Bu Reklamı Kapat
Sorulara Dön
1

Çizgi romanlar neden çoğu kişi tarafından literatürden dışlanıyor?

484 görüntülenme
  • Soruyu Takip Et
  • Raporla
1 Cevap
Kabul Edilen Cevap
Görkem Öge
Görkem Öge Sinema yazarı

Bunun bir kaç nedeni var.

Çizgi roman, 1800'lerin ortalarında gazetelerde yayınlanan çizgi bantlardan doğmuş ve İngilizcede "comics" ya da "comic" hatta "comic book" olarak isimlendirilmiş, anladığınız gibi komik'ten gelen bir anlatı. İlk çıktığı zamanlarda genellikle tek karelik küçük komikliklerden ve esprilerden ibaret gerçekten. Karikatür gibi. Anlık bir gülümsetme amacı güden üretimler. Gazetelerin, sadece başlıklardan, paragraflardan ve metinlerden oluşan (Ki ABD ve Avrupa ülkelerindeki gazeteler, Türkiye'deki gibi bol fotoğraf içermez, halen öyle) sıkıcı görünüm ve yapısını biraz rahatlatma amacı güden kareler. Pek derin, düşünülesi ve çarpıcı içeriklere sahip değiller. Bu nedenle, ortaya çıkışı zaten entelektüel ya da eğitimli kitle tarafından dikkate alınası değildi. Komik işte... O kadar.

Bu Reklamı Kapat

1910'lardan sonra bu çizgi kare ya da çizgi bantlar (birkaç karenin yan yana çizilip küçük bir öykü anlatması durumuna çizgi bant deniyor) büyüyor, büyüyor ve sonunda 3-5-10 sayfalık gazete eklerine dönüşüyorlar. Bugünün çizgi roman dediğimiz ama henüz roman kıvamına gelemediği için "Çizgi öykü" diyebileceğimiz yapılar karmaşıklaşıyor. Bu süreçte, her gün, tek bir karakterin maceralarının anlatıldığı seriler başlıyor.

Ve sonunda 1938'de Süperman ile kendi fasikülüne ve yapısına kavuşuyor. Ama bu ortaya çıksa da adı hala comic. Hala ciddiye alınası değil. Kitlesi daha çok çocuklar, gençler. Öyküler hep süperkahraman öyküleri, vurdu kırdı uçtu kaçtı vs. Ama ekonomik olarak başarılı olunca başka bir ton süperkahraman çizgiromanı yaratılıyor. Öyküler çeşitleniyor. Giderek karmaşıklaşıyor. Süperkahraman tiplemeleri de çeşitleniyor tabi. Antikahramanlar çıkıyor, daha karanlık, ahlaki olarak pürüzlü öyküler anlatılıyor. Hep iyiler kazanmıyor ve kötü karakterlere de yer veriliyor. Öykülerin altları doldurulmaya, düşünsel felsefi konular didiklenmeye başlanıyor. Ama yine de entelektüel kitle, o baştaki comic imajı nedeni ile çizgiromanı umursamıyor.

