Bu Reklamı Kapat
Sorulara Dön
Cem Kara
Cem Kara Üye
0

Dinin var olmasının evrimsel açıklaması nedir?

Dinin kökeni insanlık tarihinin çok eski devirlerine kadar gidiyor. Din kişisel bir olay mı, toplumsal bir kurum mu, her ikisi de mi? Asıl önemlisi din toplumun yada kişinin hangi ihtiyacına hitap ediyor ki gerçek olmamasına rağmen hayatta kalabiliyor.
  • Soruyu Takip Et
  • Raporla
2 Cevap
Cevap
Merve Arıcıbaşı
Merve Arıcıbaşı PhD Veterinary Sciences

Linkteki yayında felsefe profesörü Niyazi Kahveci'nin, katıldığı bir programda güzelce özetlediği; sosyolojik, antropolojik ve bilişsel gelişimin bir sonucu olarak düşünmenin evreleri ve dinsel düşünmenin insanın bilimsel gelişimindeki yeri konulu yayın var.

Prof. Niyazi Kahveci yararlandığı kaynak ve teorilerden de bahsetmiş. Insanın bilişsel gelişimindeki düşünme evrelerini kabaca özetleyecek olursak:

Bu Reklamı Kapat

1. Biyolojik düşünme: 0-3 yaş arası bebeklerde de gördüğümüz bu evre insanlık tarihinin de büyük bir bölümünü kaplamış, doğal aklın kullanıldığı, insanın kendini henüz hayvandan ayrı konumlandırmadığı bir evreye denk geliyor.

2. Sihirsel/sembolik düşünme: bu evre 3-9 yaş arası çocuklarda da hakim olan, büyü, ruh, cin peri gibi varlıkların inanıldığı, insanlık tarihinde de animizim ve pagan dinlerin hakim olduğu, dilin gelişimine tekabül eden dönem.

Bu Reklamı Kapat

3. Mitolojik düşünme: 9-15 yaş grununda hakim olan, metaforik öğelerle zengin bir birey ve dünya algısı yansıtan, insanlık tarihinde de çeşitli mitolojilerin köken aldığı dönem

4. Tanrısal düşünme: insanda ergenlik ve yetişkinliğe geçiş dönemi, insanlık tarihinde de çok Tanrılı dinlerin hakim olduğu dönem.

5. Dinsel düşünme (ve sınırlı bir coğrafyada kalan felsefi düşünme): insanlarda yetişkinlik (25 -40 yaş arası), kaynağını hayal, duygu ve akıl gibi farklı pratiklerden alan, insanlık tarihinde M. Ö. 1000 ile M.S. 18. yüzyılda hakim olan tek Tanrı kavramının ve insanlar için kanunlarn geliştirildiği düşünme evresi.

6. Akılcı düşünme: tam bir yetişkinin sahip olması beklenen, akıl yürütme, rasyon yani oran kurma, orantılı değerlendirme gibi becerilerin kullanıldığı devre de insanlık tarihinde Aydınlanma ile başlayan döneme denk geliyor.

7. Bilimsel düşünme: yine ancak yetişkin aklın, olay ve objeleri inceleyerek ve deney kurarak sonuç çıkardığı ve metafizik konuları dahi deneysel ve nesnel yaklaşımlarla açıklamaya çalıştığı bir düşünme evresi ki insanlık tarihi için 19. yy'dan başlayarak ivmelenmiştir.

Çağdaş düşünme de akılcı ve bilimsel düşünme olup 20. yy sonundan başlayarak 21. yy'a ulaşan bir bilişsel gelişim evresi olmuş.

Bu bilgilerin ışığında söylenebilir ki insanlık bu düşünsel evreleri geçmeden günümüze ulaşamazdı ve bugün dahi her birey yaşı, çevresi ve yaşadığı koşullara göre bu evrelerden nasibini almakta.[1]

Kaynaklar

  1. N. Kahveci. Insanlığın Düşünme Evreleri. Alındığı Tarih: 24 Haziran 2022. Alındığı Yer: YouTube | Arşiv Bağlantısı
2
  • Raporla
Cevap
Felat Ejderoğlu
Felat Ejderoğlu Ben sadece meraklarımın kölesiyim.

