeyler "iyi"dir. Toplumun işine yaramayan, işine gelmeyen ya da zarar veren şeyler de "kötü"dür. İnsanlar üç çeşit ahlak kurallarına sahip olur. Birisi kendisine ve yakın bireylerine karşı olan kurallar diğeri de topluma karşı olan kurallardır. Ek olarak inandığı bir tanrı varsa ve bu tanrı yükümlülük getiriyorsa inanılan tanrıya karşı olan "mecburi" ahlak kuralları da vardır.

Buraya kadar "ahlak" denen şeyin ne olabileceğini ve nelerden etkilenebileceğini konuştuk. Hayvanların ahlak kurallarına sahip olup olamayacaklarına geçelim.

Hayvanların, biz insanlara ya da başka canlılara karşı ahlak kuralları benimseyeceğini düşünmemekteyim. Neden senin yararına ya da zararına bir iş yapsın ki? Eğer bir davranış sergileyecekse ve bu şey "iyi" olacaksa bile bu bizim ahlaki görüşümüz olur. Bizim ahlaki görüşlerimize göre "iyi" olan bir şeye hayvanlar açısından bakarsak bunu yapmalarının birkaç basit sebebi olabilir. Duygusal bağ, ödüllendirilme/cezadan kaçınma ya da gereksiz enerji kaybını önleme diyebiliriz. Temel olarak kendileri için yararlı şeyleri yaparlar, zararlı ya da riskli şeylerden kaçınırlar. Mesela bir köpek, bir kediyi kovalamıyorsa bu, köpeğin "kediyi kovalamak ve korkutmak kötüdür" şeklinde bir ahlaki kurala sahip olmasından çok kovalasa bile yakalayamayacağıyla ya da gereksiz enerji kaybı olarak görmesiyle bağlantılıdır.

Ancak bazı hayvan türleri de toplum olarak yaşarsa, belki o zaman kendi aralarında belirli "ahlak kuralları"na sahip olabilirler. Bu kurallar da kendi ihtiyaçları doğrultusunda şekillenir. Kendilerinin toplum olarak yaşamalarına katkı sağlayacak şeyler "iyi", zarar verecek şeyler "kötü" olur ve "kötü davranış"lar için toplum olarak o hayvanı cezalandırmada bulunurlar.

Haricinde hiçbir canlının durduk yere birtakım davranışlara "iyi" ya da "kötü" diyeceği durum yoktur. Topluma karşı olan ahlak kurallarının günümüz yasalarının ilkel versiyonu olduğunu, bireylere ve insanın kendisine karşı olan ahlak kurallarının vicdanı, huzuru bozmamaya çalışmak ya da konfor alanında kalmak olduğunu, tanrılara karşı olan ahlak kurallarının da bireyin kendi gerçekliğinin zorunluluğu olduğunu düşünüyorum.

Bu yüzden ben, ahlak kurallarının sadece insanlara özgü olduğunu düşünmüyorum ama sadece toplum halinde yaşayan canlılar için bir gereklilik olduğunu görüyorum. Bunu, 70 yıllık ömre sahip olduğunuzu ve bu Dünya'da tek başınıza kaldığınızı düşünerek anlayabilirsiniz. Hayvanların da kendi aralarında, bizim gibi ahlak kurallarından ziyade kendilerine özgü kurallara sahip olduklarını düşünüyorum