Bu Reklamı Kapat

40'lı yıllarda Will Eisner er meydanına çıkıyor, ortalığı toz duman ediyor. Çizgi romanın bir sanat olduğunu tarihe kabul ettiren kişinin Will Eisner olduğunu söylesek çok da abartmış olmayız. Spirit diye bir öykü çiziyor ve ortaya çıkan iş basbayağı sanat olarak kabul görüyor. Ama sorun şurada, çizgi roman aslında çoktan sırt dönülmüş, baştaki comic imajını atamamış bir anlatı. Ve 50'lı yıllar ABD'desi tam bir paronaya atmosferi. Hem komünizm tehlikesinin yarattığı soğuk savaş döneminin tedirginliği, hem Nasa'nın kuruluşunun ortaya çıkardığı "Uzaydan gelebilecek tehlikeler" başlığı altında peydahlanan uzaylı-Marslı korkusu vs. Bu dönemde muhafazakâr görüş ve yaklaşımlar güçleniyor (McCarty dönemi) ve çizgi romanlar da başından beri entelektüel kitlenin ve devletin de pek dikkatini çekmediği için hem dış, hem de kendi iç denetleme mekanizmalarına sahip olmadığından öykülerdeki ahlaki dozu biraz kontrolsüz. Şiddet var, kan var, seks var, aldatma, ihanet, korku, yalnızlık, terk edilmişlik vs. Porno çizgi romanlar bile var. Yani gerçekten filmlerde gördüğümüz, 12 yaşındaki çocuğunuzun odasında yorgan altında elinde el feneri ile çizgi roman okuması olayı biraz gerçek çünkü ancak gizlice okunabilir onlar. Anne babalar, çocuk çizgiroman okuyor iken o sayfalar neler ile dolu pek de bilmiyor. Çünkü hâlâ comic imajı var. Ama çizgi roman comic'likten çoktan çıkmış durumda. Hiç bir anne bana gerçekten çocuğunun o içeriklere bakmasını istemez. Ama artık bir anlatı olarak sanat mertebesine çıkmış mı? Çıkmış... Değerli mi? Hem de çok. Sorun şu ki bir standardizasyon, bir kısıtlama, bir sınıflama, bir kontrol mekanizması yok ve pek de mümkün değil.

İşte bu aşamada da ABD'li meşhurca bir psikiyatristin (Adını hatırlayamadım) yaptığı bir resmi açıklama ortalığı karıştırıyor. "Çizgi roman zehirdir, zararlıdır, bla bla bla" diyor bu kişi ve aileler de ortadaki tedirgin ruh halinin acısını çizgi romandan çıkarıyorlar. Çizgi roman dışlanıyor, toplu halde çizgi romanlar bir yerlere yığılıp yakılıyor, bu görüntüler gazetelerde tvlerde çıkıyor, çizgi roman şirketlerine sansür geliyor vs. Sebep? Çocukları zehirliyor, ahlaki olarak sorunlu, zaten bu çizgi romancılar ahlaksız insanlar falan deniyor, 128 milyar dolar nerde diye sorulunca da "kimse bize çizgi romanı öğretmeye kalkmasın" diye cevap veriliyor ve çizgi roman tarihinin en karanlık dönemi başlıyor.

Bir süre, devlet kontrolünde "eğitici çizgi roman" diye bir zırvalık ortaya çıkıyor. Örümcek Adam, lunaparkta çocuklara dondurma ısmarlıyor, "yavaş yiyin de boğazınız ağrımasın" falan diyor örümcek. :) Sonra gidiyor ve arkasından el sallayanlar bu kahramanlığa hayran kalıp ona el sallıyorlar. :) E tabi bu salak saçma öyküler satmıyor. Bir sürü çizgi roman şirketi iflas ediyor. Ve bir gün, hani o tüm Marvel filmlerinde illa suratını gösteren Stan Lee var ya... Cıvık herif... :) Zaten Marvel'in kurucusu ve sahibidir... Süper bir akıllılık yapıyor. Örümcek Adamın bir öyküsünde Örümceği uyuşturucu satıcılarıyla savaştırıyor. Örümcek bunları iyi bir pataklıyor ve uyuşturucunun ne kadar zararlı, ürkütücü ve illet bir şey olduğunu mesajlıyor. Haydin bakalım, buyurun panayıra... Daha 10 sene önce "çizgi roman kakadır, pistir, yakın bunları" diyen kitle "baaak, örümcek uyuşturucudan uzak durun diyor" diyerekten çocuklarının eline çizgi roman veriyor.

Bu yeni bir doğuş oluyor ve bu günden sonra artık tamamen kucak açılmasa da çizgi romana karşı duyulan antipati biraz yumuşuyor. Biraz devletler aileler esniyor, biraz şirketler dozu azaltıyor falan ara bir formül bulunuyor. Sakıncalı çizgi romanlar poşetlerin içinde ya da uyarılarla satılıyor. Şirketler yine para kazanmaya başlayınca yeni yeni çizerler, öyküler yaratıyorlar ve çizgi roman yine eski sanatsal gücüne kavuşuyor.

