Paylaşım Yap
Tüm Reklamları Kapat
Sorulara Dön
Jack Tyler
Üye
0

Bir teorinin hipotezi test edilmeden de teori olabilir mi?

Evrim kurami ve mekanizmlari kitabinda ozgenin aldatma teorisinin hipotezleri test edilmemisti.Eger zayif teori hipotezleri test edilmemis teori ise o zaman onlarin hipotezlerden ne farklari var?
143 görüntülenme
0
  • Paylaş
  • Alıntıla
  • Alıntıları Göster
  • Dış Sitelerde Paylaş
  • Soruyu Takip Et
  • Raporla
  • Mantık Hatası Bildir
Tüm Reklamları Kapat
1 Cevap

Hipotez ile teori arasında her zaman çok keskin bir sınır olmak zorunda değil; ama birçok durumda (özellikle iyi geliştirilmiş teorilerde) bu fark barizdir. Kitapta Özge örneği, zayıf bir teoriyi örneklemek için veriliyor; çünkü orada birçok hipotez var ve bunlar tek tek sınanmıyorlar. Özge, elindeki verilerden yola çıkarak belirli açıklamalar geliştiriyor ve bunları birleştirerek bir teori inşa ediyor.

Bilimsel bir süreç izliyor olsaydı, hipotezleri hakkında bilgi toplamaya çalışırdı: Örneğin parfüm kokusunun kaynağını sorabilirdi veya Feriha'yı arayarak konu hakkında bilgi edinmeye çalışırdı. Böylece hipotezlerini sınayabilirdi. Bunları yapmadığı için, hikaye sonunda anlatıcının bildiğini varsaydığımız gerçeklerle karşılaştığımızda, teorimizin tamamen temelsiz olduğunu görüyoruz. Halbuki hipotezlerimizi sınasaydık, Aldatma Teorisi'ne ulaşmadan dururduk.

Tüm Reklamları Kapat

Kimi zaman doğası insanlar için (veya belli bir bilim sahasındaki araştırmacılar için) çok kıymetli olan, çok spesifik ve tekdüze şeyleri çalışırken, tek hipotez üzerine inşa edilmiş teorilerden söz edildiğini duyabilirsiniz. Örneğin fosil kayıtlarında canlı karmaşıklığının uzun dönemler boyunca sabit kalıp, sadece belirli dönemlerde çok hızlı evrimsel değişimler olduğunu gördüğümüzü, bu hızlı evrim dönemlerin kaotik zamanlarla çakıştığını düşünelim ve evrimin gerçek olduğunu bilmemiz haricinde, başka hiçbir verimiz olmasın. Bundan yola çıkarak, bu örtüşmeyi açıklamak için, evrimin sadece kaotik dönemlerde çok hızlandığını, onun dışında çok yavaş bir süreç olması gerektiğini ileri sürdüğümüzü varsayalım. Buna Sıçramalı Evrim Hipotezi adını veriyoruz, çünkü fosil kaydındaki kısmen dar aralıklardaki sıçramaları açıklamayı hedefliyor.

Ancak bu hipotezi araştıran kişiler, o konuda birçok yanal hipotez de geliştirdiği için, buna "Sıçramalı Evrim Teorisi" de diyebiliyorlar. Ancak yaygın kabul gören görüşe göre, evrim sadece bu dar ve kaotik dönemlerde yaşanmıyor; türlerin içinde bulundukları döneme göre belli bir evrim modları (evrimleşme biçimleri) ve evrim tempoları (evrimleşme hızları) var; kaotik dönemler, tempoyu arttırmaya meyilli olduğu için, bu "sıçrama" dönemlerinin ekstradan bir açıklamaya ihtiyacı olmadığını, son derece beklenen bir durum olduğunu ve fosil kaydının stabil gibi gözüktüğü dönemlerde spesifik canlı gruplarının çok hızlı bir şekilde evrimleşebildiğini, dolayısıyla genel geçer bir "sıçrama dönemi"nden bahsetmenin zor olduğunu görüyoruz.

