Sorulara Dön
0
Sanat & Edebiyat

Çizgi romanlar neden çoğu kişi tarafından literatürden dışlanıyor?

1
Hatırla
Takip
Paylaş
Reklamı Kapat
1 Cevap

Bunun bir kaç nedeni var.

Çizgi roman, 1800'lerin ortalarında gazetelerde yayınlanan çizgi bantlardan doğmuş ve İngilizcede "comics" ya da "comic" hatta "comic book" olarak isimlendirilmiş, anladığınız gibi komik'ten gelen bir anlatı. İlk çıktığı zamanlarda genellikle tek karelik küçük komikliklerden ve esprilerden ibaret gerçekten. Karikatür gibi. Anlık bir gülümsetme amacı güden üretimler. Gazetelerin, sadece başlıklardan, paragraflardan ve metinlerden oluşan (Ki ABD ve Avrupa ülkelerindeki gazeteler, Türkiye'deki gibi bol fotoğraf içermez, halen öyle) sıkıcı görünüm ve yapısını biraz rahatlatma amacı güden kareler. Pek derin, düşünülesi ve çarpıcı içeriklere sahip değiller. Bu nedenle, ortaya çıkışı zaten entelektüel ya da eğitimli kitle tarafından dikkate alınası değildi. Komik işte... O kadar.

1910'lardan sonra bu çizgi kare ya da çizgi bantlar (birkaç karenin yan yana çizilip küçük bir öykü anlatması durumuna çizgi bant deniyor) büyüyor, büyüyor ve sonunda 3-5-10 sayfalık gazete eklerine dönüşüyorlar. Bugünün çizgi roman dediğimiz ama henüz roman kıvamına gelemediği için "Çizgi öykü" diyebileceğimiz yapılar karmaşıklaşıyor. Bu süreçte, her gün, tek bir karakterin maceralarının anlatıldığı seriler başlıyor.

Ve sonunda 1938'de Süperman ile kendi fasikülüne ve yapısına kavuşuyor. Ama bu ortaya çıksa da adı hala comic. Hala ciddiye alınası değil. Kitlesi daha çok çocuklar, gençler. Öyküler hep süperkahraman öyküleri, vurdu kırdı uçtu kaçtı vs. Ama ekonomik olarak başarılı olunca başka bir ton süperkahraman çizgiromanı yaratılıyor. Öyküler çeşitleniyor. Giderek karmaşıklaşıyor. Süperkahraman tiplemeleri de çeşitleniyor tabi. Antikahramanlar çıkıyor, daha karanlık, ahlaki olarak pürüzlü öyküler anlatılıyor. Hep iyiler kazanmıyor ve kötü karakterlere de yer veriliyor. Öykülerin altları doldurulmaya, düşünsel felsefi konular didiklenmeye başlanıyor. Ama yine de entelektüel kitle, o baştaki comic imajı nedeni ile çizgiromanı umursamıyor.

40'lı yıllarda Will Eisner er meydanına çıkıyor, ortalığı toz duman ediyor. Çizgi romanın bir sanat olduğunu tarihe kabul ettiren kişinin Will Eisner olduğunu söylesek çok da abartmış olmayız. Spirit diye bir öykü çiziyor ve ortaya çıkan iş basbayağı sanat olarak kabul görüyor. Ama sorun şurada, çizgi roman aslında çoktan sırt dönülmüş, baştaki comic imajını atamamış bir anlatı. Ve 50'lı yıllar ABD'desi tam bir paronaya atmosferi. Hem komünizm tehlikesinin yarattığı soğuk savaş döneminin tedirginliği, hem Nasa'nın kuruluşunun ortaya çıkardığı "Uzaydan gelebilecek tehlikeler" başlığı altında peydahlanan uzaylı-Marslı korkusu vs. Bu dönemde muhafazakâr görüş ve yaklaşımlar güçleniyor (McCarty dönemi) ve çizgi romanlar da başından beri entelektüel kitlenin ve devletin de pek dikkatini çekmediği için hem dış, hem de kendi iç denetleme mekanizmalarına sahip olmadığından öykülerdeki ahlaki dozu biraz kontrolsüz. Şiddet var, kan var, seks var, aldatma, ihanet, korku, yalnızlık, terk edilmişlik vs. Porno çizgi romanlar bile var. Yani gerçekten filmlerde gördüğümüz, 12 yaşındaki çocuğunuzun odasında yorgan altında elinde el feneri ile çizgi roman okuması olayı biraz gerçek çünkü ancak gizlice okunabilir onlar. Anne babalar, çocuk çizgiroman okuyor iken o sayfalar neler ile dolu pek de bilmiyor. Çünkü hâlâ comic imajı var. Ama çizgi roman comic'likten çoktan çıkmış durumda. Hiç bir anne bana gerçekten çocuğunun o içeriklere bakmasını istemez. Ama artık bir anlatı olarak sanat mertebesine çıkmış mı? Çıkmış... Değerli mi? Hem de çok. Sorun şu ki bir standardizasyon, bir kısıtlama, bir sınıflama, bir kontrol mekanizması yok ve pek de mümkün değil.

