Birbirlerini iten iki manyetik kutbun alanları zıt yönlüdür, o zaman aynı yönde akım ileten iki kablodaki zıt yönlü manyetik alanlar neden çekerler?

Üzerinden akım geçen bir iletkendeki manyetik alanın hangi yönde olduğunu aşağıdaki gibi sağ el kuralı ile buluyoruz.

Vikipedi

Eğer ortamda başka manyetik alan yoksa, bu iletken üzerine bir kuvvet etki etmez.

Şimdi biraz 3 boyutlu düşünmemiz gerekiyor. Bir masa düşünelim ve masanın üzerinde alt kenardan üst kenara uzanan bir iletken tel olsun. Bu telin aşağısından yukarı doğru bir akım akıtalım (yukardaki resimde görüldüğü gibi). Oluşacak manyetik alanı sağ el kuralı ile bulacağız. Masanın üzerindeki teli başparmağımız akım yönünde olacak şekilde sağ elimizle kavrarsak, telin bize göre sağ tarafında masadan içeri doğru (bizden uzaklaşacak şekilde), sol tarafında dışarı doğru (bize yaklaşacak şekilde) bir manyetik alan oluşur.

Dr. Ali Övgün (Manyetik Alan sunumu)

Masadan içeri doğru olan (bizden uzaklaşan) alan "" ile, masadan dışarı doğru (bize yaklaşan) alan "" ile gösterilir.

Eğer ortamda başka bir iletken daha varsa ve bu iletkenden de akım geçiyorsa, o zaman o iletken de bir manyetik alan oluşturur ve yukarıdaki kurallar bu tel içinde geçerlidir ve aynı yöntemle o telin oluşturduğu manyetik alan da bulunabilir.

Bu iki tel yan yana durduklarında ve üzerlerinden akım geçmiyorsa, manyetik alan oluşmayacağından birbirlerine karşı bir kuvvet uygulamazlar.

Bu tellerden akım geçtiğinde diğer teli içine alacak şekilde kendi manyetik alanlarını oluştururlar.

I1 akımının oluşturduğu manyetik alan B1, I2 telini de kapsıyor ve masadan içeri doğrudur. I2 akımının oluşturduğu manyetik alan B2, I1 telini de kapsıyor ve masadan dışarı doğrudur.

Bir manyetik alan içindeki üzerinden akım geçen bir tele etkiyen kuvvet yine başka bir sağ el kuralıyla bulunabilir.

Dr. Ali Övgün (Manyetik Alan sunumu)

Bir önceki resimde görüldüğü gibi 2. tel sebebiyle 1. tel üzerinde oluşan kuvveti bulalım.

İşaret parmağımızı akım yönüne yerleştirirsek ve orta parmağımızı 1. telin içinde bulunduğu manyetik alan yönüne doğru döndürürsek (yani 2. telin oluşturduğu manyetik alanın yönü olan masadan içeri doğru), baş parmağımız kuvvet yönünü gösterecektir. O da resimde görüldüğü gibi diğer tele doğrudur.

Aynı işlemi, yani 1. tel sebebiyle 2. tel üzerinde oluşan kuvvetin yönünü bulmak için uyguladığımızda bu sefer de, 2. tel üzerindeki kuvvetin 1. tele doğru olduğunu görürüz.

Yani akım yönleri aynı olan iki iletken birbirlerine doğru çekilirler.

Akım yönleri birbirlerinin tersi olurlarsa, aynı yöntem izlendiğinde görülür ki bu sefer bu teller birbirlerini iterler.