Felsefi bir soru olduğu için bununla ilgili analitik veri bulman çok zor. Ancak evrim düşünürlerinin, sosyologların, psikologların ya da beşeri bilimlerin teorilerini araştırabilirsin. Hangisine ikna olacağın da sana kalmış. Fakat genel itibariyle toparlamak gerekirse soruya şöyle başlamak lazım. Çaresiz kaldığında kendinden daha güçlü bir varlığın sana yardımcı olmasını istemez misin? Bu insanlığın yemek yemek, sevişmek, su içmek gibi temel bir ihtiyacıdır. Sığınacak bir kapı bulmak ister. Topluma ulaşmadan önce kişinin kendi ihtiyacı doğrultusunda var olur. O sene kötü hasat çıkar, kendi muhasebesini yapmak yerine tanrıların cezalandırdığını düşünmek ister. Ya da bir sonraki hasadı daha iyi olsun diye hiçbir zaman varlığını kanıtlayamacağı ulu bir varlıktan yardım dilenir. Bir nevi çaresizliğiyle başa çıkma mekanizması oluşturur kendine. Varlığının kanıtlanamaması da zaten bu serzenişlerin temelini oluşturur. İhtiyaç duyduğunda sığınacağı kapının sanrılardan ibaret olduğuyla başa çıkmak istemez. Sinek kadar değerinin olmadığı koskoca evrende yaşamının değerli olduğunu düşünmek ister. Toprak olacağını bilmek zayıf insanlara kendini değersiz hissettirir. Bu hayata boşuna gelmediğini hissetmek adına eylemlerinin bir karşılığı olacağı fikrini benimser. Bununla nasıl başa çıkabilir? En basit yaklaşım iyi şeyler yaparsa cennetle mükafatlandırılmak, kötü şeyler yaparsa cehennemle cezalandırılmak olacaktır. Bence bu soruyu kendi ihtiyaçların üzerinden düşünüp gerekli araştırmaları yaparsan en ikna edecek cevabı kendi kendine verebileceğini düşünüyorum. Çok klişe fakat bir o kadar felsefi bir soruyla özetlemiş olayım. Sence tanrı mı insanı yarattı yoksa insan mı tanrıyı ?

Ayrıca dinlerin de batıl inançlardan oluştuğunu kabul edersek alttaki linkte konunun özü anlatılmış. Kesinlikle okumanı tavsiye ederim.

Bu Reklamı Kapat

Kaynaklar

  1. Evrim Ağacı. İnsanların Yaşadıkları Birtakım Deneyimlerin Nedenlerini Yanlış Bir Şeye Bağlamlarının Sebebi Nedir? | Soru & Cevap - Evrim Ağacı. Alındığı Yer: Evrim Ağacı | Arşiv Bağlantısı
0
  • Raporla
Daha Fazla Cevap Göster
Cevap Ver
İlginizi Çekebilecek Sorular
Evrim Ağacı Soru & Cevap Platformu, Türkiye'deki bilimseverler tarafından kolektif ve öz denetime dayalı bir şekilde sürdürülen, özgür bir ortamdır. Evrim Ağacı tarafından yayınlanan makalelerin aksine, bu platforma girilen soru ve cevapların içeriği veya gerçek/doğru olup olmadıkları Evrim Ağacı yönetimi tarafından denetlenmemektedir. Evrim Ağacı, bu platformda yayınlanan cevapları herhangi bir şekilde desteklememekte veya doğruluğunu garanti etmemektedir. Doğru olmadığını düşündüğünüz cevapları, size sunulan denetim araçlarıyla işaretleyebilir, daha doğru olan cevapları kaynaklarıyla girebilir ve oylama araçlarıyla platformun daha güvenilir bir ortama evrimleşmesine katkı sağlayabilirsiniz.
Sorulara Dön
Evrim Ağacı'na Destek Ol
Evrim Ağacı'nın %100 okur destekli bir bilim platformu olduğunu biliyor muydunuz? Evrim Ağacı'nın maddi destekçileri arasına katılarak Türkiye'de bilimin yayılmasına güç katmak için hemen buraya tıklayın.
Popüler Yazılar
30 gün
90 gün
1 yıl
EA Akademi
Evrim Ağacı Akademi (ya da kısaca EA Akademi), 2010 yılından beri ürettiğimiz makalelerden oluşan ve kendi kendinizi bilimin çeşitli dallarında eğitebileceğiniz bir çevirim içi eğitim girişimi! Evrim Ağacı Akademi'yi buraya tıklayarak görebilirsiniz. Daha fazla bilgi için buraya tıklayın.
Etkinlik & İlan
Bilim ile ilgili bir etkinlik mi düzenliyorsunuz? Yoksa bilim insanlarını veya bilimseverleri ilgilendiren bir iş, staj, çalıştay, makale çağrısı vb. bir duyurunuz mu var? Etkinlik & İlan Platformumuzda paylaşın, milyonlarca bilimsevere ulaşsın.
Podcast
Evrim Ağacı'nın birçok içeriğinin profesyonel ses sanatçıları tarafından seslendirildiğini biliyor muydunuz? Bunların hepsini Podcast Platformumuzda dinleyebilirsiniz. Ayrıca Spotify, iTunes, Google Podcast ve YouTube bağlantılarını da bir arada bulabilirsiniz.