İşte bu aşamada da ABD'li meşhurca bir psikiyatristin (Adını hatırlayamadım) yaptığı bir resmi açıklama ortalığı karıştırıyor. "Çizgi roman zehirdir, zararlıdır, bla bla bla" diyor bu kişi ve aileler de ortadaki tedirgin ruh halinin acısını çizgi romandan çıkarıyorlar. Çizgi roman dışlanıyor, toplu halde çizgi romanlar bir yerlere yığılıp yakılıyor, bu görüntüler gazetelerde tvlerde çıkıyor, çizgi roman şirketlerine sansür geliyor vs. Sebep? Çocukları zehirliyor, ahlaki olarak sorunlu, zaten bu çizgi romancılar ahlaksız insanlar falan deniyor, 128 milyar dolar nerde diye sorulunca da "kimse bize çizgi romanı öğretmeye kalkmasın" diye cevap veriliyor ve çizgi roman tarihinin en karanlık dönemi başlıyor.

Bir süre, devlet kontrolünde "eğitici çizgi roman" diye bir zırvalık ortaya çıkıyor. Örümcek Adam, lunaparkta çocuklara dondurma ısmarlıyor, "yavaş yiyin de boğazınız ağrımasın" falan diyor örümcek. :) Sonra gidiyor ve arkasından el sallayanlar bu kahramanlığa hayran kalıp ona el sallıyorlar. :) E tabi bu salak saçma öyküler satmıyor. Bir sürü çizgi roman şirketi iflas ediyor. Ve bir gün, hani o tüm Marvel filmlerinde illa suratını gösteren Stan Lee var ya... Cıvık herif... :) Zaten Marvel'in kurucusu ve sahibidir... Süper bir akıllılık yapıyor. Örümcek Adamın bir öyküsünde Örümceği uyuşturucu satıcılarıyla savaştırıyor. Örümcek bunları iyi bir pataklıyor ve uyuşturucunun ne kadar zararlı, ürkütücü ve illet bir şey olduğunu mesajlıyor. Haydin bakalım, buyurun panayıra... Daha 10 sene önce "çizgi roman kakadır, pistir, yakın bunları" diyen kitle "baaak, örümcek uyuşturucudan uzak durun diyor" diyerekten çocuklarının eline çizgi roman veriyor.

Bu yeni bir doğuş oluyor ve bu günden sonra artık tamamen kucak açılmasa da çizgi romana karşı duyulan antipati biraz yumuşuyor. Biraz devletler aileler esniyor, biraz şirketler dozu azaltıyor falan ara bir formül bulunuyor. Sakıncalı çizgi romanlar poşetlerin içinde ya da uyarılarla satılıyor. Şirketler yine para kazanmaya başlayınca yeni yeni çizerler, öyküler yaratıyorlar ve çizgi roman yine eski sanatsal gücüne kavuşuyor.

