Evrim Ağacı Soru & Cevap
Reklamı Kapat
Puan Ver
1
Puan Ver

Gen ekspresyonu nasıl yeni hücre yaratır? Bu protein sentezleri nasıl göz hücresi olacağına karar verir?

Beklediğim cevap teknik (evrimsel değil)

1
Teşekkür (2)
Hatırla
Takip
Paylaş
Reklamı Kapat
1 Cevap

Göz hücresi göz hücresi olduğunu en başta, embriyonik dönemde belirler. Göz hücresi olduğu aşamaya geldiğinde göz hücresini kodlayan genler dışındaki genler artık aktif değildir.

Embryonik döneme grlecek olursak:

ovulasyondan sonra yumurta hücresi spermle birleştiğinde iki haploid hücre çekirdeği birleşip diploid hücre çekirdeğini oluşturur ve daha bu esnada yeni bir genetik materyal hazırlanır. döllenmiş yumurta fallopi tüpünden rahme inerkenki 4-5 günlük yolculuğunda seri bölünmelerle büyüyerek blastokisti oluşturur. Blastokist rahim duvarına ulaşıp tutunduğunda hamilelik başlar. blastokistin dış çeperini oluşturan hücreler plasentayı oluşturur. Içini dolduran hücre yığını ise "embriyonik disk" dediğimiz bir disk şeklinde katman katman dizilirler ve yer değiştitirler (göç ederler). Bu değişimin ana nedenleri bilinmiyor ama ısı, anneden hücrelere geçen bir çok faktörün varlığı söz konusu.

Insandaki embriyonik disk dış katman (ektoderm), orta katman (mezoderm) en altta endodermi oluşturur. Ektoderm; deri ve sinir sistemini, göz de buna dahil mezoderm; kan, kas ve kalbi, endoderm ise; bağarsak, akciğer, karaciğer, pankreası gibi organları oluştutur.

Bu durumda hücre farklılaşmaya ilk olarak ektoderm mi, mezoderm mi yoksa endoderm mi olacağına karar vererek başlar. Bunlardan birine dönüştüğünde bazı genler açılıp bazı genler kapanacaktır. Ikinci kararını misal endoderm içindeyse bağırsak mı, akciğer mi, pankreas mı olacağına karar vererek yapar. Bu da yine bir takım genlerin açılıp kapanmış olmasını gerektirir. Pankreas içindeyse endokrin pankreas hücresi, endokrin pankreas hücresindeyse pankreatik beta hücresi gibi adım adım gider. Burda şöyle bir anoloji yapabiliriz. Bu sizin küçük bir bebek olarak Dünya'ya gelip yaşadığınız çevre, konuştuğunuz dil, anneniz, babanız öğretmenininz gibi etkilendiğiniz insanlar, ulaşabildiğiniz eğitimle zaman içinde futbolcu mu, bankacı mı öğretmen mi gibi bir meslek edinmenize benzetilebilir. Her bir hücreyi etkileyen faktörler de ikiye ayrılır:

1. Sitoplazmik faktörler (bunlar net olarak bilinmiyor)

2. Hücreler arası etkileşim: growth factör adı verilen yaklaşık 150-200 çeşit protein. büyüme faktörü ismi çalışıldıkları deney kablarından kalmış, aslında bunlar gen. Birbirine temas halindeki hücreler bu büyüme faktörlerini birbirlerine gönderiyorlar. Aynı hücreye farklılaşmış iseler bu faktörler alıcı hücre reseptörlerine bağlanıp birbirini etkileyip birlikte çalįşabiliyorlar, fakat biri kemik biri kasa farklılaşmışsa birbirini etkileyemiyorlar. Yani yine kendinizden örnek verebiliriz. Okulda matematikten, tarihe birçok dersi alırken meslek seçimine geldiğinde sadece mesleğinizle ilgili derslere yoğunlaşmanıza benzetilebilir.

Canlı oluştuktan sonra da iş bitmiyor. Beyin hücreleri gelişimi tamamladıktan sonra artık fazla değişiklik göstermezken bağırsak hücreleri birkaç günde bir, kan hücreleri birkaç haftada bir, pankreas hücreleri yılda bir gibi yenilenmeye ihtiyaç duyar. Bunu sağlayan "kök hücreler"dir. Nasıl yaptıklarını bilmiyoruz ama kök hücreler kendilerini yenileyebiliyor ve yine bulundukları yöredeki diğer hücrelere yani yenilenmesini sağlayacağı hücrelere dönüşebiliyorlar. Bunlara yetişkin kök hücreleri diyoruz. Bunların embriyonik kök hücreden farkı farklılaşmanın başka bir aşamalarında olmaları. Yani kan kök hücresi, deri kök hücresi gibi.. ama yine yüksek bir farklılaşma güçleri var.