Bu anlattığım kaba tarih, ABD çizgi romanının yaşadıkları. Avrupa'da ise durum bambaşka. Çünkü Avrupa'da çizgi roman, ABD'deki gibi süper kahraman öyküleri ile başlamadı ve hiç bir zaman saf "comic" imajını taşımadı. Çok daha ciddi bir alandır. Brüksel, Dünyanın çizgi roman başkenti sayılır ve orada çizgi roman müzeleri sergileri falan var. Ama Avrupa'daki satış rakamları da kitlesel olarak üzerine fikir oluşturmanın gerekeceği ölçekte değil.

E bir da uzakdoğu var ki o bambaşka bir macera. Manga-Anime olayı Japonya'da alenen bir sanat biçimi. Pornolar (Hentai deniyor) dahil.

Soruyu aşan bir cevap verdim galiba ama... Umarım cevap teşkil etmiştir. Kusura bakmayın, hatırlamak keyif verdi, yazıverdim işte. :)

Bu cevap, soru sahibi tarafından kabul edilmiştir. Ancak bu, cevabın doğru olduğunu garanti etmez.
4
  • Raporla
Daha Fazla Cevap Göster
Cevap Ver
İlginizi Çekebilecek Sorular
Evrim Ağacı Soru & Cevap Platformu, Türkiye'deki bilimseverler tarafından kolektif ve öz denetime dayalı bir şekilde sürdürülen, özgür bir ortamdır. Evrim Ağacı tarafından yayınlanan makalelerin aksine, bu platforma girilen soru ve cevapların içeriği veya gerçek/doğru olup olmadıkları Evrim Ağacı yönetimi tarafından denetlenmemektedir. Evrim Ağacı, bu platformda yayınlanan cevapları herhangi bir şekilde desteklememekte veya doğruluğunu garanti etmemektedir. Doğru olmadığını düşündüğünüz cevapları, size sunulan denetim araçlarıyla işaretleyebilir, daha doğru olan cevapları kaynaklarıyla girebilir ve oylama araçlarıyla platformun daha güvenilir bir ortama evrimleşmesine katkı sağlayabilirsiniz.
Sorulara Dön
Evrim Ağacı'na Destek Ol
Evrim Ağacı'nın %100 okur destekli bir bilim platformu olduğunu biliyor muydunuz? Evrim Ağacı'nın maddi destekçileri arasına katılarak Türkiye'de bilimin yayılmasına güç katmak için hemen buraya tıklayın.
Popüler Yazılar
30 gün
90 gün
1 yıl
EA Akademi
Evrim Ağacı Akademi (ya da kısaca EA Akademi), 2010 yılından beri ürettiğimiz makalelerden oluşan ve kendi kendinizi bilimin çeşitli dallarında eğitebileceğiniz bir çevirim içi eğitim girişimi! Evrim Ağacı Akademi'yi buraya tıklayarak görebilirsiniz. Daha fazla bilgi için buraya tıklayın.
Etkinlik & İlan
Bilim ile ilgili bir etkinlik mi düzenliyorsunuz? Yoksa bilim insanlarını veya bilimseverleri ilgilendiren bir iş, staj, çalıştay, makale çağrısı vb. bir duyurunuz mu var? Etkinlik & İlan Platformumuzda paylaşın, milyonlarca bilimsevere ulaşsın.
Podcast
Evrim Ağacı'nın birçok içeriğinin profesyonel ses sanatçıları tarafından seslendirildiğini biliyor muydunuz? Bunların hepsini Podcast Platformumuzda dinleyebilirsiniz. Ayrıca Spotify, iTunes, Google Podcast ve YouTube bağlantılarını da bir arada bulabilirsiniz.

