Bu Reklamı Kapat
Sorulara Dön
1

Bu dünyada veya bu evrende aynı kalan bir şey var mı?

Her şey sürekli bir değişim ve gelişim halinde. Dünya günümüzden binlerce yıl önce bambaşka bir haldeydi. Bu dünyada veya evrende durağan olan veya hiç değişmeyen/aynı kalan şeyler var mı?
  • Soruyu Takip Et
  • Raporla
1 Cevap
Kabul Edilen Cevap
Yasin Kayalar
Yasin Kayalar Bilim ve felsefe okuru

Kalıcılığın var olmaması veya değişimin varlığının en temel sebebi zamanın varlığı ve akmasıdır. Şuan saymakta olduğumuz zamanın ise başlangıcı vardır ki bunu bigbangden beri hesaplıyoruz. Bundan önce ise bildiğimiz ve saydığımız (rakamsal ve sayısal olarak ölçtüğümüz) zaman kavramı yoktur. Görünen o ki zaman var oldukça ve aktıkça evrendeki herşey bundan etkileniyor ve değişip dönüşüyor hiç bir şey kalıcı olmuyor.

Sorunuz açısından öncelikle değişimin nedeninin by şekilde zamanın var olması ve akması olduğunu tespit ediyoruz.

Bu Reklamı Kapat

Zaman nedir sorusu ise her ne kadar zamanın varlığını çok kolay görüyor, hissediyor, deneyimliyor olsak da kolay bir soru değildir hatta ilginçtir tam tanımlanmış bir olgudur bile diyemiyoruz zamana. Einsteinın da zamana ve zamanın varlığına dair düşüncelerinde bu tuhaflığa dair söylemlerini görmek mümkündür. Öyle ki Einstein zamanın bir ilizyon olduğunu bile düşünüp dile getirmiştir.

Zamanın baslangıcı olması ve herşey üzerinde bu kadar değiştirici etkisi olması nedeniyle evrende mutlak değişmez nedir ve daha da önemlisi değişmezlik düşüncesi ve beklentisi nedir dersek bunun da kökeninde insan zihninin olduğunu görürüz. Bu beklentiyi ortaya çıkaran bizleriz zira. Ama bunu belki de boşuna çıkarmıyoruz.

Bu Reklamı Kapat

Neden bu beklenti çıkıyor biraz sorgulayalım. Herşey değişirken biz yani 'düşünüyorum o halde varım' sözüne konu benlik değişmiyor. Evet yeni bilgiler öğrenerek deneyimlerle bu açıdan değisiyoruz. Ama bu değişim benlik denen şeyin özünde olmuyor. Benlikteki değişmezlik bu açıdan değişimin olmaması beklentisini yaratıyor görünüyor. Çünkü benlik kendisinin özünde olan değişmezlik durumuna göre düşünme eğilimi taşıyor. Zaten bu yüzden Platon ideaların değişmez olduğunu yani düşüncenin özünün ve düşünselliğin değişmez olduğunu da bu yüzden düşünmüştü. Çünkü herşey değişirken zihin dünyamızın değişmediğini (benliğin) özünün değişmediğini hissetmişti. Eee tabi o dünyaya dahil olan 'nesneler' olarak düşünsel içeriklerin özünün de. O halde değişmezlik beklentimiz benliğimizin kendisinde bulunan bir özellikten kaynaklanıyor demektir ki neden insanın kalıcı olarak var olmak istediğini veya sonsuz yaşama isteği taşıdığını buradan anlamak hiç de zor değil. Herşeyin geçici olmasının insanı rahatsız etmesi de buradan kaynaklanıyor olarak görünüyor ve dolayısıyla sizi bu soruyu sormaya dair itkiyi oluşturan şey de belki de bundan.

Bu bilgilere göre felsefedeki ünlü söz olan 'değişmez olan tek şey değişimin kendisidir' sözü yeniden kurgulanabilir. 'Degişmez olabilecek tek şey değişmezlik beklentisi taşıyabilen şeydir'.

