Evrim Ağacı Logo Evrim AğacıSoru & Cevap
Evrim Ağacı Soru & Cevap
Reklamı Kapat
Puan Ver
1
Puan Ver

Evrendeki gozlemleyebildigimiz her sey deterministik midir?

Demek istedigim sey su. Ornegin bir zar attigimizda zarin 6 gelmesini etkileyen bazi etkenler vardir (atilma hizi acisi vs) peki biz eger herhangi bir etken olmadan meydana gelen bir olguya rastladigimizda(rastlarsak) bu olgunun nedensiz mi gerceklestigini yoksa bizim nedenleri mi anlayamadigimizi veya bilmedigimizi nerden anlayacagiz?

3
Teşekkür
Hatırla
Takip
Paylaş
Reklamı Kapat
3 Cevap

Einstein determinist idi, ancak quantum fiziği, sonsuz olasılıklar evrenini ortaya koydu. Nedensellik ilkesi aslında bizim anladığımız şekilde işlemiyor. Herşeyin bir nedeni var, ama bu neden sürekli olarak aynı silsileye sahip olmak zorunda değil. Ayrıca kuantum dolanıklık, kuantum süperpozisyon gibi olgular, Einstein ve klasik fiziği aşmış ve deterministik bir evren yerine, sonsuz olasılığın farklı versiyonlarının işlediği bir tasarıya döndü. Herşeyin bir nedeni vardır, ancak bu daima bizim öngördüğümüz şekilde meydana gelmemektedir.

Puan Ver
3
Puan Ver
Teşekkür (1)
Paylaş
3

Merhabalar,

Bu soruya Spinoza özelinden yanıt vermek istiyorum. Spinoza'ya göre evrende var olan şeylerin bir nedeni vardır. Her şeyin bir nedeni varsa bu durum bir yerde bir çelişkiye yol açar. Çünkü nedensellik olgusunu sonsuza kadar mı götürmemiz gerekir? Spinoza bu noktada imdadımıza koşar. Ona göre her şeyin bir nedeni vardır fakat bu nedensellik zinciri bir yerde son bulur. Tanrı, nedensellik zincirinin başıdır. Tanrı'yı ilk neden olarak düşünebiliriz. Bu yorum bizi Aristoteles'e götürüyor bence. Aristoteles de Tanrı'yı İlk Hareket Ettirici olarak görüyordu.

Puan Ver
1
Puan Ver
Teşekkür (1)
Paylaş
1

Kaynaklar

Merhabalar,

Evrende gelişen hiçbir şey nedensiz değildir.Belli etkiler sonucu olaylar var olurlar.Herhangi bir etken olmaksızın bir olay meydana gelemez.Bu bağlamda nedenini anlayamadığımız bir olayla karşılaştığımızda bu olayın nedensiz olabileceğini düşünmek yersizdir.

Puan Ver
1
Puan Ver
Teşekkür (1)
Paylaş
1
Cevap Ver
Bu soruya cevap vermek için lütfen
Evrim Ağacı Soru & Cevap Platformu, Türkiye'deki bilimseverler tarafından kolektif ve öz denetime dayalı bir şekilde sürdürülen, özgür bir ortamdır. Evrim Ağacı tarafından yayınlanan makalelerin aksine, bu platforma girilen soru ve cevapların içeriği veya gerçek/doğru olup olmadıkları Evrim Ağacı yönetimi tarafından denetlenmemektedir. Evrim Ağacı, bu platformda yayınlanan cevapları herhangi bir şekilde desteklememekte veya doğruluğunu garanti etmemektedir. Doğru olmadığını düşündüğünüz cevapları, size sunulan denetim araçlarıyla işaretleyebilir, daha doğru olan cevapları kaynaklarıyla girebilir ve oylama araçlarıyla platformun daha güvenilir bir ortama evrimleşmesine katkı sağlayabilirsiniz.
Reklamı Kapat
Türkiye'deki bilimseverlerin buluşma noktasına hoşgeldiniz!

Göster

Şifrenizi mi unuttunuz? Lütfen e-posta adresinizi giriniz. E-posta adresinize şifrenizi sıfırlamak için bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Eğer aktivasyon kodunu almadıysanız lütfen e-posta adresinizi giriniz. Üyeliğinizi aktive etmek için e-posta adresinize bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Close
“Demokrasinin ölümü muhtemelen bir çalılıktan suikast ile olmayacaktır. Vurdumduymazlık, umursamazlık ve değerbilmezlik yoluyla, yavaş bir tükeniş olacaktır.”
Robert Hutchins
Geri Bildirim Gönder
Reklamsız Deneyim

Evrim Ağacı'nın çalışmalarına Kreosus, Patreon veya YouTube üzerinden maddi destekte bulunarak hem Türkiye'de bilim anlatıcılığının gelişmesine katkı sağlayabilirsiniz, hem de site ve uygulamamızı reklamsız olarak deneyimleyebilirsiniz. Reklamsız deneyim, Evrim Ağacı'nda çeşitli kısımlarda gösterilen Google reklamlarını ve destek çağrılarını görmediğiniz, daha temiz bir site deneyimi sunmaktadır.

Kreosus

Kreosus'ta her 10₺'lik destek, 1 aylık reklamsız deneyime karşılık geliyor. Bu sayede, tek seferlik destekçilerimiz de, aylık destekçilerimiz de toplam destekleriyle doğru orantılı bir süre boyunca reklamsız deneyim elde edebiliyorlar.

Kreosus destekçilerimizin reklamsız deneyimi, destek olmaya başladıkları anda devreye girmektedir ve ek bir işleme gerek yoktur.

Patreon

Patreon destekçilerimiz, destek miktarından bağımsız olarak, Evrim Ağacı'na destek oldukları süre boyunca reklamsız deneyime erişmeyi sürdürebiliyorlar.

Patreon destekçilerimizin Patreon ile ilişkili e-posta hesapları, Evrim Ağacı'ndaki üyelik e-postaları ile birebir aynı olmalıdır. Patreon destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi 24 saat alabilmektedir.

YouTube

YouTube destekçilerimizin hepsi otomatik olarak reklamsız deneyime şimdilik erişemiyorlar ve şu anda, YouTube üzerinden her destek seviyesine reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. YouTube Destek Sistemi üzerinde sunulan farklı seviyelerin açıklamalarını okuyarak, hangi ayrıcalıklara erişebileceğinizi öğrenebilirsiniz.

Eğer seçtiğiniz seviye reklamsız deneyim ayrıcalığı sunuyorsa, destek olduktan sonra YouTube tarafından gösterilecek olan bağlantıdaki formu doldurarak reklamsız deneyime erişebilirsiniz. YouTube destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi, formu doldurduktan sonra 24-72 saat alabilmektedir.

Diğer Platformlar

Bu 3 platform haricinde destek olan destekçilerimize ne yazık ki reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. Destekleriniz sayesinde sistemlerimizi geliştirmeyi sürdürüyoruz ve umuyoruz bu ayrıcalıkları zamanla genişletebileceğiz.

Giriş yapmayı unutmayın!

Reklamsız deneyim için, maddi desteğiniz ile ilişkilendirilmiş olan Evrim Ağacı hesabınıza üye girişi yapmanız gerekmektedir. Giriş yapmadığınız takdirde reklamları görmeye devam edeceksinizdir.

Destek Ol