Göster

Şifremi unuttum Üyelik Aktivasyonu

Göster

Şifrenizi mi unuttunuz? Lütfen e-posta adresinizi giriniz. E-posta adresinize şifrenizi sıfırlamak için bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Eğer aktivasyon kodunu almadıysanız lütfen e-posta adresinizi giriniz. Üyeliğinizi aktive etmek için e-posta adresinize bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Close
Geri Bildirim Gönder
Paylaş
Soru Sor
Görsel Ekle
Kurallar
Platform Kuralları
Bu platform, aklınıza takılan soruları sorabilmeniz ve diğerlerinin sorularını yanıtlayabilmeniz içindir. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu platformun ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Gerçekten soru sorun, imâdan ve yüklü sorulardan kaçının.
Sorularınızın amacı nesnel olarak gerçeği öğrenmek veya fikir almak olmalıdır. Şahsi kanaatinizle ilgili mesaj vermek için kullanmayın; yüklü soru sormayın.
2
Bilim kimliğinizi kullanın.
Evrim Ağacı bir bilim platformudur. Dolayısıyla sorular ve cevaplar, bilimsel perspektifi yansıtmalıdır. Geçerli bilimsel kaynaklarla doğrulanamayan bilgiler veya reklamlar silinebilir.
3
Düzgün ve insanca iletişim kurun.
Gerilim, tersleme, tahrik, taciz, alay, dedikodu, trollük, vurdumduymazlık, duyarsızlık, ırkçılık, bağnazlık, nefret söylemi, azınlıklara saldırı, fanatizm, holiganlık, sloganlar yasaktır.
4
Sahtebilimi desteklemek yasaktır.
Sahtebilim kategorisi altında konuyla ilgili sorular sorabilirsiniz; ancak bilimsel geçerliliği bulunmayan sahtebilim konularını destekleyen sorular veya cevaplar paylaşmayın.
5
Türkçeyi düzgün kullanın.
Şair olmanızı beklemiyoruz; ancak yazdığınız içeriğin anlaşılır olması ve temel düzeyde yazım ve dil bilgisi kurallarına uyması gerekmektedir.
Reklamsız Deneyim

Evrim Ağacı'nda reklamları 2 şekilde kapatabilirsiniz:

  1. Ücretsiz üye girişi yapmak: Sitedeki reklamların %50 kadarını kapatmak için ücretsiz bir Evrim Ağacı üyeliği açmanız ve sitemizi/uygulamamızı kullanmanız yeterli!

  2. Maddi destekçilerimiz arasına katılmak: Evrim Ağacı'nın çalışmalarına Kreosus, Patreon veya YouTube üzerinden maddi destekte bulunarak hem Türkiye'de bilim anlatıcılığının gelişmesine katkı sağlayabilirsiniz, hem de site ve uygulamamızı reklamsız olarak deneyimleyebilirsiniz. Reklamsız deneyim, sitemizin/uygulamamızın çeşitli kısımlarda gösterilen Google reklamlarını ve destek çağrılarını görmediğiniz, %100 reklamsız ve çok daha temiz bir site deneyimi sunmaktadır.

Kreosus

Kreosus'ta her 10₺'lik destek, 1 aylık reklamsız deneyime karşılık geliyor. Bu sayede, tek seferlik destekçilerimiz de, aylık destekçilerimiz de toplam destekleriyle doğru orantılı bir süre boyunca reklamsız deneyim elde edebiliyorlar.

Kreosus destekçilerimizin reklamsız deneyimi, destek olmaya başladıkları anda devreye girmektedir ve ek bir işleme gerek yoktur.

Patreon

Patreon destekçilerimiz, destek miktarından bağımsız olarak, Evrim Ağacı'na destek oldukları süre boyunca reklamsız deneyime erişmeyi sürdürebiliyorlar.

Patreon destekçilerimizin Patreon ile ilişkili e-posta hesapları, Evrim Ağacı'ndaki üyelik e-postaları ile birebir aynı olmalıdır. Patreon destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi 24 saat alabilmektedir.

YouTube

YouTube destekçilerimizin hepsi otomatik olarak reklamsız deneyime şimdilik erişemiyorlar ve şu anda, YouTube üzerinden her destek seviyesine reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. YouTube Destek Sistemi üzerinde sunulan farklı seviyelerin açıklamalarını okuyarak, hangi ayrıcalıklara erişebileceğinizi öğrenebilirsiniz.