Göster

Şifremi unuttum Üyelik Aktivasyonu

Göster

Şifrenizi mi unuttunuz? Lütfen e-posta adresinizi giriniz. E-posta adresinize şifrenizi sıfırlamak için bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Eğer aktivasyon kodunu almadıysanız lütfen e-posta adresinizi giriniz. Üyeliğinizi aktive etmek için e-posta adresinize bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Close
Geri Bildirim Gönder
Reklamsız Deneyim

Evrim Ağacı'nda reklamları 2 şekilde kapatabilirsiniz:

  1. Ücretsiz üye girişi yapmak: Sitedeki reklamların %50 kadarını kapatmak için ücretsiz bir Evrim Ağacı üyeliği açmanız ve sitemizi/uygulamamızı kullanmanız yeterli!

  2. Maddi destekçilerimiz arasına katılmak: Evrim Ağacı'nın çalışmalarına Kreosus, Patreon veya YouTube üzerinden maddi destekte bulunarak hem Türkiye'de bilim anlatıcılığının gelişmesine katkı sağlayabilirsiniz, hem de site ve uygulamamızı reklamsız olarak deneyimleyebilirsiniz. Reklamsız deneyim, sitemizin/uygulamamızın çeşitli kısımlarda gösterilen Google reklamlarını ve destek çağrılarını görmediğiniz, %100 reklamsız ve çok daha temiz bir site deneyimi sunmaktadır.

Kreosus

Kreosus'ta her 10₺'lik destek, 1 aylık reklamsız deneyime karşılık geliyor. Bu sayede, tek seferlik destekçilerimiz de, aylık destekçilerimiz de toplam destekleriyle doğru orantılı bir süre boyunca reklamsız deneyim elde edebiliyorlar.

Kreosus destekçilerimizin reklamsız deneyimi, destek olmaya başladıkları anda devreye girmektedir ve ek bir işleme gerek yoktur.

Patreon

Patreon destekçilerimiz, destek miktarından bağımsız olarak, Evrim Ağacı'na destek oldukları süre boyunca reklamsız deneyime erişmeyi sürdürebiliyorlar.

Patreon destekçilerimizin Patreon ile ilişkili e-posta hesapları, Evrim Ağacı'ndaki üyelik e-postaları ile birebir aynı olmalıdır. Patreon destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi 24 saat alabilmektedir.

YouTube

YouTube destekçilerimizin hepsi otomatik olarak reklamsız deneyime şimdilik erişemiyorlar ve şu anda, YouTube üzerinden her destek seviyesine reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. YouTube Destek Sistemi üzerinde sunulan farklı seviyelerin açıklamalarını okuyarak, hangi ayrıcalıklara erişebileceğinizi öğrenebilirsiniz.

Eğer seçtiğiniz seviye reklamsız deneyim ayrıcalığı sunuyorsa, destek olduktan sonra YouTube tarafından gösterilecek olan bağlantıdaki formu doldurarak reklamsız deneyime erişebilirsiniz. YouTube destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi, formu doldurduktan sonra 24-72 saat alabilmektedir.

Diğer Platformlar

Bu 3 platform haricinde destek olan destekçilerimize ne yazık ki reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. Destekleriniz sayesinde sistemlerimizi geliştirmeyi sürdürüyoruz ve umuyoruz bu ayrıcalıkları zamanla genişletebileceğiz.

Giriş yapmayı unutmayın!

