Evrim Ağacı Logo Evrim AğacıSoru & Cevap
Evrim Ağacı Soru & Cevap
Reklamı Kapat
Puan Ver
0
Puan Ver

Güneş veya dağ kütlesine sahip kara delikler nasıl olabilir?

Stephan hawking'in "büyük sorulara kısa yanıtlar" kitabının 114. Sayfasında alttan 5. Satırda sorduğum şeyden bahsediyor. Bir kara deliğin kütlesi nasıl güneş veya dağ kadar olabilir? Uzun bir süre ışıma yaptıktan sonra mı bu kütleye düşüyorlar? Aydınlatırsanız sevinirim. (devamında söz konusu karadeliklerin tespit edilmediğini söylüyor ama bu kadar az kütleli kara deliklerin olması nasıl mümkün oluyor onu merak ettim. )

Güneş veya dağ kütlesine sahip kara delikler nasıl olabilir?
1
Teşekkür
Hatırla (1)
Takip
Paylaş
Reklamı Kapat
1 Cevap

Alıntı yaptığınız kitabı ben de okudum. Hawking, karadelikler konusunda çok önemli çalışmalara imza atmış bir biliminsanı. Burada da çalışmalarının gösterdiği olası gerçeklerden bahsediyor.

Bir dağ kadar karadelik şöyle olabilir. (Konu hakkında kaynaklar var, ben kaynaklardan anladığım kadarını açıklayacağım)

Bizim bugün gözlemlediğimiz karadelikler, çok büyük kütlelere sahip. Örneğin galaksimiz olan Samanyolu'nun merkezinde 4 milyon güneş kütleli bir karadelik bulunuyor. Ama bizim gözlemlediğimiz bu karadeliklerin hemen hepsi, bizden çok ama çok uzaktalar. Zaten yakınımızda olamazlar, olsalar bizler var olamayız ya da olamazdık. Ve bu karadelikleri biz zaten yapıları gereği direk olarak gözlemleyemiyoruz, çevrelerinde oluşturdukları olay ufkunu ve uzayı, ışığı büküşlerini ve yine oluşturdukları kütleçekimini gözlemleyebiliyoruz. Bu durumun ortaya çıkardığı bir gerçek de şu ki bu karadelikler, çok büyük kütleli oldukları için çok uzaklardan gözlemlenebilecek bir olay ufku ve çevresel etki yaratıyorlar. Bu durum, daha küçük kütleli karadeliklerin var olmadığı anlamına gelmez. Bizim onları göremediğimiz ve gözlemleyemediğimiz anlamına gelir. Ama aslında bir karadeliği var eden şey illa çok büyük kütleli olması değil, birim hacme çok fazla maddenin sıkıştırılması anlamına gelebilir. Yani biz, Everest Tepesi'ni, bir protonun kapladığı hacim kadar bir yere sıkıştırabilecek olsak, bir proton boyutunda karadelik ortaya çıkabilir. Bu karadeliğin olay ufku, belki 1 nanometre olabilir.

PEki, böyle bir karadeliğin ortaya çıkması için nasıl şartlar gerekli? İşte CERN'deki deneyde, evrenin ortaya çıktığı ilk milisaniyelerdeki şartların benzeri oluşturulmaya çalışıldığı için mikro karadelik oluşma riskinden bahsedilmişti. Çünkü Everest kadar bir kütleyi bir proton ölçeğine sıkıştırmak ancak Planck ölçeğindeki şartlarda mümkün olabilir. Bildiğimiz kadarı ile bugüne kadar böyle bir mikro karadelik gözlemlenmedi. Ama kuramsal olarak mümkün.

