Evrim Ağacı Soru & Cevap
Reklamı Kapat
Puan Ver
1
Puan Ver

Hava olan bir ortamda, hareket eden bir vasıtanın üzerinde (tavanında) zıpladığımızda, hızı her ne olursa olsun, yer değiştirme yaşar mıyız?

Hareket eden bir trenin üzerinde, kütlemiz ve bize etki eden hava direnci ne olursa olsun, yer değiştirme yaşarmıyız? Yaşamama gibi bir ihtimal söz konusu mudur? Örneğin kilom 60kg. Üzerinde bulunduğum vasıta (tren vb. ) 60km/s hız ile ilerlemekte. Bu hız benim konumumu değiştirir mi?

1
Teşekkür (1)
Hatırla
Takip
Paylaş
Reklamı Kapat
1 Cevap

Newton'un 1. hareket yasasına göre eylemsiz referans sistemlerinde cisimlere etki eden net kuvvet sıfır oldukça cisim yapmakta olduğu harekete devam aynı şekilde devam eder. Yani cisim hareket halindeyse sabit hızda ve aynı yönde hareketine devam eder veya duruyor ise durmaya devam eder ya da kısaca cismin ivmesi yoktur. Ama en başında da dediğimiz gibi eylemsiz referans sistemlerinde (inertial reference frames) bu davranış geçerli. Peki eylemsiz referans sistemi nedir? Aslında 1. yasayı sağlayan sistemlerdir diyebiliriz; yani, üzerinde net kuvvet olmayan (ivmelenmeyen) sistemlerdir. 2. yasa ise aslında 1. yasayı kapsar ve kısaca üzerinde net kuvvet olan cisimler bu kuvvetle orantılı olarak ivmelenir. 1. yasayla aynı doğrultuda olarak, "eğer cismin hızının büyüklüğü veya hızının yönü değişiyor ise cisme etki eden kuvvet vardır." çıkarımını yapar.

Şimdi elimizdeki örneği bunları kullanarak açıklayacağız. Trenin tavanındayız, ve referans sistemimizi tavan olarak alalım ya da bir arkadaşınız sizi tavanda gözlemliyor olsun. Eğer üzerinde durduğunuz tren sabit hızla hareket ediyorsa (ivmelenmiyorsa) arkadaşınız (veya tren) eylemsiz referans sistemidir ve sizin arkadaşınıza göre hızınız sıfırdır ve size kuvvet uygulanmadıkça sıfır olarak kalacaktır (1.yasa). Şu anlık havanın olmadığını varsayalım. Zıpladığınızda ise trenin tavanı ayaklarınızdan size yukarı doğru kuvvet uygular ve dolayısı ile yukarı doğru ivme kazanır arkadaşınıza göre yukarı doğru hareket edersiniz (2.yasa) ve yerçekimi de size aşağı yönde kuvvet ile yere doğru çeker. Lakin kuvvetler sadece dikey yönde olduğu için size yatay yönde herhangi bir etki yaratmaz yani yatay yönde ivmeniz hala sıfırdır.Dolayısıyla tavana tekrar temas ettiğinizde arkadaşınıza hala aynı uzaklıkta olmaya devam edersiniz. Yani arkadaşınıza (veya trene göre) yer değiştirme yaşamazsınız. Yerdeki bir gözlemciye göre ise siz ve arkadaşınız trenle aynı hız ve yöne sahip olarak hareket edersiniz.

Eğer havayı da işin içine katarsak siz zıpladığınızda ve ayaklarınız tavandan kesildiğinde üzerinize etki eden 2 tane kuvvet olacaktır: yerçekimi ve hava direnci. Yerçekimi daha önce dediğimiz gibi dikey yönde ve aşağıya doğru. Hava direnci(sürükleme kuvveti, ing. Drag) size sizin havaya göre hareketinizin yönüne zıt yönlü olacaktır. Havayı da yere göre durgun düşünürsek, hava direnci trenin hareket yönüne göre zıt yönlü olacaktır. Dolayısıyla zıpladığınızda yatay yönde artık size etki eden bir kuvvet olacaktır ve bu kuvvet size yatay yönde bir ivme kazandıracaktır. Ve yere indiğinizde arkadaşınız ile mesafeniz değişecektir ya da tren altınızdan kayıp gidiyor gibi görünecektir. Lakin hava direncinin büyüklüğü hızınıza, havanın size çarptığı yüzey alanınıza bağlıdır. Tren ne kadar hızlıysa hava direncinin etkisi de büyük olacaktır. Düşük hızlarda hava kuvvetinin etkisi daha az olacaktır ve hatta ihmal edilebilir düzeyde olacaktır. 60 km/s gibi bir hızda hava direncinin etkisi oldukça fazla olacaktır.