Kaldı ki ilk söz veciz bir özlü deyiş olsa da 'değişim' bir olgu değildir bir süreçtir. Bizim bu süreci tek bir 'değişim' kelimesine sığdırabiliyor olmamız onu 'olgu' yapmaz. Söz vecizlik açısından özlü ama değişim sürecin kendisi olduğundan içerik olarak aslında yanlıştır. Çünkü değişim bir süreç olduğundan ve olgu olmadığından sözdeki 'değişmeyen' şeylerin kapsamında değildir ve de sayılamaz. Dolayısıyla sürecin içindeki olgular veya nesnelerin değişmezliğinin örneği yokken sürecin kendisine 'değizmezlik' niteliği vermek veya süreci böyle tanımlamak doğru değildir. Bunu bir bufalo sürüsünü oluşturan gerçekte tek tek bireylerken sürü olarak tanımlamaya benzetebilriz. Bireyler tek tek hareket eder ve biraraya gelmişlerdir ama sürünün bütüncül bir varlığı yoktur. Onu 'sürü' olarak tanımlayan bizleriz. Sürünün hareketi yoktur örneğin bireylerin hareketi vardır. Dolayısıyla bir şeyi tanımlarken kavramsal ele alış ve tanımlama biçimlerimizin bizi ne kadar yanıltabileceğine iyi bir örnektir bu. Kullandığımız dil o kadar soyutlaşabilir ki sonsuz bir süreci tek bir kelimeye sıgdirabiliriz. Bu nedenle mesela bir çok kişi sonsuz kavramını yanlış algılar. Kimisi bir sayı gibi kimisi de durağan bir durum gibi algılar. Zaten insanlar arasında bir çok uyuşamama halinin sebebi düşünsellikten çok kavramlar üzerinde olan farklı algılama ve kavramlara kişilerin yüklediği anlam farklılığından kaynaklanır. Kavramlara yüklediğimiz anlamlar düşünce biçimimizi belirler. Sanıldığı gibi dil veya kavramlar zihnimiz için sadece bir iletişim aracı değildir. Düşünce ve dil arasında çok daha derin ve sıkı bir bağlantı vardır. Öyle ki suanki zeka kapasitemiz dilin gelişimine daha doğrusu bu kadar kompleks bir dil yeteneğine sahip olmamıza bağlı görünmekte. Hatta insan zekasını diğer canlılardan farklı kılan şey de dil yetenegindeki bu komplekslik. Çünkü soyutlama yapmamızı sağlayan şey görünen o ki dildir. Çünkü somut nesnelliği bile düşünürken soyutlama yaparak düşünürüz. Bu da zihin açısından bilgiyi kendi yapısına geçirme ve dönüştürme sürecidir. Bu yüzden de dış dünya ile iç dünyamız her ihtimalde ayrı iki dünya durumunu yaratır. Bilgi her durumda beyinde işlenir. Bu şekilde Dış dünya hiç bir şekilde doğrudan gözlemlenemez duruma gelmektedir. Gördüğümüz görüntüler bile beyin tarafından işlenip bize sunulur. Burada can alıcı soru ise gördüklerimizin gerçek niteliği o halde nedir. Gerçeklik nedir özünde. Bunu bilmek imkansız gibi görünmekte. Çünkü kendi zihnimize ve algimiza hapis durumdayız. Bildiğimiz herşey aslında zihnimizin bize sunduklarından ibaret ve gerçekliğimiz de bu zihnimizin bize sunduklarıyla oluşuyor.

Biraz uzattım sanırım ama konu konuyu açtı. Yine de Kalıcılık veya değişmezlik noktasında sorunuza 'genişletici' bir katkı yaptığımı düşünüyorum.

