Evrim Ağacı Soru & Cevap
Reklamı Kapat
Puan Ver
1
Puan Ver

Faşizmin etik ve ahlaki eleştirisi nasıl yapılır?

Genetik mühendisliğinden yararlanarak yada öjeni yaparak nüfusu azaltarak geleceği kurtarabileceğimiz bakış açısı neden etik olarak doğru değildir?

1
Teşekkür (1)
Hatırla
Takip
Paylaş
Reklamı Kapat
1 Cevap

Merhabalar.

Şimdi ana başlıktaki soruyla alt başlıktaki soru arasında ayrım yapmamız gerek. Çünkü bu iki soru birbiriyle tam olarak bağlantılı değil. Her ne kadar faşistler öjeniyi savunmuşlarsa da yaptıkları tek şey bu değildi. 18 ve 19. yüzyılda ve hatta daha da sonralarda entelektüeller arasında öjeni modaydı. Faşist ideolojiyi savunanlar sadece öjeniyi savunmadılar. Aynı zamanda belli bir toplum ve devlet düzenini, dahası belli ahlaki kaideleri savundular. O nedenle iki soruyu ayrı ayrı yanıtlayacağım.

Faşizmin ahlaki eleştirisi:

  1. Irkçılık üzerinden eleştiri yapılabilir. Bir kere ırklar arasında biyolojik farklar olsa bile, atıyorum bir ırkın IQ puanının diğerinden daha yüksek olduğunu düşünün, bu farklar tek başına o ırktan insanları hapsetmemizi ya da öldürmemizi ahlaken gerekçelendirmek için yeterli değil. Dolayısıyla faşistlerin diğer ırklara yaptıkları ayrımcı/vahşi uygulamalar bundan yola çıkarak eleştirilebilir.
  2. Bireycilik üzerinden eleştiri yapılabilir. Faşist rejimler devletin eleştirilemeyip kutsallaştırıldığı, bireyin ve haklarının toplum adına hiçe sayıldığı rejimlerdi. Devlet adeta bir asker yetiştirme kampı gibiydi. Muhalifler baskılanıyor, muhaliflere işkence ediliyor ve pek çok zaman bu kişiler öldürülüyordu. Dolayısıyla bireyin özgür ve özerk bir şekilde, kendi seçimlerini yaparak kendisi için yaşaması bir toplum için iyi bir şeyse, faşist toplumların kötü olduklarını söyleyebiliriz.
  3. İktisadi eleştiri yapılabilir. Faşist rejimlerde ekonomi tamamen devletin elindeydi. Özel şirketler vardı var olmasına ancak üretim kararları -özellikle de faşizm bir savaş zamanı ideolojisi olduğu için- büyük oranda devlet tarafından alınıyordu. Bu da iktisadi açıdan iyi bir politika değil. Vatandaşların refahı açısından bu tarz planlamacı, savaş ekonomilerinin ciddi olumsuz sonuçları vardı. Mal ve hizmet alım gücünün azalması gibi.

Öjeni ve nüfus planlamasının ahlaki eleştirisi:

  1. Önce ampirik bir eleştiriyle başlayalım. Bir kere kaynakların tükendiği ve insan nüfusunun kontrolsüzce artıp kaynakları tüketme noktasına getirdiği doğru değil. Bu Malthusçu resim şu anda genel olarak reddediliyor. Neden? Çünkü Dünya genelinde doğum oranları, özellikle fakir ülkelerin gelirleri arttıkça, düşmeye başladı. Uzmanlar Dünya nüfusunun belli bir yerden sonra sabitlenip düşmeye başlayacağı yönünde fikir beyan etmekte şu an genel olarak.
  2. Birey hakları öjeniyle ilgili olarak en büyük ahlaki sıkıntı. Bir kere öjeni, özellikle devlet eliyle ve zorla yapılacaksa, kişilere hayatlarında yapabilecekleri en önemli seçimlerden birini -çocuk yapıp yapmama seçimini- yapma fırsatını tanımıyor. Öte yandan bu sıkıntı öjeni gönüllü olarak yapılacaksa söz konusu olmaz. Ancak Dünya çapında nüfus azaltmaya yönelik bir öjeni planına gönüllü olarak katılacak insan sayısı çok az muhtemelen. Bu nedenle öjeninin çoğu türü kişi haklarına saldırması nedeniyle ahlaken sorunlu.
Puan Ver
2
Puan Ver
Teşekkür
Paylaş
2