Tüm Reklamları Kapat

Bu gibi örneklerde, hipotez ile teori ayrımının muğlaklaştığını görüyoruz. Genel olarak, bir teori ne kadar dar kapsamlı ve ne kadar zayıf ise, tek hipotezli olma ihtimali o kadar yüksektir, dolayısıyla ikisini ayırt etmek o kadar zor olabilir diyebiliriz. Bir teori ne kadar kapsamlı ve ne kadar güçlüyse, tek hipotezli olma ihtimali o kadar düşüktür ve hipotezden ayırmak o kadar kolaydır. Bu nedenle alanda uzman hiç kimse evrimin neden ve nasıl yaşandığını açıklayan Evrim Hipotezi olarak kullanmıyor.

Sadece terimleri çok gevşek kullanmakta beis görmeyenler kimi zaman böyle bahsedebilirler; ancak aynı kişiler Newton'un veya Einstein'ın açıklamalarını da hipotez olarak görecektir - zaten önemli olan, hangi terimi kullanıyor olursa olalım, düzgün açıklamakta ve tutarlı bir şekilde kullanmakta... Bunu yaptığınız sürece, isterseniz "Mahmut" deyin, çok fark etmez. Örneğin bu makalede Kesintili Denge'den başlıkta teori olarak, özette hipotez olarak bahsediliyor, çünkü bilim insanları denmek isteneni anlıyor ve art niyetli bir şekilde kullanılmadığının açık olduğu durumlarda pedantik olmanın anlamı yok.