Eğer seçtiğiniz seviye reklamsız deneyim ayrıcalığı sunuyorsa, destek olduktan sonra YouTube tarafından gösterilecek olan bağlantıdaki formu doldurarak reklamsız deneyime erişebilirsiniz. YouTube destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi, formu doldurduktan sonra 24-72 saat alabilmektedir.

Diğer Platformlar

Bu 3 platform haricinde destek olan destekçilerimize ne yazık ki reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. Destekleriniz sayesinde sistemlerimizi geliştirmeyi sürdürüyoruz ve umuyoruz bu ayrıcalıkları zamanla genişletebileceğiz.

Giriş yapmayı unutmayın!

Reklamsız deneyim için, maddi desteğiniz ile ilişkilendirilmiş olan Evrim Ağacı hesabınıza yapmanız gerekmektedir. Giriş yapmadığınız takdirde reklamları görmeye devam edeceksinizdir.

Destek Ol

Devamını Oku
Evrim Ağacı Uygulamasını
İndir
Chromium Tabanlı Mobil Tarayıcılar (Chrome, Edge, Brave vb.)
İlk birkaç girişinizde zaten tarayıcınız size uygulamamızı indirmeyi önerecek. Önerideki tuşa tıklayarak uygulamamızı kurabilirsiniz. Bu öneriyi, yukarıdaki videoda görebilirsiniz. Eğer bu öneri artık gözükmüyorsa, Ayarlar/Seçenekler (⋮) ikonuna tıklayıp, Uygulamayı Yükle seçeneğini kullanabilirsiniz.
Chromium Tabanlı Masaüstü Tarayıcılar (Chrome, Edge, Brave vb.)
Yeni uygulamamızı kurmak için tarayıcı çubuğundaki kurulum tuşuna tıklayın. "Yükle" (Install) tuşuna basarak kurulumu tamamlayın. Dilerseniz, Evrim Ağacı İleri Web Uygulaması'nı görev çubuğunuza sabitleyin. Uygulama logosuna sağ tıklayıp, "Görev Çubuğuna Sabitle" seçeneğine tıklayabilirsiniz. Eğer bu seçenek gözükmüyorsa, tarayıcının Ayarlar/Seçenekler (⋮) ikonuna tıklayıp, Uygulamayı Yükle seçeneğini kullanabilirsiniz.
Safari Mobil Uygulama
Sırasıyla Paylaş -> Ana Ekrana Ekle -> Ekle tuşlarına basarak yeni mobil uygulamamızı kurabilirsiniz. Bu basamakları görmek için yukarıdaki videoyu izleyebilirsiniz.

Daha fazla bilgi almak için tıklayın

Önizleme
Görseli Kaydet
Sıfırla
Vazgeç
Ara
Raporla

Raporlama sisteminin amacı, platformu uygunsuz biçimde kullananların önüne geçmektir. Lütfen bir içeriği, sadece düşük kaliteli olduğunu veya soruya cevap olmadığını düşündüğünüz raporlamayınız; bu raporlar kabul edilmeyecektir. Bunun yerine daha kaliteli cevapları kendiniz girmeye çalışın veya diğer kullanıcıları oylama, teşekkür ve kabul edilen cevap araçları ile daha kaliteli cevaplara teşvik edin. Kalitesiz bulduğunuz içerikleri eleyebileceğiniz, kalitelileri daha ön plana çıkarabileceğiniz yeni araçlar geliştirmekteyiz.