Kaynaklar

  1. The Wages of Destruction Nazi ekonomisi hakkında çok önemli bir kitap.
  2. The Myth That Our Planet Faces an Overpopulation Crisis Aslında Malthusçu bir nüfus krizi yaşamayacağımıza dair bir yazı.
Cevap Ver
Bu soruya cevap vermek için lütfen
Evrim Ağacı Soru & Cevap Platformu, Türkiye'deki bilimseverler tarafından kolektif ve öz denetime dayalı bir şekilde sürdürülen, özgür bir ortamdır. Evrim Ağacı tarafından yayınlanan makalelerin aksine, bu platforma girilen soru ve cevapların içeriği veya gerçek/doğru olup olmadıkları Evrim Ağacı yönetimi tarafından denetlenmemektedir. Evrim Ağacı, bu platformda yayınlanan cevapları herhangi bir şekilde desteklememekte veya doğruluğunu garanti etmemektedir. Doğru olmadığını düşündüğünüz cevapları, size sunulan denetim araçlarıyla işaretleyebilir, daha doğru olan cevapları kaynaklarıyla girebilir ve oylama araçlarıyla platformun daha güvenilir bir ortama evrimleşmesine katkı sağlayabilirsiniz.
Reklamı Kapat
Reklamsız Deneyim

Evrim Ağacı'nın çalışmalarına Kreosus, Patreon veya YouTube üzerinden maddi destekte bulunarak hem Türkiye'de bilim anlatıcılığının gelişmesine katkı sağlayabilirsiniz, hem de site ve uygulamamızı reklamsız olarak deneyimleyebilirsiniz. Reklamsız deneyim, Evrim Ağacı'nda çeşitli kısımlarda gösterilen Google reklamlarını ve destek çağrılarını görmediğiniz, daha temiz bir site deneyimi sunmaktadır.

Kreosus

Kreosus'ta her 10₺'lik destek, 1 aylık reklamsız deneyime karşılık geliyor. Bu sayede, tek seferlik destekçilerimiz de, aylık destekçilerimiz de toplam destekleriyle doğru orantılı bir süre boyunca reklamsız deneyim elde edebiliyorlar.

Kreosus destekçilerimizin reklamsız deneyimi, destek olmaya başladıkları anda devreye girmektedir ve ek bir işleme gerek yoktur.

Patreon

Patreon destekçilerimiz, destek miktarından bağımsız olarak, Evrim Ağacı'na destek oldukları süre boyunca reklamsız deneyime erişmeyi sürdürebiliyorlar.

Patreon destekçilerimizin Patreon ile ilişkili e-posta hesapları, Evrim Ağacı'ndaki üyelik e-postaları ile birebir aynı olmalıdır. Patreon destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi 24 saat alabilmektedir.

YouTube

YouTube destekçilerimizin hepsi otomatik olarak reklamsız deneyime şimdilik erişemiyorlar ve şu anda, YouTube üzerinden her destek seviyesine reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. YouTube Destek Sistemi üzerinde sunulan farklı seviyelerin açıklamalarını okuyarak, hangi ayrıcalıklara erişebileceğinizi öğrenebilirsiniz.

Eğer seçtiğiniz seviye reklamsız deneyim ayrıcalığı sunuyorsa, destek olduktan sonra YouTube tarafından gösterilecek olan bağlantıdaki formu doldurarak reklamsız deneyime erişebilirsiniz. YouTube destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi, formu doldurduktan sonra 24-72 saat alabilmektedir.

Diğer Platformlar

Bu 3 platform haricinde destek olan destekçilerimize ne yazık ki reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. Destekleriniz sayesinde sistemlerimizi geliştirmeyi sürdürüyoruz ve umuyoruz bu ayrıcalıkları zamanla genişletebileceğiz.

Giriş yapmayı unutmayın!

Reklamsız deneyim için, maddi desteğiniz ile ilişkilendirilmiş olan Evrim Ağacı hesabınıza üye girişi yapmanız gerekmektedir. Giriş yapmadığınız takdirde reklamları görmeye devam edeceksinizdir.

Destek Ol
Türkiye'deki bilimseverlerin buluşma noktasına hoşgeldiniz!

Göster

Şifrenizi mi unuttunuz? Lütfen e-posta adresinizi giriniz. E-posta adresinize şifrenizi sıfırlamak için bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Eğer aktivasyon kodunu almadıysanız lütfen e-posta adresinizi giriniz. Üyeliğinizi aktive etmek için e-posta adresinize bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Close
“Konuşmadan önce düşünün. Düşünmeden önce okuyun.”
Fran Lebowitz