Reklamsız deneyim için, maddi desteğiniz ile ilişkilendirilmiş olan Evrim Ağacı hesabınıza yapmanız gerekmektedir. Giriş yapmadığınız takdirde reklamları görmeye devam edeceksinizdir.

Destek Ol

Devamını Oku
Evrim Ağacı Uygulamasını
İndir
Chromium Tabanlı Mobil Tarayıcılar (Chrome, Edge, Brave vb.)
İlk birkaç girişinizde zaten tarayıcınız size uygulamamızı indirmeyi önerecek. Önerideki tuşa tıklayarak uygulamamızı kurabilirsiniz. Bu öneriyi, yukarıdaki videoda görebilirsiniz. Eğer bu öneri artık gözükmüyorsa, Ayarlar/Seçenekler (⋮) ikonuna tıklayıp, Uygulamayı Yükle seçeneğini kullanabilirsiniz.
Chromium Tabanlı Masaüstü Tarayıcılar (Chrome, Edge, Brave vb.)
Yeni uygulamamızı kurmak için tarayıcı çubuğundaki kurulum tuşuna tıklayın. "Yükle" (Install) tuşuna basarak kurulumu tamamlayın. Dilerseniz, Evrim Ağacı İleri Web Uygulaması'nı görev çubuğunuza sabitleyin. Uygulama logosuna sağ tıklayıp, "Görev Çubuğuna Sabitle" seçeneğine tıklayabilirsiniz. Eğer bu seçenek gözükmüyorsa, tarayıcının Ayarlar/Seçenekler (⋮) ikonuna tıklayıp, Uygulamayı Yükle seçeneğini kullanabilirsiniz.
Safari Mobil Uygulama
Sırasıyla Paylaş -> Ana Ekrana Ekle -> Ekle tuşlarına basarak yeni mobil uygulamamızı kurabilirsiniz. Bu basamakları görmek için yukarıdaki videoyu izleyebilirsiniz.

Daha fazla bilgi almak için tıklayın

Önizleme
Görseli Kaydet
Sıfırla
Vazgeç
Ara
Alıntı Ekle
Kurallar
Komünite Kuralları
Bu komünite, fark edildiğinde ufku genişleten tespitler içindir. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu komünitenin ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Formu olabildiğince eksiksiz doldurun.
Girdiğiniz sözün/alıntının kaynağı ne kadar açıksa o kadar iyi. Açıklama kısmına kitabın sayfa sayısını veya filmin saat/dakika/saniye bilgisini girebilirsiniz.
2
Anonimden kaçının.
Bazı sözler/alıntılar anonim olabilir. Fakat sözün anonimliğini doğrulamaksızın, bilmediğiniz her söze/alıntıya anonim yazmayın. Bu tür girdiler silinebilir.
3
Kaynağı araştırın ve sorgulayın.
Sayısız söz/alıntı, gerçekte o sözü hiçbir zaman söylememiş/yazmamış kişilere, hatalı bir şekilde atfediliyor. Paylaşımınızın site geneline yayılabilmesi için kaliteli kaynaklar kullanın ve kaynaklarınızı sorgulayın.
4
Ofansif ve entelektüel düşünceden uzak sözler yasaktır.
Gerilim, tersleme, tahrik, taciz, alay, dedikodu, trollük, vurdumduymazlık, duyarsızlık, ırkçılık, bağnazlık, nefret söylemi, azınlıklara saldırı, fanatizm, holiganlık, sloganlar yasaktır.
5
Sözlerinizi tırnak (") içine almayın.
Sistemimiz formatı otomatik olarak ayarlayacaktır.
Gönder
Bu Eseri Neden Tavsiye Ediyorsun?
Aşağıdaki kutuya, isimli neden tavsiye ettiğini girebilirsin. Ne kadar detaylı ve kapsamlı bir analiz yaparsan, bu eseri [OKUMAK/İZLEMEK] isteyenleri o kadar doğru ve fazla bilgilendirmiş olacaksın. Tavsiyenin faydalı bulunması halinde Evrim Ağacı kullanıcılarından daha fazla UP kazanman mümkün olacak. Tavsiyenin sadece negatif içerikte olamayacağını, eğer bu sistemi kullanıyorsan tavsiye ettiğin içeriğin pozitif taraflarından bahsetmek zorunda olduğunu lütfen unutma. Yapıcı eleştiri hakkında daha fazla bilgi almak için burayı okuyabilirsin.
Tavsiye Et