Kaynaklar

  1. PBS. Punctuated Equilibrium. (13 Mart 2021). Alındığı Tarih: 13 Mart 2021. Alındığı Yer: PBS | Arşiv Bağlantısı
  2. O. G. Woodberry, et al. (2021). Testing Punctuated Equilibrium Theory Using Evolutionary Activity Statistics. Australian Conference on Artificial Life, sf: 86-95. doi: 10.1007/978-3-642-10427-5_9. | Arşiv Bağlantısı
Bu cevap, soru sahibi tarafından en iyi cevap seçilmiştir. Ancak bu, cevabın doğru olduğunu garanti etmez.
5
0
  • Paylaş
  • Alıntıla
  • Alıntıları Göster
  • Dış Sitelerde Paylaş
  • Raporla
  • Mantık Hatası Bildir
Daha Fazla Cevap Göster
Cevap Ver
Evrim Ağacı Soru & Cevap Platformu, Türkiye'deki bilimseverler tarafından kolektif ve öz denetime dayalı bir şekilde sürdürülen, özgür bir ortamdır. Evrim Ağacı tarafından yayınlanan makalelerin aksine, bu platforma girilen soru ve cevapların içeriği veya gerçek/doğru olup olmadıkları Evrim Ağacı yönetimi tarafından denetlenmemektedir. Evrim Ağacı, bu platformda yayınlanan cevapları herhangi bir şekilde desteklememekte veya doğruluğunu garanti etmemektedir. Doğru olmadığını düşündüğünüz cevapları, size sunulan denetim araçlarıyla işaretleyebilir, daha doğru olan cevapları kaynaklarıyla girebilir ve oylama araçlarıyla platformun daha güvenilir bir ortama evrimleşmesine katkı sağlayabilirsiniz.
Sorulara Dön
Evrim Ağacı'na Destek Ol
Evrim Ağacı'nın %100 okur destekli bir bilim platformu olduğunu biliyor muydunuz? Evrim Ağacı'nın maddi destekçileri arasına katılarak Türkiye'de bilimin yayılmasına güç katmak için hemen buraya tıklayın.
Popüler Yazılar
30 gün
90 gün
1 yıl
EA Akademi
Evrim Ağacı Akademi (ya da kısaca EA Akademi), 2010 yılından beri ürettiğimiz makalelerden oluşan ve kendi kendinizi bilimin çeşitli dallarında eğitebileceğiniz bir çevirim içi eğitim girişimi! Evrim Ağacı Akademi'yi buraya tıklayarak görebilirsiniz. Daha fazla bilgi için buraya tıklayın.
Etkinlik & İlan
Bilim ile ilgili bir etkinlik mi düzenliyorsunuz? Yoksa bilim insanlarını veya bilimseverleri ilgilendiren bir iş, staj, çalıştay, makale çağrısı vb. bir duyurunuz mu var? Etkinlik & İlan Platformumuzda paylaşın, milyonlarca bilimsevere ulaşsın.
Youtube
Bir Beyin Cerrahının Gözünden BEYNİN İÇİ! | Mehmet Çağlar Berk (Anadolu Sağlık Merkezi Hastanesi)
Bir Beyin Cerrahının Gözünden BEYNİN İÇİ! | Mehmet Çağlar Berk (Anadolu Sağlık Merkezi Hastanesi)
Alper Gezeravcı, Dünya'ya Dönüyor! (Ax-3 Görevi Ortak Yayını)
Alper Gezeravcı, Dünya'ya Dönüyor! (Ax-3 Görevi Ortak Yayını)
Et Yemek, Beyni Uyuşturuyor Olabilir mi?
Et Yemek, Beyni Uyuşturuyor Olabilir mi?
Filler Neden Farelerden Korkar?
Filler Neden Farelerden Korkar?
Hastalıklar Konusunda Google Sizi Nasıl Aldatıyor?
Hastalıklar Konusunda Google Sizi Nasıl Aldatıyor?
Podcast
Evrim Ağacı'nın birçok içeriğinin profesyonel ses sanatçıları tarafından seslendirildiğini biliyor muydunuz? Bunların hepsini Podcast Platformumuzda dinleyebilirsiniz. Ayrıca Spotify, iTunes, Google Podcast ve YouTube bağlantılarını da bir arada bulabilirsiniz.
Aklımdan Geçen
Komünite Seç
Aklımdan Geçen
Fark Ettim ki...
Bugün Öğrendim ki...
İşe Yarar İpucu
Bilim Haberleri
Hikaye Fikri
Video Konu Önerisi
Başlık
Gündem
Bugün bilimseverlerle ne paylaşmak istersin?
Bağlantı
Kurallar
Komünite Kuralları
Bu komünite, aklınızdan geçen düşünceleri Evrim Ağacı ailesiyle paylaşabilmeniz içindir. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu komünitenin ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Bilim kimliğinizi önceleyin.
Evrim Ağacı bir bilim platformudur. Dolayısıyla aklınızdan geçen her şeyden ziyade, bilim veya yaşamla ilgili olabilecek düşüncelerinizle ilgileniyoruz.
2
Propaganda ve baskı amaçlı kullanmayın.
Herkesin aklından her şey geçebilir; fakat bu platformun amacı, insanların belli ideolojiler için propaganda yapmaları veya başkaları üzerinde baskı kurma amacıyla geliştirilmemiştir. Paylaştığınız fikirlerin değer kattığından emin olun.
3
Gerilim yaratmayın.
Gerilim, tersleme, tahrik, taciz, alay, dedikodu, trollük, vurdumduymazlık, duyarsızlık, ırkçılık, bağnazlık, nefret söylemi, azınlıklara saldırı, fanatizm, holiganlık, sloganlar yasaktır.
4
Değer katın; hassas konulardan ve öznel yoruma açık alanlardan uzak durun.
Bu komünitenin amacı okurlara hayatla ilgili keyifli farkındalıklar yaşatabilmektir. Din, politika, spor, aktüel konular gibi anlık tepkilere neden olabilecek konulardaki tespitlerden kaçının. Ayrıca aklınızdan geçenlerin Türkiye’deki bilim komünitesine değer katması beklenmektedir.
5
Cevap hakkı doğurmayın.
Bu platformda cevap veya yorum sistemi bulunmamaktadır. