Yeni Soru Sor
Paylaşım Yap
Tüm Reklamları Kapat
Sorulara Dön
Mavi Bado
Mavi Bado
1,427 UP
Üye
2

Farklı yüksekliklerden atılan aynı cisim neden yere farklı hızlarda çarpıyor? Yani daha kısa mesafeden az hızlanıyor, Jeodezikte ivme yoksa?

Sorumun anlaşılmadığını fark ettim ve tekrar yazdım. Bu genel görellilik sorusudur. Bu açıdan bakılmasını rica ediyorum
558 görüntülenme
0
  • Paylaş
  • Alıntıla
  • Alıntıları Göster
  • Dış Sitelerde Paylaş
  • Soruyu Takip Et
  • Raporla
  • Mantık Hatası Bildir
Tüm Reklamları Kapat
3 Cevap
Okan Yıldız
Mühendis - Uygulamalı Fizikçi

Çok güzel bir soru. Aslında bu soru bir anlamda şuraya çıkıyor, madem yerçekimi aslında bir kuvvet değil neden gezegenlerin uzay-zaman eğrisine giren cisimler sabit duramıyor da gezegene doğru düşmeye başlıyor?

Eskiden genel görelelik için yapılan çarşaf-top analojisini gördüğümde hep şunu söylerdim; "İyi ama burada küçük topu büyük topa doğru çeken şey yerçekimi, uzay boşluğunda bunu yapan şey ne?". Yani anlıyorum uzay bükülüyor fakat neden cisim bükük uzayda hareket ediyor ve sabit kalamıyor?

Aslında bu sorularım genel görelelik teorisini bir bütün olarak anlayamamdan ve tabi matematiğini bilmiyor oluşumdan geliyordu. Uzay-zaman derken gerçekten de uzay ile zamanın iç içe olduğunu kavramak gerekiyor. Cisimlerin hızları mutlak olarak her zaman sabittir. Bu sabit her cismin kütlesi ile orantılı olarak oluşur. Bir cisim dünyaya uzaksa ona göre zaman daha hızlı akıyordur bu durumda uzaydaki yer değiştirmesi daha ufak olabilir. Hatta eğer boş bir uzayda yalnızca bir tane kütleli cisim olsaydı bu cisim için bir hareketten bahsedemezdik çünkü zaman o cisim için maksimum hızda akıyor. Eğer bir cisim dünyaya daha yakın ise bu sefer zaman onun için daha yavaş akmaya başlayacaktır. Uzay-zamana bağlı hız vektörü bu durumda sabit kalabilmek için cismin bir hız kazanması gerekmekte. Zaman diye bir şey gerçekten de var olan fiziksel bir olgu. Yani felsefi tanımlardaki gibi değişimlerin oluşmasına zaman denir gibi yorumlar doğru değil. Boş bir evrenden bile bahsediyor olsaydık zaman yine kend başına var olan bir olgu olacaktı.(Fizik denklemlerde zaman olarak kullandığımız terimden bahsediyorum burada. O şeyin tam olarak ne olduğunu bilmiyorum ama var)

Tüm Reklamları Kapat

Aslında hızlı hareket eden cisimlerde zamanın yavaşlaması veya boyunun kısalması da keza aynı sebepten dolayı oluyor. Hızlı hareket eden bir cisimle kütlesi olan bir cismin uzay-zamanı bükmesinin mekanizması da aynı. Eğer bir cismin hiç kütlesi olmasaydı uzay-zamana bağlı olarak sabit kalması gereken hız vektörü ne olurdu? Kütlesi olmadığı için uzay-zamanda(aslında burada hızı etkileyen şey zamandaki bükülme) hiç bir bükülmeye sebep olamayacaktı bu yüzden hızı evrensel olarak ulaşılabilecek maksimum seviyede olacaktır. Yani ışık hızında.

Daha spesifik olarak soruna gelirsek. Dünyaya daha yakın olan cismin maruz kaldığı zaman yavaşlaması dünyanın yüzeyindeki zaman yavaşlamasına daha yakın olduğundan, cisim daha düşük bir hızla dünya yüzeyine çarpacaktır. Ta ki dünya ile cismin atomları birbiriyle, yerçekiminden daha kuvvetli bir etkileşim sayesinde (elektromanyetik) etkileşip hareket kesilene kadar...

Bu cevap, soru sahibi tarafından en iyi cevap seçilmiştir. Ancak bu, cevabın doğru olduğunu garanti etmez.
1
0
  • Paylaş
  • Alıntıla
  • Alıntıları Göster
  • Dış Sitelerde Paylaş
  • Raporla
  • Mantık Hatası Bildir
İlhan Taşlı
Uzay Bilimleri Takipçisi

Einstein'ın düşündüğü şekilde, bir düşünce deneyi ile konuyu anlamaya çalışalım.

Kendinizi camları olmayan çok yüksek bir asansör ile aşağı doğru düştüğünüzü hayal edin, bir süre sonra asansörün içinde, uzay boşluğundaymış gibi, konumunuzun hiç değişmediğini düşüneceksiniz. Bir bilyeyi cebinizden çıkarıp serbest bıraksanız, o da yanınızda durağan bir şekilde duracaktır.

Einstein'ın bu düşünce deneyi ile bizlere anlatmaya çalıştığı şey; yerçekimi ve ivmelenmenin birbirlerine denk kavramlar olduğudur.