Puan Ver
1
Puan Ver
Teşekkür (1)
Paylaş
1
Cevap Ver
Bu soruya cevap vermek için lütfen
Evrim Ağacı Soru & Cevap Platformu, Türkiye'deki bilimseverler tarafından kolektif ve öz denetime dayalı bir şekilde sürdürülen, özgür bir ortamdır. Evrim Ağacı tarafından yayınlanan makalelerin aksine, bu platforma girilen soru ve cevapların içeriği veya gerçek/doğru olup olmadıkları Evrim Ağacı yönetimi tarafından denetlenmemektedir. Evrim Ağacı, bu platformda yayınlanan cevapları herhangi bir şekilde desteklememekte veya doğruluğunu garanti etmemektedir. Doğru olmadığını düşündüğünüz cevapları, size sunulan denetim araçlarıyla işaretleyebilir, daha doğru olan cevapları kaynaklarıyla girebilir ve oylama araçlarıyla platformun daha güvenilir bir ortama evrimleşmesine katkı sağlayabilirsiniz.
Reklamı Kapat
Reklamsız Deneyim

Evrim Ağacı'nın çalışmalarına Kreosus, Patreon veya YouTube üzerinden maddi destekte bulunarak hem Türkiye'de bilim anlatıcılığının gelişmesine katkı sağlayabilirsiniz, hem de site ve uygulamamızı reklamsız olarak deneyimleyebilirsiniz. Reklamsız deneyim, Evrim Ağacı'nda çeşitli kısımlarda gösterilen Google reklamlarını ve destek çağrılarını görmediğiniz, daha temiz bir site deneyimi sunmaktadır.

Kreosus

Kreosus'ta her 10₺'lik destek, 1 aylık reklamsız deneyime karşılık geliyor. Bu sayede, tek seferlik destekçilerimiz de, aylık destekçilerimiz de toplam destekleriyle doğru orantılı bir süre boyunca reklamsız deneyim elde edebiliyorlar.

Kreosus destekçilerimizin reklamsız deneyimi, destek olmaya başladıkları anda devreye girmektedir ve ek bir işleme gerek yoktur.

Patreon

Patreon destekçilerimiz, destek miktarından bağımsız olarak, Evrim Ağacı'na destek oldukları süre boyunca reklamsız deneyime erişmeyi sürdürebiliyorlar.

Patreon destekçilerimizin Patreon ile ilişkili e-posta hesapları, Evrim Ağacı'ndaki üyelik e-postaları ile birebir aynı olmalıdır. Patreon destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi 24 saat alabilmektedir.

YouTube

YouTube destekçilerimizin hepsi otomatik olarak reklamsız deneyime şimdilik erişemiyorlar ve şu anda, YouTube üzerinden her destek seviyesine reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. YouTube Destek Sistemi üzerinde sunulan farklı seviyelerin açıklamalarını okuyarak, hangi ayrıcalıklara erişebileceğinizi öğrenebilirsiniz.

Eğer seçtiğiniz seviye reklamsız deneyim ayrıcalığı sunuyorsa, destek olduktan sonra YouTube tarafından gösterilecek olan bağlantıdaki formu doldurarak reklamsız deneyime erişebilirsiniz. YouTube destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi, formu doldurduktan sonra 24-72 saat alabilmektedir.

Diğer Platformlar

Bu 3 platform haricinde destek olan destekçilerimize ne yazık ki reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. Destekleriniz sayesinde sistemlerimizi geliştirmeyi sürdürüyoruz ve umuyoruz bu ayrıcalıkları zamanla genişletebileceğiz.

Giriş yapmayı unutmayın!

Reklamsız deneyim için, maddi desteğiniz ile ilişkilendirilmiş olan Evrim Ağacı hesabınıza üye girişi yapmanız gerekmektedir. Giriş yapmadığınız takdirde reklamları görmeye devam edeceksinizdir.

Destek Ol
Türkiye'deki bilimseverlerin buluşma noktasına hoşgeldiniz!

Göster

Şifrenizi mi unuttunuz? Lütfen e-posta adresinizi giriniz. E-posta adresinize şifrenizi sıfırlamak için bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Eğer aktivasyon kodunu almadıysanız lütfen e-posta adresinizi giriniz. Üyeliğinizi aktive etmek için e-posta adresinize bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Close
“Ne yazık ki, kemiklerin aksine, davranışlar fosilleşmemektedir.”
Richard Leakey