Evrim Ağacı Soru & Cevap
Reklamı Kapat
Puan Ver
1
Puan Ver

Concorde uçakta zıplarsak kuyruğa doğrumu uçarız?

Concorde(2179 km/s ) uçağında veya daha hızlı bir uçakta ilerlerken yukarıya doğru zıplarsak uçağın arka kısmına doğrumu gideriz yoksa sabit mi kalırız? ,uçağın ön kısmi 40-50 derece açıyla yukarıya doğru kalkarsa ne olur? Uçağın ön camları kırık olursa bu sonuç havanın hızı yüzünden değişirmi?

1
343 görüntülenme
Teşekkür (1)
Hatırla
Takip
Paylaş
Reklamı Kapat
1 Cevap

Merhaba,

2179 km/s hızında, sabit bir hızla ilerleyen bir uçağın kabin koridorunda bulunduğunuzu düşünün. Bu düzlem içerisinde hareketsiz olduğunuz için siz de uçakla birlikte 2179 km/s hızla ilerlersiniz.

Isaac Newton'un Hareket Kanunları'nın ilki olan Eylemsizlik Yasası şunu söyler:

"Dengelenmemiş bir kuvvet etki etmediği sürece, duran bir nesne durmaya devam eder ve hareket halindeki bir nesne, sabit bir hız ve yönde harekete devam eder."

Şimdi, yukarı doğru ivmelenmek için zıpladığınızı hayal edin. Bu yukarı yöndeki hız, yer çekimi kuvveti tarafından zıt yönde bir kuvvet uygulayarak bu hızı iptal eder ve sizi aşağı doğru çeker; tıpkı Dünya'nın yüzeyindeyken zıpladığınız zaman olduğu gibi.

Ancak, yanlara doğru ivme kazandıracak bir harekette bulunmadınız. Bu sebeple, uçakla beraber 2179 km/s hızla ilerlemeye devam edersiniz, çünkü hareket halindeki bir nesne, dengelenmemiş bir kuvvete maruz kalmadıkça, aynı hız ve aynı yönde hareketine devam eder.

Bunun doğru olmadığını varsayalım ve bir düşünce deneyi yapalım. Havada hareket halindeki uçakta, koltuğunuzda oturuyorsunuz ve oturduğunuz yerde, elinizde bir mermer parçası tutuyorsunuz; bu mermeri bırakacak olsaydınız, sizle beraber sahip olduğu hızı -uçağa ait hız- aniden kaybedecek olmasından dolayı göğsünüzü .22 kalibrelik bir merminin 2 katı hızına eş değer bir kuvvetle parçalayacaktı.

Şimdi bu senaryo hakkında biraz daha düşünelim. Uçağın içinde yukarı zıplamak, mevcut hareket yönünüzden dolayı uçağa ait mevcut hızınızı kaybedeceğiniz anlamına gelir; bu demektir ki sizi uçakla aynı hızda hareket ettiren tek şeyin, ayakkabılarınızın dibindeki halıyla olan sürtünmeden kaynaklandığı anlamına gelir. Elbette hal bu olsaydı eğer, ayakkabılar ayaklarınızdan sökülecek ve bacaklarınızda inanılmaz bir acı, gerginlik hissedecektiniz.

Bu temel prensipler ışığında, uçağın 40-50 derecelik hareketi, koltukta kemer bağlı bir şekildeyken vakit ciddi bir etki yaratmayacak sadece yüksek hızda alışık olmadığınız bir savrulma hissedecektiniz. Tabi kabin içi basınç da önemli bir konu; eğer ki dengeli bir basınç yok ise, belli bir seviye G kuvveti hissedilir.

Bu sefer, ayaktayken yukarı zıplandığı zaman, uçağın bu açılı hareketi yaptığını düşünelim; bu durumda, uçağın yukarı doğru açılı hareketi gerçekleştirmesi kısa da olsa belli bir zaman alacağı o esnalarda, uçak içerisindeki zıplama-askıda kalma süreleri de kısa bir zaman aralığı olduğu için yine pek bir fark hissedilmeden, nasıl uçak düz bir hatta gittiği haliyle zıplandığındaki zemine ulaşma biçimi neyse, bu açılı hareket, çok hafif fakat ufak bir keskinlik hissi ile sonuçlanacaktır.

Tabi şu ana kadar ani ivmelenmeleri es geçerek cevaplıyoruz, sanki bütün motorlar sağlam ve ya uçağa başka büyük bir nesne çarparak, uçağın hız ve yönünde sapmalar meydana gelmemiş gibi. Aksi halde, bu fiziksel kuvvetler doğrultusunda olaylar gelişirdi.

Uçağın ön camları kokpitte bulunduğundan dolayı, kabin kapısı bir şekilde açılmadığı sürece ciddi bir etkisi olmaz bu duruma. Yolcu kabinindeki camlarda bir kırılma olsaydı eğer, rüzgar kuvvetinin oluşturduğu basınç ve kabin içi basınçtaki değişme yukarıda bahsettiğim ani ivme farklılığı oluşturacaktı; sağ, sol ve diğer yönlerden oluşan kuvvet değerleri duruma göre belli etkiler yaratacaktı. Uçağın yapımı esnasında oluşan bir hata sebebiyle, camların kırılması devamında gelişen zincirleme reaksiyon sonucu oluşacak hasarlar ciddi kuvvet değerlerini beraberinde getirerek savrulmaları arttıracaktı.