Bu anlattığım kaba tarih, ABD çizgi romanının yaşadıkları. Avrupa'da ise durum bambaşka. Çünkü Avrupa'da çizgi roman, ABD'deki gibi süper kahraman öyküleri ile başlamadı ve hiç bir zaman saf "comic" imajını taşımadı. Çok daha ciddi bir alandır. Brüksel, Dünyanın çizgi roman başkenti sayılır ve orada çizgi roman müzeleri sergileri falan var. Ama Avrupa'daki satış rakamları da kitlesel olarak üzerine fikir oluşturmanın gerekeceği ölçekte değil.

E bir da uzakdoğu var ki o bambaşka bir macera. Manga-Anime olayı Japonya'da alenen bir sanat biçimi. Pornolar (Hentai deniyor) dahil.

Soruyu aşan bir cevap verdim galiba ama... Umarım cevap teşkil etmiştir. Kusura bakmayın, hatırlamak keyif verdi, yazıverdim işte. :)

Kabul Edilen Cevap
4
Paylaş
4
Bu cevap, soruyu soran kullanıcı tarafından kabul edilen cevap seçilmiştir ve bu nedenle önde gösterilmektedir. Bir cevabın soruyu soran tarafından kabul edilmiş olması, cevabın doğru olduğunu garanti etmez.
Cevap Ver
Evrim Ağacı Soru & Cevap Platformu, Türkiye'deki bilimseverler tarafından kolektif ve öz denetime dayalı bir şekilde sürdürülen, özgür bir ortamdır. Evrim Ağacı tarafından yayınlanan makalelerin aksine, bu platforma girilen soru ve cevapların içeriği veya gerçek/doğru olup olmadıkları Evrim Ağacı yönetimi tarafından denetlenmemektedir. Evrim Ağacı, bu platformda yayınlanan cevapları herhangi bir şekilde desteklememekte veya doğruluğunu garanti etmemektedir. Doğru olmadığını düşündüğünüz cevapları, size sunulan denetim araçlarıyla işaretleyebilir, daha doğru olan cevapları kaynaklarıyla girebilir ve oylama araçlarıyla platformun daha güvenilir bir ortama evrimleşmesine katkı sağlayabilirsiniz.
Sorulara Dön

Göster

Şifremi unuttum Üyelik Aktivasyonu

Göster

Şifrenizi mi unuttunuz? Lütfen e-posta adresinizi giriniz. E-posta adresinize şifrenizi sıfırlamak için bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Eğer aktivasyon kodunu almadıysanız lütfen e-posta adresinizi giriniz. Üyeliğinizi aktive etmek için e-posta adresinize bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Close
Geri Bildirim Gönder
Reklamsız Deneyim

Evrim Ağacı'nın çalışmalarına Kreosus, Patreon veya YouTube üzerinden maddi destekte bulunarak hem Türkiye'de bilim anlatıcılığının gelişmesine katkı sağlayabilirsiniz, hem de site ve uygulamamızı reklamsız olarak deneyimleyebilirsiniz. Reklamsız deneyim, Evrim Ağacı'nda çeşitli kısımlarda gösterilen Google reklamlarını ve destek çağrılarını görmediğiniz, daha temiz bir site deneyimi sunmaktadır.

Kreosus

Kreosus'ta her 10₺'lik destek, 1 aylık reklamsız deneyime karşılık geliyor. Bu sayede, tek seferlik destekçilerimiz de, aylık destekçilerimiz de toplam destekleriyle doğru orantılı bir süre boyunca reklamsız deneyim elde edebiliyorlar.

Kreosus destekçilerimizin reklamsız deneyimi, destek olmaya başladıkları anda devreye girmektedir ve ek bir işleme gerek yoktur.

Patreon

Patreon destekçilerimiz, destek miktarından bağımsız olarak, Evrim Ağacı'na destek oldukları süre boyunca reklamsız deneyime erişmeyi sürdürebiliyorlar.

Patreon destekçilerimizin Patreon ile ilişkili e-posta hesapları, Evrim Ağacı'ndaki üyelik e-postaları ile birebir aynı olmalıdır. Patreon destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi 24 saat alabilmektedir.