Alıntı Ekle
Eser Ekle
Kurallar
Komünite Kuralları
Bu komünite, fark edildiğinde ufku genişleten tespitler içindir. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu komünitenin ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Formu olabildiğince eksiksiz doldurun.
Girdiğiniz sözün/alıntının kaynağı ne kadar açıksa o kadar iyi. Açıklama kısmına kitabın sayfa sayısını veya filmin saat/dakika/saniye bilgisini girebilirsiniz.
2
Anonimden kaçının.
Bazı sözler/alıntılar anonim olabilir. Fakat sözün anonimliğini doğrulamaksızın, bilmediğiniz her söze/alıntıya anonim yazmayın. Bu tür girdiler silinebilir.
3
Kaynağı araştırın ve sorgulayın.
Sayısız söz/alıntı, gerçekte o sözü hiçbir zaman söylememiş/yazmamış kişilere, hatalı bir şekilde atfediliyor. Paylaşımınızın site geneline yayılabilmesi için kaliteli kaynaklar kullanın ve kaynaklarınızı sorgulayın.
4
Ofansif ve entelektüel düşünceden uzak sözler yasaktır.
Gerilim, tersleme, tahrik, taciz, alay, dedikodu, trollük, vurdumduymazlık, duyarsızlık, ırkçılık, bağnazlık, nefret söylemi, azınlıklara saldırı, fanatizm, holiganlık, sloganlar yasaktır.
5
Sözlerinizi tırnak (") içine almayın.
Sistemimiz formatı otomatik olarak ayarlayacaktır.
Gönder
Tavsiye Et
Aşağıdaki kutuya, [ESER ADI] isimli [KİTABI/FİLMİ] neden tavsiye ettiğini girebilirsin. Ne kadar detaylı ve kapsamlı bir analiz yaparsan, bu eseri [OKUMAK/İZLEMEK] isteyenleri o kadar doğru ve fazla bilgilendirmiş olacaksın. Tavsiyenin sadece negatif içerikte olamayacağını, eğer bu sistemi kullanıyorsan tavsiye ettiğin içeriğin pozitif taraflarından bahsetmek zorunda olduğunu lütfen unutma. Yapıcı eleştiri hakkında daha fazla bilgi almak için burayı okuyabilirsin.
Kurallar
Platform Kuralları
Bu platform; okuduğunuz kitaplara, izlediğiniz filmlere/belgesellere veya takip ettiğiniz YouTube kanallarına yönelik tavsiylerinizi ve/veya yapıcı eleştirel fikirlerinizi girebilmeniz içindir. Tavsiye etmek istediğiniz eseri bulamazsanız, buradan yeni bir kayıt oluşturabilirsiniz. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu platformun ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Önceliğimiz pozitif tavsiyelerdir.
Bu platformu, beğenmediğiniz eserleri yermek için değil, beğendiğiniz eserleri başkalarına tanıtmak için kullanmaya öncelik veriniz. Sadece negatif girdileri olduğu tespit edilenler platformdan geçici veya kalıcı olarak engellenebilirler.
2
Tavsiyenizin içeriği sadece negatif olamaz.
Tavsiye yazdığınız eserleri olabildiğince objektif bir gözlükle anlatmanız beklenmektedir. Dolayısıyla bir eseri beğenmediyseniz bile, tavsiyenizde eserin pozitif taraflarından da bahsetmeniz gerekmektedir.
3
Negatif eleştiriler yapıcı olmak zorundadır.
Eğer tavsiyenizin ana tonu negatif olacaksa, tüm eleştirileriniz yapıcı nitelikte olmak zorundadır. Yapıcı eleştiri kurallarını buradan öğrenebilirsiniz. Yapıcı bir tarafı olmayan veya tamamen yıkıcı içerikte olan eleştiriler silinebilir ve yazarlar geçici veya kalıcı olarak engellenebilirler.
4
Düzgün ve insanca iletişim kurun.
Gerilim, tersleme, tahrik, taciz, alay, dedikodu, trollük, vurdumduymazlık, duyarsızlık, ırkçılık, bağnazlık, nefret söylemi, azınlıklara saldırı, fanatizm, holiganlık, sloganlar yasaktır.
5
Türkçeyi düzgün kullanın.
Şair olmanızı beklemiyoruz; ancak yazdığınız içeriğin anlaşılır olması ve temel düzeyde yazım ve dil bilgisi kurallarına uyması gerekmektedir.
Eser Ara
Aradığınız eseri bulamadıysanız buraya tıklayarak ekleyebilirsiniz.