Detaylara girerek anlatmaya çalıştım daha kısa bir şekilde de cevaplanabilirdi bu yüzden anlaşılamayan yer olabilir, anlamadığınız kısımları sorabilirsiniz. Görselleştirmek için de şu videoya bakabilirsiniz: https://twitter.com/rainmaker1973/status/1111310360630444032?lang=en

Trambolinin hızı yavaş olduğu için hava direncinin etkisi neredeyse yok ve zaten göz ile de gözükmüyor.

126 görüntülenme
Puan Ver
2
Puan Ver
Teşekkür (1)
Paylaş
2

Kaynaklar

  1. Newton'un hareket yasaları
  2. Sürekleme kuvveti Havanın uyguladığı kuvvet hangi parametrelere bağlı
Cevap Ver
Bu soruya cevap vermek için lütfen
Evrim Ağacı Soru & Cevap Platformu, Türkiye'deki bilimseverler tarafından kolektif ve öz denetime dayalı bir şekilde sürdürülen, özgür bir ortamdır. Evrim Ağacı tarafından yayınlanan makalelerin aksine, bu platforma girilen soru ve cevapların içeriği veya gerçek/doğru olup olmadıkları Evrim Ağacı yönetimi tarafından denetlenmemektedir. Evrim Ağacı, bu platformda yayınlanan cevapları herhangi bir şekilde desteklememekte veya doğruluğunu garanti etmemektedir. Doğru olmadığını düşündüğünüz cevapları, size sunulan denetim araçlarıyla işaretleyebilir, daha doğru olan cevapları kaynaklarıyla girebilir ve oylama araçlarıyla platformun daha güvenilir bir ortama evrimleşmesine katkı sağlayabilirsiniz.
Reklamı Kapat
Reklamsız Deneyim

Evrim Ağacı'nın çalışmalarına Kreosus, Patreon veya YouTube üzerinden maddi destekte bulunarak hem Türkiye'de bilim anlatıcılığının gelişmesine katkı sağlayabilirsiniz, hem de site ve uygulamamızı reklamsız olarak deneyimleyebilirsiniz. Reklamsız deneyim, Evrim Ağacı'nda çeşitli kısımlarda gösterilen Google reklamlarını ve destek çağrılarını görmediğiniz, daha temiz bir site deneyimi sunmaktadır.

Kreosus

Kreosus'ta her 10₺'lik destek, 1 aylık reklamsız deneyime karşılık geliyor. Bu sayede, tek seferlik destekçilerimiz de, aylık destekçilerimiz de toplam destekleriyle doğru orantılı bir süre boyunca reklamsız deneyim elde edebiliyorlar.

Kreosus destekçilerimizin reklamsız deneyimi, destek olmaya başladıkları anda devreye girmektedir ve ek bir işleme gerek yoktur.

Patreon

Patreon destekçilerimiz, destek miktarından bağımsız olarak, Evrim Ağacı'na destek oldukları süre boyunca reklamsız deneyime erişmeyi sürdürebiliyorlar.

Patreon destekçilerimizin Patreon ile ilişkili e-posta hesapları, Evrim Ağacı'ndaki üyelik e-postaları ile birebir aynı olmalıdır. Patreon destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi 24 saat alabilmektedir.

YouTube

YouTube destekçilerimizin hepsi otomatik olarak reklamsız deneyime şimdilik erişemiyorlar ve şu anda, YouTube üzerinden her destek seviyesine reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. YouTube Destek Sistemi üzerinde sunulan farklı seviyelerin açıklamalarını okuyarak, hangi ayrıcalıklara erişebileceğinizi öğrenebilirsiniz.

Eğer seçtiğiniz seviye reklamsız deneyim ayrıcalığı sunuyorsa, destek olduktan sonra YouTube tarafından gösterilecek olan bağlantıdaki formu doldurarak reklamsız deneyime erişebilirsiniz. YouTube destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi, formu doldurduktan sonra 24-72 saat alabilmektedir.

Diğer Platformlar

Bu 3 platform haricinde destek olan destekçilerimize ne yazık ki reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. Destekleriniz sayesinde sistemlerimizi geliştirmeyi sürdürüyoruz ve umuyoruz bu ayrıcalıkları zamanla genişletebileceğiz.

Giriş yapmayı unutmayın!

Reklamsız deneyim için, maddi desteğiniz ile ilişkilendirilmiş olan Evrim Ağacı hesabınıza üye girişi yapmanız gerekmektedir. Giriş yapmadığınız takdirde reklamları görmeye devam edeceksinizdir.

Destek Ol
Türkiye'deki bilimseverlerin buluşma noktasına hoşgeldiniz!

Göster

Şifrenizi mi unuttunuz? Lütfen e-posta adresinizi giriniz. E-posta adresinize şifrenizi sıfırlamak için bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Eğer aktivasyon kodunu almadıysanız lütfen e-posta adresinizi giriniz. Üyeliğinizi aktive etmek için e-posta adresinize bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Close
“Gün boyu ilginç bir şey fark etmediyseniz, pek de iyi bir gün geçirmemişsiniz demektir.”
J. A. Wheeler