Evrim Ağacı Soru & Cevap
Reklamı Kapat
Puan Ver
5
Puan Ver

Canlılar hangi faktörler çevresinde sıcak kanlı veya soğuk kanlı oluyor?

Evrimsel gelişimleri esnasında sıcak kanlı veya soğuk kanlı olmanın ne gibi avantajları dezavantajları bulunmaktadır? Mutasyon sonucu doğmuş bir bebek soğuk kanlı olup hayatta kalabilir mi?

1
1,955 görüntülenme
Teşekkür (4)
Hatırla (2)
Takip (4)
Paylaş
Reklamı Kapat
1 Cevap

Hayvanların soğukkanlı ve sıcakkanlı hayvanlar olmak üzere iki gruba ayrılmasının temeli, kullandıkları enerji kaynağıdır. Soğukkanlı hayvanlar metabolik işlevlerini sürdürmek için kendi vücutlarının dışındaki ısı kaynaklarını kullanırlar. Sıcakkanlı hayvanlar çevre sıcaklığından bağımsız olarak iç ortamlarının sıcaklığını sabit tutar. Bu sadece ısı üretme yeteneğinden değil aynı zamanda soğutma yeteneğiyle ilgilidir. Sıcakkanlılar vücut ısılarını metabolik hızlarını düzenleyerek kontrol eder. Biyologlar sıcakkanlı hayvanları endotermik olarak adlandırır çünkü vücutlarında ısı üretilir. Soğukkanlı hayvanlar vücut sıcaklıklarını kontrol etmek için çevrelerine güvenmek zorunda olsa da sıcakkanlı hayvanlar bunu doğal olarak yapar. Birkaç istisna dışında tüm memeliler ve kuşlar sıcakkanlıdır; tüm sürüngenler, böcekler, örümcekler, amfibiler ve balıklar ise soğukkanlıdır. Bir hayvanın sıcak ya da soğukkanlı olması vücut sıcaklığına bağlıdır.

Memeliler ve kuşlar gibi sıcakkanlı canlılar iç sıcaklıklarını sabit tutmaya çalışır. Bunu serin bir ortamdayken ısı oluşturarak, daha sıcak bir ortamdayken kendilerini soğutarak yaparlar. Isı üretmek için sıcakkanlı hayvanlar yedikleri besinleri enerjiye dönüştürür. Vücut sıcaklığını sabit tutmak için soğukkanlı hayvanlarla karşılaştırıldığında çok fazla yemek yemeleri gerekir. Sıcakkanlı bir hayvanın yediği besinlerin sadece küçük bir kısmı vücut kütlesine dönüştürülür. Gerisi sabit bir vücut sıcaklığı oluşturmak için kullanılır. Soğukkanlı canlılar çevrelerinin sıcaklığını alırlar. Ortamları soğukken vücut ısıları düşük, ortamları sıcakken vücut ısıları yüksektir. Sıcak ortamlarda soğukkanlı hayvanların kanı sıcakkanlı hayvanlardan daha sıcak olabilir. Soğukkanlı hayvanlar sıcak ortamlarda çok daha aktiftir ve soğuk ortamlarda daha yavaştır. Bunun nedeni kas aktivitelerinin ortam sıcak olduğunda hızlanan, ortam soğuk olduğunda yavaşlayan kimyasal reaksiyonlara bağlı olmasıdır. Soğukkanlı bir hayvanın yediklerini vücut kütlesine dönüştürmesi sıcakkanlı bir hayvana göre daha fazladır.

Sıcakkanlılığın ve Soğukkanlılığın Avantajları ve Dezavantajları;

Sıcakkanlı olmak canlıya birçok avantaj sağlar. Sıcakkanlı canlılar soğukkanlı canlıların zorlukla hareket edebileceği soğuk ortamlarda aktif kalabilir. Sıcakkanlı hayvanlar kutup bölgelerinde veya soğukkanlı canlıların bile hayatta kalmakta zorlanacağı yüksek dağlarda olduğu gibi dünyanın hemen her yerinde yaşayabilir. Sıcakkanlı canlılar daha aktiftir, yiyecekleri besinleri arayabilir, sıcaklığı farkı birçok ortamda kendini kolayca savunabilir. Soğukkanlı bir hayvan bunu ancak yeterince sıcak olduğunda yapabilir. Soğukkanlı hayvanların aktiflikleri bulundukları çevresinin sıcaklığına bağlıdır. Örneğin bir sürüngen önce sıcaklığını yükseltir, sonra avlanır. Bu sayede avcılardan daha kolay kaçar Soğukkanlı hayvanların ayrıca kendine eş aramak ve üremek amacıyla da aktif ve sıcak olmaları gerekir.

Soğukkanlı olmanın da avantajları vardır. Soğukkanlı hayvanlar hayatta kalabilmek için sıcakkanlı hayvanlardan daha az enerji harcarlar. Memeliler ve kuşlar gıda ve enerjiye kendisiyle aynı ağırlığa sahip bir soğukkanlıdan daha çok ihtiyaç duyar. Bunun nedeni sıcakkanlı hayvanlarda vücuttan ısı kaybının vücut yüzey alanıyla, vücutlarında üretilen ısının da kütleleriyle bir orantısının olmasıdır. Bir hayvanın vücut yüzeyinin kütlesiyle oranı vücut büyüklüğünden daha azdır. Bu daha büyük vücutlu sıcakkanlı hayvanların serbest bıraktıklarından daha fazla ısı üretebilecekleri ve vücut sıcaklıklarını daha kolay sabitleyebilecekleri anlamındadır. Küçük vücutlu sıcakkanlıların ısı kaybetmesi daha kolaydır. Daha büyük vücutlu olarak sıcak kalmak zor değildir. Bu yüzden sıcakkanlı hayvanların vücudu genellikle fazla küçük değildir. Aksi halde üretebileceklerinden daha hızlı ısı kaybederler. Küçük memeliler hayatta kalmak için çok sık beslenmelidir, çünkü vücut ısısının sabitliğini korumak için daha fazla enerjiye ihtiyaçları vardır. Ayrıca meyve, tohum ve böcekler ve hatta diğer küçük memeliler gibi yüksek enerjili gıdalar yemeleri gerekir. Daha büyük memeliler, daha düşük enerjili gıdalar yiyerek veya daha az sıklıkla yiyerek enerji elde edebilir. Çöl gibi yiyeceklerin az olduğu bir ortamda sürüngenlerin bir avantajı vardır. Soğukkanlı hayvanlar vücut ısılarını sabit tutmak için çok fazla yemeleri ve kalori yakmaları gerekmediğinden daha verimlidirler ve yiyecek olmadan daha uzun süre hayatta kalabilirler. Soğukkanlı birçok hayvan besin kıt olduğunda vücut sıcaklıklarını mümkün olduğu kadar düşük tutmaya çalışır.

Sıcakkanlı olmanın bir diğer dezavantajı, sıcakkanlı vücutlarının virüs, bakteri ve parazitlerin yaşaması için güzel bir ortam sağlamasıdır. Memeliler ve kuşlar, bu işgalcilerle ve enfeksiyonlarla sürekli değişen vücut sıcaklıkları olan sürüngenlerden daha fazla sorun yaşama eğilimindedir. Bununla birlikte memelilerin ve kuşların, soğukkanlı hayvanlardan daha güçlü bir bağışıklık sistemi geliştirmiş olmaları bir avantajdır. Bir sürüngenin bağışıklık sistemi hayvanlar daha sıcak olduğunda daha etkilidir ancak bakteriler düşük sıcaklıklarda muhtemelen daha yavaş büyüdüğü için sürüngenler enfeksiyona yakalandıklarında bazen vücut sıcaklıklarını düşürürler.

Sıcakkanlı ve Soğukkanlı Arasında Kalanlar; Bazı hayvanlar tam olarak sıcak veya soğukkanlı hayvanlar kategorilerine girmez. Örneğin yarasalar vücut ısısını sabit tutamayan ve aktif olmadıklarında soğumayan memelilerdir. Köstebek fareleri vücut sıcaklıklarını düzenleyemeyen başka bir memeli grubudur ancak yer altında yaşadıkları için çevrelerinin sıcaklığı çok fazla değişmez. Ayılar, dağ sıçanları, sincaplar ve yarasalar gibi bazı sıcakkanlı hayvanlar soğuk kış aylarında kış uykusuna yatar. Kış uykusu sırasında bu hayvanlar depolanan vücut yağları ile yaşar ve vücut sıcaklıklarını 10 santigrat dereceye kadar düşürebilir. Şahin güvesi kullanımı sırasında ısı üreten devasa kanat kasları nedeniyle uçarken vücut sıcaklığını çevre sıcaklığının çok üstüne çıkabilen bir böcektir. Arılar ısı üretmek için kanatlarını hızla hareket ettirerek vücut ısılarını çevre sıcaklığının üstüne çıkarabilen böceklerin bir başka örneğidir.

Mutasyon Sonucu Oluşmuş Bir Bebek Soğukkanlı Olup Hayatta Kalabilirmi?

Farz edelim ki bir dişi insan gebe iken mutasyon sonucu fetüs soğuk kanlı oldu. Bu bebek doğduğunda yüksek ihtimal yaşayabilir.Uygun ortamda büyüyen bu bebek ileriki yaşlarında psikolojik sorunlar olma ihtimali ve yaşam şartlarının arkadaşları gibi olamaması göz önünde bulundurursak doğanın acımasız seçiliminden nasibini alması yüksektir ve bu kişi soyunu devam ettirmesi oldukça düşüktür (bunlar tamamen tahmini iddilarımdır deney yapmadan sonucu %100 bilemeyiz). Esasında yukarda belirtildiği gibi bu kişi yemek yerken sıcakkanlılara nazaran daha az yemek yiyecektir hareket ederken ortamın ısısına göre hızlanıp yavaşlayacaktır.

1,722 görüntülenme
Puan Ver
1
Puan Ver
Teşekkür (3)
Paylaş
1
Cevap Ver
Bu soruya cevap vermek için lütfen
Evrim Ağacı Soru & Cevap Platformu, Türkiye'deki bilimseverler tarafından kolektif ve öz denetime dayalı bir şekilde sürdürülen, özgür bir ortamdır. Evrim Ağacı tarafından yayınlanan makalelerin aksine, bu platforma girilen soru ve cevapların içeriği veya gerçek/doğru olup olmadıkları Evrim Ağacı yönetimi tarafından denetlenmemektedir. Evrim Ağacı, bu platformda yayınlanan cevapları herhangi bir şekilde desteklememekte veya doğruluğunu garanti etmemektedir. Doğru olmadığını düşündüğünüz cevapları, size sunulan denetim araçlarıyla işaretleyebilir, daha doğru olan cevapları kaynaklarıyla girebilir ve oylama araçlarıyla platformun daha güvenilir bir ortama evrimleşmesine katkı sağlayabilirsiniz.
Reklamı Kapat
Reklamsız Deneyim

Evrim Ağacı'nın çalışmalarına Kreosus, Patreon veya YouTube üzerinden maddi destekte bulunarak hem Türkiye'de bilim anlatıcılığının gelişmesine katkı sağlayabilirsiniz, hem de site ve uygulamamızı reklamsız olarak deneyimleyebilirsiniz. Reklamsız deneyim, Evrim Ağacı'nda çeşitli kısımlarda gösterilen Google reklamlarını ve destek çağrılarını görmediğiniz, daha temiz bir site deneyimi sunmaktadır.

Kreosus

Kreosus'ta her 10₺'lik destek, 1 aylık reklamsız deneyime karşılık geliyor. Bu sayede, tek seferlik destekçilerimiz de, aylık destekçilerimiz de toplam destekleriyle doğru orantılı bir süre boyunca reklamsız deneyim elde edebiliyorlar.

Kreosus destekçilerimizin reklamsız deneyimi, destek olmaya başladıkları anda devreye girmektedir ve ek bir işleme gerek yoktur.

Patreon

Patreon destekçilerimiz, destek miktarından bağımsız olarak, Evrim Ağacı'na destek oldukları süre boyunca reklamsız deneyime erişmeyi sürdürebiliyorlar.

Patreon destekçilerimizin Patreon ile ilişkili e-posta hesapları, Evrim Ağacı'ndaki üyelik e-postaları ile birebir aynı olmalıdır. Patreon destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi 24 saat alabilmektedir.

YouTube

YouTube destekçilerimizin hepsi otomatik olarak reklamsız deneyime şimdilik erişemiyorlar ve şu anda, YouTube üzerinden her destek seviyesine reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. YouTube Destek Sistemi üzerinde sunulan farklı seviyelerin açıklamalarını okuyarak, hangi ayrıcalıklara erişebileceğinizi öğrenebilirsiniz.

Eğer seçtiğiniz seviye reklamsız deneyim ayrıcalığı sunuyorsa, destek olduktan sonra YouTube tarafından gösterilecek olan bağlantıdaki formu doldurarak reklamsız deneyime erişebilirsiniz. YouTube destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi, formu doldurduktan sonra 24-72 saat alabilmektedir.

Diğer Platformlar

Bu 3 platform haricinde destek olan destekçilerimize ne yazık ki reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. Destekleriniz sayesinde sistemlerimizi geliştirmeyi sürdürüyoruz ve umuyoruz bu ayrıcalıkları zamanla genişletebileceğiz.

Giriş yapmayı unutmayın!

Reklamsız deneyim için, maddi desteğiniz ile ilişkilendirilmiş olan Evrim Ağacı hesabınıza üye girişi yapmanız gerekmektedir. Giriş yapmadığınız takdirde reklamları görmeye devam edeceksinizdir.

Destek Ol
Türkiye'deki bilimseverlerin buluşma noktasına hoşgeldiniz!

Göster

Şifrenizi mi unuttunuz? Lütfen e-posta adresinizi giriniz. E-posta adresinize şifrenizi sıfırlamak için bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Eğer aktivasyon kodunu almadıysanız lütfen e-posta adresinizi giriniz. Üyeliğinizi aktive etmek için e-posta adresinize bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Close
“Zihnim, doğadan topladığım gerçekleri genel geçer yasalara dönüştüren bir çeşit makinaya dönüştü.”
Charles Darwin