Son bir şey daha belki de evrene ve hayata dair zihinsel kapasitemizi dayanan çıkmazlarımız ve gerçeği ararken çarptığımız duvarları aşmak için sadece düşünmeyi kriter almayi bırakmak gerekiyor olabilir. Yukarıda dikkat ederseniz Platon hakkında değişmezliği düşünmüştü demedim hissetmişti dedim. Bunu özellikle kullandım çünkü düşüncelerimizin erişemedigi yerler için hissetmek önemli bir yöntem olabilir. Tabi hisleri kendimiz oluşturmadığımız sürece. Sözlerle bugün çok oynamış olacağım ama belki de 'düşünüyorum o halde varım sözünü 'hissediyorum o halde var' olarak değiştirmek gerekiyor olabilir. Nitekim edebiyatta Orhan Veli'ye "Bir yer var, biliyorum;Her şeyi söylemek mümkün;Epeyce yaklaşmışım, duyuyorum;Anlatamıyorum". Dizelerini yazdıran his de belki de aynı şeydi. Veya Barış Manço'ya herşey bitmeye yaklaşırken döneceğini düşündüren, herşey eskimişken eskimeyen birşeyin veya şeylerin olduğunu hissettiren ve 'dönence' şarkısını yazmasını sağlayan hisler de hep ortaktı belki de. Bu yüzden belki de doğal hislerimize önem vermek felsefi açıdan bize önemli bir rehber olabilir.

141 görüntülenme
Bu cevap, soru sahibi tarafından kabul edilmiştir. Ancak bu, cevabın doğru olduğunu garanti etmez.
1
  • Raporla
Daha Fazla Cevap Göster
Cevap Ver
İlginizi Çekebilecek Sorular
Evrim Ağacı Soru & Cevap Platformu, Türkiye'deki bilimseverler tarafından kolektif ve öz denetime dayalı bir şekilde sürdürülen, özgür bir ortamdır. Evrim Ağacı tarafından yayınlanan makalelerin aksine, bu platforma girilen soru ve cevapların içeriği veya gerçek/doğru olup olmadıkları Evrim Ağacı yönetimi tarafından denetlenmemektedir. Evrim Ağacı, bu platformda yayınlanan cevapları herhangi bir şekilde desteklememekte veya doğruluğunu garanti etmemektedir. Doğru olmadığını düşündüğünüz cevapları, size sunulan denetim araçlarıyla işaretleyebilir, daha doğru olan cevapları kaynaklarıyla girebilir ve oylama araçlarıyla platformun daha güvenilir bir ortama evrimleşmesine katkı sağlayabilirsiniz.
Sorulara Dön
Evrim Ağacı'na Destek Ol
Evrim Ağacı'nın %100 okur destekli bir bilim platformu olduğunu biliyor muydunuz? Evrim Ağacı'nın maddi destekçileri arasına katılarak Türkiye'de bilimin yayılmasına güç katmak için hemen buraya tıklayın.
Popüler Yazılar
30 gün
90 gün
1 yıl
EA Akademi
Evrim Ağacı Akademi (ya da kısaca EA Akademi), 2010 yılından beri ürettiğimiz makalelerden oluşan ve kendi kendinizi bilimin çeşitli dallarında eğitebileceğiniz bir çevirim içi eğitim girişimi! Evrim Ağacı Akademi'yi buraya tıklayarak görebilirsiniz. Daha fazla bilgi için buraya tıklayın.
Etkinlik & İlan
Bilim ile ilgili bir etkinlik mi düzenliyorsunuz? Yoksa bilim insanlarını veya bilimseverleri ilgilendiren bir iş, staj, çalıştay, makale çağrısı vb. bir duyurunuz mu var? Etkinlik & İlan Platformumuzda paylaşın, milyonlarca bilimsevere ulaşsın.
Podcast
Evrim Ağacı'nın birçok içeriğinin profesyonel ses sanatçıları tarafından seslendirildiğini biliyor muydunuz? Bunların hepsini Podcast Platformumuzda dinleyebilirsiniz. Ayrıca Spotify, iTunes, Google Podcast ve YouTube bağlantılarını da bir arada bulabilirsiniz.

Göster

Şifremi unuttum Üyelik Aktivasyonu

Göster

Şifrenizi mi unuttunuz? Lütfen e-posta adresinizi giriniz. E-posta adresinize şifrenizi sıfırlamak için bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Eğer aktivasyon kodunu almadıysanız lütfen e-posta adresinizi giriniz. Üyeliğinizi aktive etmek için e-posta adresinize bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Close
Geri Bildirim Gönder
Reklamsız Deneyim

Evrim Ağacı'nda reklamları 2 şekilde kapatabilirsiniz:

  1. Ücretsiz üye girişi yapmak: Sitedeki reklamların %50 kadarını kapatmak için ücretsiz bir Evrim Ağacı üyeliği açmanız ve sitemizi/uygulamamızı kullanmanız yeterli!

  2. Maddi destekçilerimiz arasına katılmak: Evrim Ağacı'nın çalışmalarına Kreosus, Patreon veya YouTube üzerinden maddi destekte bulunarak hem Türkiye'de bilim anlatıcılığının gelişmesine katkı sağlayabilirsiniz, hem de site ve uygulamamızı reklamsız olarak deneyimleyebilirsiniz. Reklamsız deneyim, sitemizin/uygulamamızın çeşitli kısımlarda gösterilen Google reklamlarını ve destek çağrılarını görmediğiniz, %100 reklamsız ve çok daha temiz bir site deneyimi sunmaktadır.

Kreosus

Kreosus'ta her 10₺'lik destek, 1 aylık reklamsız deneyime karşılık geliyor. Bu sayede, tek seferlik destekçilerimiz de, aylık destekçilerimiz de toplam destekleriyle doğru orantılı bir süre boyunca reklamsız deneyim elde edebiliyorlar.

Kreosus destekçilerimizin reklamsız deneyimi, destek olmaya başladıkları anda devreye girmektedir ve ek bir işleme gerek yoktur.

Patreon

Patreon destekçilerimiz, destek miktarından bağımsız olarak, Evrim Ağacı'na destek oldukları süre boyunca reklamsız deneyime erişmeyi sürdürebiliyorlar.

Patreon destekçilerimizin Patreon ile ilişkili e-posta hesapları, Evrim Ağacı'ndaki üyelik e-postaları ile birebir aynı olmalıdır. Patreon destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi 24 saat alabilmektedir.

YouTube

YouTube destekçilerimizin hepsi otomatik olarak reklamsız deneyime şimdilik erişemiyorlar ve şu anda, YouTube üzerinden her destek seviyesine reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. YouTube Destek Sistemi üzerinde sunulan farklı seviyelerin açıklamalarını okuyarak, hangi ayrıcalıklara erişebileceğinizi öğrenebilirsiniz.

Eğer seçtiğiniz seviye reklamsız deneyim ayrıcalığı sunuyorsa, destek olduktan sonra YouTube tarafından gösterilecek olan bağlantıdaki formu doldurarak reklamsız deneyime erişebilirsiniz. YouTube destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi, formu doldurduktan sonra 24-72 saat alabilmektedir.

Diğer Platformlar

Bu 3 platform haricinde destek olan destekçilerimize ne yazık ki reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. Destekleriniz sayesinde sistemlerimizi geliştirmeyi sürdürüyoruz ve umuyoruz bu ayrıcalıkları zamanla genişletebileceğiz.

Giriş yapmayı unutmayın!

Reklamsız deneyim için, maddi desteğiniz ile ilişkilendirilmiş olan Evrim Ağacı hesabınıza yapmanız gerekmektedir. Giriş yapmadığınız takdirde reklamları görmeye devam edeceksinizdir.

Destek Ol

Devamını Oku
Evrim Ağacı Uygulamasını
İndir
Chromium Tabanlı Mobil Tarayıcılar (Chrome, Edge, Brave vb.)
İlk birkaç girişinizde zaten tarayıcınız size uygulamamızı indirmeyi önerecek. Önerideki tuşa tıklayarak uygulamamızı kurabilirsiniz. Bu öneriyi, yukarıdaki videoda görebilirsiniz. Eğer bu öneri artık gözükmüyorsa, Ayarlar/Seçenekler (⋮) ikonuna tıklayıp, Uygulamayı Yükle seçeneğini kullanabilirsiniz.
Chromium Tabanlı Masaüstü Tarayıcılar (Chrome, Edge, Brave vb.)
Yeni uygulamamızı kurmak için tarayıcı çubuğundaki kurulum tuşuna tıklayın. "Yükle" (Install) tuşuna basarak kurulumu tamamlayın. Dilerseniz, Evrim Ağacı İleri Web Uygulaması'nı görev çubuğunuza sabitleyin. Uygulama logosuna sağ tıklayıp, "Görev Çubuğuna Sabitle" seçeneğine tıklayabilirsiniz. Eğer bu seçenek gözükmüyorsa, tarayıcının Ayarlar/Seçenekler (⋮) ikonuna tıklayıp, Uygulamayı Yükle seçeneğini kullanabilirsiniz.
Safari Mobil Uygulama
Sırasıyla Paylaş -> Ana Ekrana Ekle -> Ekle tuşlarına basarak yeni mobil uygulamamızı kurabilirsiniz. Bu basamakları görmek için yukarıdaki videoyu izleyebilirsiniz.

Daha fazla bilgi almak için tıklayın

Önizleme
Görseli Kaydet
Sıfırla
Vazgeç
Ara
Alıntı Ekle
Kurallar
Komünite Kuralları
Bu komünite, fark edildiğinde ufku genişleten tespitler içindir. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu komünitenin ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Formu olabildiğince eksiksiz doldurun.
Girdiğiniz sözün/alıntının kaynağı ne kadar açıksa o kadar iyi. Açıklama kısmına kitabın sayfa sayısını veya filmin saat/dakika/saniye bilgisini girebilirsiniz.
2
Anonimden kaçının.
Bazı sözler/alıntılar anonim olabilir. Fakat sözün anonimliğini doğrulamaksızın, bilmediğiniz her söze/alıntıya anonim yazmayın. Bu tür girdiler silinebilir.
3
Kaynağı araştırın ve sorgulayın.
Sayısız söz/alıntı, gerçekte o sözü hiçbir zaman söylememiş/yazmamış kişilere, hatalı bir şekilde atfediliyor. Paylaşımınızın site geneline yayılabilmesi için kaliteli kaynaklar kullanın ve kaynaklarınızı sorgulayın.
4
Ofansif ve entelektüel düşünceden uzak sözler yasaktır.
Gerilim, tersleme, tahrik, taciz, alay, dedikodu, trollük, vurdumduymazlık, duyarsızlık, ırkçılık, bağnazlık, nefret söylemi, azınlıklara saldırı, fanatizm, holiganlık, sloganlar yasaktır.
5
Sözlerinizi tırnak (") içine almayın.
Sistemimiz formatı otomatik olarak ayarlayacaktır.
Gönder
Bu Eseri Neden Tavsiye Ediyorsun?
Aşağıdaki kutuya, isimli neden tavsiye ettiğini girebilirsin. Ne kadar detaylı ve kapsamlı bir analiz yaparsan, bu eseri [OKUMAK/İZLEMEK] isteyenleri o kadar doğru ve fazla bilgilendirmiş olacaksın. Tavsiyenin faydalı bulunması halinde Evrim Ağacı kullanıcılarından daha fazla UP kazanman mümkün olacak. Tavsiyenin sadece negatif içerikte olamayacağını, eğer bu sistemi kullanıyorsan tavsiye ettiğin içeriğin pozitif taraflarından bahsetmek zorunda olduğunu lütfen unutma. Yapıcı eleştiri hakkında daha fazla bilgi almak için burayı okuyabilirsin.
Tavsiye Et