YouTube

YouTube destekçilerimizin hepsi otomatik olarak reklamsız deneyime şimdilik erişemiyorlar ve şu anda, YouTube üzerinden her destek seviyesine reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. YouTube Destek Sistemi üzerinde sunulan farklı seviyelerin açıklamalarını okuyarak, hangi ayrıcalıklara erişebileceğinizi öğrenebilirsiniz.

Eğer seçtiğiniz seviye reklamsız deneyim ayrıcalığı sunuyorsa, destek olduktan sonra YouTube tarafından gösterilecek olan bağlantıdaki formu doldurarak reklamsız deneyime erişebilirsiniz. YouTube destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi, formu doldurduktan sonra 24-72 saat alabilmektedir.

Diğer Platformlar

Bu 3 platform haricinde destek olan destekçilerimize ne yazık ki reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. Destekleriniz sayesinde sistemlerimizi geliştirmeyi sürdürüyoruz ve umuyoruz bu ayrıcalıkları zamanla genişletebileceğiz.

Giriş yapmayı unutmayın!

Reklamsız deneyim için, maddi desteğiniz ile ilişkilendirilmiş olan Evrim Ağacı hesabınıza üye girişi yapmanız gerekmektedir. Giriş yapmadığınız takdirde reklamları görmeye devam edeceksinizdir.

Destek Ol
Sizi Takip Ediyor

Devamını Oku
Evrim Ağacı Uygulamasını
İndir
Chromium Tabanlı Mobil Tarayıcılar (Chrome, Edge, Brave vb.)
İlk birkaç girişinizde zaten tarayıcınız size uygulamamızı indirmeyi önerecek. Önerideki tuşa tıklayarak uygulamamızı kurabilirsiniz. Bu öneriyi, yukarıdaki videoda görebilirsiniz. Eğer bu öneri artık gözükmüyorsa, Ayarlar/Seçenekler (⋮) ikonuna tıklayıp, Uygulamayı Yükle seçeneğini kullanabilirsiniz.
Chromium Tabanlı Masaüstü Tarayıcılar (Chrome, Edge, Brave vb.)
Yeni uygulamamızı kurmak için tarayıcı çubuğundaki kurulum tuşuna tıklayın. "Yükle" (Install) tuşuna basarak kurulumu tamamlayın. Dilerseniz, Evrim Ağacı İleri Web Uygulaması'nı görev çubuğunuza sabitleyin. Uygulama logosuna sağ tıklayıp, "Görev Çubuğuna Sabitle" seçeneğine tıklayabilirsiniz. Eğer bu seçenek gözükmüyorsa, tarayıcının Ayarlar/Seçenekler (⋮) ikonuna tıklayıp, Uygulamayı Yükle seçeneğini kullanabilirsiniz.
Safari Mobil Uygulama
Sırasıyla Paylaş -> Ana Ekrana Ekle -> Ekle tuşlarına basarak yeni mobil uygulamamızı kurabilirsiniz. Bu basamakları görmek için yukarıdaki videoyu izleyebilirsiniz.

Daha fazla bilgi almak için tıklayın

Önizleme
Görseli Kaydet
Sıfırla
Vazgeç
Bu Eseri Neden Tavsiye Ediyorsun?
Aşağıdaki kutuya, isimli neden tavsiye ettiğini girebilirsin. Ne kadar detaylı ve kapsamlı bir analiz yaparsan, bu eseri [OKUMAK/İZLEMEK] isteyenleri o kadar doğru ve fazla bilgilendirmiş olacaksın. Tavsiyenin faydalı bulunması halinde Evrim Ağacı kullanıcılarından daha fazla UP kazanman [UP bilgi linki] mümkün olacak. Tavsiyenin sadece negatif içerikte olamayacağını, eğer bu sistemi kullanıyorsan tavsiye ettiğin içeriğin pozitif taraflarından bahsetmek zorunda olduğunu lütfen unutma. Yapıcı eleştiri hakkında daha fazla bilgi almak için burayı okuyabilirsin.
Tavsiye Et