Puan Ver
1
Puan Ver
Teşekkür (1)
Paylaş
1

Kaynaklar

  • A. Barrau & J. Grain. Mikro Kara Delik. (19 Kasım 2020). Alındığı Tarih: 19 Kasım 2020. Alındığı Yer: wikipedia | Arşiv Bağlantısı
Cevap Ver
Bu soruya cevap vermek için lütfen
Evrim Ağacı Soru & Cevap Platformu, Türkiye'deki bilimseverler tarafından kolektif ve öz denetime dayalı bir şekilde sürdürülen, özgür bir ortamdır. Evrim Ağacı tarafından yayınlanan makalelerin aksine, bu platforma girilen soru ve cevapların içeriği veya gerçek/doğru olup olmadıkları Evrim Ağacı yönetimi tarafından denetlenmemektedir. Evrim Ağacı, bu platformda yayınlanan cevapları herhangi bir şekilde desteklememekte veya doğruluğunu garanti etmemektedir. Doğru olmadığını düşündüğünüz cevapları, size sunulan denetim araçlarıyla işaretleyebilir, daha doğru olan cevapları kaynaklarıyla girebilir ve oylama araçlarıyla platformun daha güvenilir bir ortama evrimleşmesine katkı sağlayabilirsiniz.
Reklamı Kapat
Türkiye'deki bilimseverlerin buluşma noktasına hoşgeldiniz!

Göster

Şifrenizi mi unuttunuz? Lütfen e-posta adresinizi giriniz. E-posta adresinize şifrenizi sıfırlamak için bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Eğer aktivasyon kodunu almadıysanız lütfen e-posta adresinizi giriniz. Üyeliğinizi aktive etmek için e-posta adresinize bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Close
“Bilim, kibrimizi azalttığı ölçüde gücümüzü arttırır.”
Claude Bernard
Geri Bildirim Gönder
Reklamsız Deneyim

Evrim Ağacı'nın çalışmalarına Kreosus, Patreon veya YouTube üzerinden maddi destekte bulunarak hem Türkiye'de bilim anlatıcılığının gelişmesine katkı sağlayabilirsiniz, hem de site ve uygulamamızı reklamsız olarak deneyimleyebilirsiniz. Reklamsız deneyim, Evrim Ağacı'nda çeşitli kısımlarda gösterilen Google reklamlarını ve destek çağrılarını görmediğiniz, daha temiz bir site deneyimi sunmaktadır.

Kreosus

Kreosus'ta her 10₺'lik destek, 1 aylık reklamsız deneyime karşılık geliyor. Bu sayede, tek seferlik destekçilerimiz de, aylık destekçilerimiz de toplam destekleriyle doğru orantılı bir süre boyunca reklamsız deneyim elde edebiliyorlar.

Kreosus destekçilerimizin reklamsız deneyimi, destek olmaya başladıkları anda devreye girmektedir ve ek bir işleme gerek yoktur.

Patreon

Patreon destekçilerimiz, destek miktarından bağımsız olarak, Evrim Ağacı'na destek oldukları süre boyunca reklamsız deneyime erişmeyi sürdürebiliyorlar.

Patreon destekçilerimizin Patreon ile ilişkili e-posta hesapları, Evrim Ağacı'ndaki üyelik e-postaları ile birebir aynı olmalıdır. Patreon destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi 24 saat alabilmektedir.

YouTube

YouTube destekçilerimizin hepsi otomatik olarak reklamsız deneyime şimdilik erişemiyorlar ve şu anda, YouTube üzerinden her destek seviyesine reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. YouTube Destek Sistemi üzerinde sunulan farklı seviyelerin açıklamalarını okuyarak, hangi ayrıcalıklara erişebileceğinizi öğrenebilirsiniz.

Eğer seçtiğiniz seviye reklamsız deneyim ayrıcalığı sunuyorsa, destek olduktan sonra YouTube tarafından gösterilecek olan bağlantıdaki formu doldurarak reklamsız deneyime erişebilirsiniz. YouTube destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi, formu doldurduktan sonra 24-72 saat alabilmektedir.

Diğer Platformlar

Bu 3 platform haricinde destek olan destekçilerimize ne yazık ki reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. Destekleriniz sayesinde sistemlerimizi geliştirmeyi sürdürüyoruz ve umuyoruz bu ayrıcalıkları zamanla genişletebileceğiz.

Giriş yapmayı unutmayın!

Reklamsız deneyim için, maddi desteğiniz ile ilişkilendirilmiş olan Evrim Ağacı hesabınıza üye girişi yapmanız gerekmektedir. Giriş yapmadığınız takdirde reklamları görmeye devam edeceksinizdir.

Destek Ol