293 görüntülenme
Kabul Edilen Cevap
Puan Ver
4
Puan Ver
Teşekkür (1)
Paylaş
4

Kaynaklar

  1. Quora Konuyla ilgili detaylı içerik.
  2. Reddit Konuyla ilgili benzer içerik.
  3. Khan Academy Hareket Yasaları ile ilgili içerik.
Cevap Ver
Bu soruya cevap vermek için lütfen
Evrim Ağacı Soru & Cevap Platformu, Türkiye'deki bilimseverler tarafından kolektif ve öz denetime dayalı bir şekilde sürdürülen, özgür bir ortamdır. Evrim Ağacı tarafından yayınlanan makalelerin aksine, bu platforma girilen soru ve cevapların içeriği veya gerçek/doğru olup olmadıkları Evrim Ağacı yönetimi tarafından denetlenmemektedir. Evrim Ağacı, bu platformda yayınlanan cevapları herhangi bir şekilde desteklememekte veya doğruluğunu garanti etmemektedir. Doğru olmadığını düşündüğünüz cevapları, size sunulan denetim araçlarıyla işaretleyebilir, daha doğru olan cevapları kaynaklarıyla girebilir ve oylama araçlarıyla platformun daha güvenilir bir ortama evrimleşmesine katkı sağlayabilirsiniz.
Reklamı Kapat
Reklamsız Deneyim

Evrim Ağacı'nın çalışmalarına Kreosus, Patreon veya YouTube üzerinden maddi destekte bulunarak hem Türkiye'de bilim anlatıcılığının gelişmesine katkı sağlayabilirsiniz, hem de site ve uygulamamızı reklamsız olarak deneyimleyebilirsiniz. Reklamsız deneyim, Evrim Ağacı'nda çeşitli kısımlarda gösterilen Google reklamlarını ve destek çağrılarını görmediğiniz, daha temiz bir site deneyimi sunmaktadır.

Kreosus

Kreosus'ta her 10₺'lik destek, 1 aylık reklamsız deneyime karşılık geliyor. Bu sayede, tek seferlik destekçilerimiz de, aylık destekçilerimiz de toplam destekleriyle doğru orantılı bir süre boyunca reklamsız deneyim elde edebiliyorlar.

Kreosus destekçilerimizin reklamsız deneyimi, destek olmaya başladıkları anda devreye girmektedir ve ek bir işleme gerek yoktur.

Patreon

Patreon destekçilerimiz, destek miktarından bağımsız olarak, Evrim Ağacı'na destek oldukları süre boyunca reklamsız deneyime erişmeyi sürdürebiliyorlar.

Patreon destekçilerimizin Patreon ile ilişkili e-posta hesapları, Evrim Ağacı'ndaki üyelik e-postaları ile birebir aynı olmalıdır. Patreon destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi 24 saat alabilmektedir.

YouTube

YouTube destekçilerimizin hepsi otomatik olarak reklamsız deneyime şimdilik erişemiyorlar ve şu anda, YouTube üzerinden her destek seviyesine reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. YouTube Destek Sistemi üzerinde sunulan farklı seviyelerin açıklamalarını okuyarak, hangi ayrıcalıklara erişebileceğinizi öğrenebilirsiniz.

Eğer seçtiğiniz seviye reklamsız deneyim ayrıcalığı sunuyorsa, destek olduktan sonra YouTube tarafından gösterilecek olan bağlantıdaki formu doldurarak reklamsız deneyime erişebilirsiniz. YouTube destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi, formu doldurduktan sonra 24-72 saat alabilmektedir.

Diğer Platformlar

Bu 3 platform haricinde destek olan destekçilerimize ne yazık ki reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. Destekleriniz sayesinde sistemlerimizi geliştirmeyi sürdürüyoruz ve umuyoruz bu ayrıcalıkları zamanla genişletebileceğiz.

Giriş yapmayı unutmayın!

Reklamsız deneyim için, maddi desteğiniz ile ilişkilendirilmiş olan Evrim Ağacı hesabınıza üye girişi yapmanız gerekmektedir. Giriş yapmadığınız takdirde reklamları görmeye devam edeceksinizdir.

Destek Ol
Türkiye'deki bilimseverlerin buluşma noktasına hoşgeldiniz!

Göster

Şifrenizi mi unuttunuz? Lütfen e-posta adresinizi giriniz. E-posta adresinize şifrenizi sıfırlamak için bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Eğer aktivasyon kodunu almadıysanız lütfen e-posta adresinizi giriniz. Üyeliğinizi aktive etmek için e-posta adresinize bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Close
“Bilimde, kendimizin hatalı olduğunu olabildiğince çabuk kanıtlamaya çalışırız. Çünkü ilerlemenin tek yolu budur.”
Richard Feynman