Tüm Reklamları Kapat

Eğri uzay anlaşılması zor bir konudur; Büyük kütleler uzay zamanı hissedilir bir şekilde bükerler ve yüksekten bırakıldığımızda bu nedenle düşeriz. Şimdi sabit duran bir helikopterden aşağı bırakıldığımızı düşünelim. Sizce konumumuz değişiyor mu? Evet! Üç boyutlu Öklid Uzayına göre değişiyor. Fakat, işin içine zaman boyutu ve eğri uzayı katarsanız değişmiyor. Eğri uzaya göre, konumunuzda bir değişiklik yok, sadece olmanız gereken konumu korumaya çalıştığınız için düşüyorsunuz. Çok kafa karıştırıcı. O yüzden Einstein bilim dünyasında her zaman çok farklı bir yerdedir.[1]

Kaynaklar

  1. vesaire. Einstein Böyle Buyurdu: Göklerde Eğriliyor Işıklar. (3 Kasım 2015). Alındığı Tarih: 2 Eylül 2023. Alındığı Yer: vesaire | Arşiv Bağlantısı
1
0
  • Paylaş
  • Alıntıla
  • Alıntıları Göster
  • Dış Sitelerde Paylaş
  • Raporla
  • Mantık Hatası Bildir
Mustafa Onur Tunç
Araştırma sonucu

Yerçekimi cisimleri yere doğru çektiğinde, her zaman 9,8 m/s2 oranında hızlanmalarına neden olur.

Kütle farklılıklarına bakılmaksızın, hava direnci birini diğerinden daha fazla etkilemediği sürece tüm nesneler yerçekimi nedeniyle aynı oranda hızlanır.

Daha detaylı bir açıklama için bakınız.

Tüm Reklamları Kapat

1
0
  • Paylaş
  • Alıntıla
  • Alıntıları Göster
  • Dış Sitelerde Paylaş
  • Raporla
  • Mantık Hatası Bildir
Daha Fazla Cevap Göster
Cevap Ver
Evrim Ağacı Soru & Cevap Platformu, Türkiye'deki bilimseverler tarafından kolektif ve öz denetime dayalı bir şekilde sürdürülen, özgür bir ortamdır. Evrim Ağacı tarafından yayınlanan makalelerin aksine, bu platforma girilen soru ve cevapların içeriği veya gerçek/doğru olup olmadıkları Evrim Ağacı yönetimi tarafından denetlenmemektedir. Evrim Ağacı, bu platformda yayınlanan cevapları herhangi bir şekilde desteklememekte veya doğruluğunu garanti etmemektedir. Doğru olmadığını düşündüğünüz cevapları, size sunulan denetim araçlarıyla işaretleyebilir, daha doğru olan cevapları kaynaklarıyla girebilir ve oylama araçlarıyla platformun daha güvenilir bir ortama evrimleşmesine katkı sağlayabilirsiniz.
Popüler Yazılar
30 gün
90 gün
1 yıl
Evrim Ağacı'na Destek Ol

Evrim Ağacı'nın %100 okur destekli bir bilim platformu olduğunu biliyor muydunuz? Evrim Ağacı'nın maddi destekçileri arasına katılarak Türkiye'de bilimin yayılmasına güç katın.

Evrim Ağacı'nı Takip Et!
Aklımdan Geçen
Komünite Seç
Aklımdan Geçen
Fark Ettim ki...
Bugün Öğrendim ki...
İşe Yarar İpucu
Bilim Haberleri
Hikaye Fikri
Video Konu Önerisi
Başlık
Gündem
Kafana takılan neler var?
Bağlantı
Kurallar
Komünite Kuralları
Bu komünite, aklınızdan geçen düşünceleri Evrim Ağacı ailesiyle paylaşabilmeniz içindir. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu komünitenin ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Bilim kimliğinizi önceleyin.
Evrim Ağacı bir bilim platformudur. Dolayısıyla aklınızdan geçen her şeyden ziyade, bilim veya yaşamla ilgili olabilecek düşüncelerinizle ilgileniyoruz.
2
Propaganda ve baskı amaçlı kullanmayın.
Herkesin aklından her şey geçebilir; fakat bu platformun amacı, insanların belli ideolojiler için propaganda yapmaları veya başkaları üzerinde baskı kurma amacıyla geliştirilmemiştir. Paylaştığınız fikirlerin değer kattığından emin olun.
3
Gerilim yaratmayın.
Gerilim, tersleme, tahrik, taciz, alay, dedikodu, trollük, vurdumduymazlık, duyarsızlık, ırkçılık, bağnazlık, nefret söylemi, azınlıklara saldırı, fanatizm, holiganlık, sloganlar yasaktır.
4
Değer katın; hassas konulardan ve öznel yoruma açık alanlardan uzak durun.
Bu komünitenin amacı okurlara hayatla ilgili keyifli farkındalıklar yaşatabilmektir. Din, politika, spor, aktüel konular gibi anlık tepkilere neden olabilecek konulardaki tespitlerden kaçının. Ayrıca aklınızdan geçenlerin Türkiye’deki bilim komünitesine değer katması beklenmektedir.
5
Cevap hakkı doğurmayın.
Bu platformda cevap veya yorum sistemi bulunmamaktadır. Dolayısıyla aklınızdan geçenlerin, tespit edilebilir kişilere cevap hakkı doğurmadığından emin olun.
Ekle
Soru Sor
ve seni takip ediyor

Göster

Şifremi unuttum Üyelik Aktivasyonu

Göster

Şifrenizi mi unuttunuz? Lütfen e-posta adresinizi giriniz. E-posta adresinize şifrenizi sıfırlamak için bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Eğer aktivasyon kodunu almadıysanız lütfen e-posta adresinizi giriniz. Üyeliğinizi aktive etmek için e-posta adresinize bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Close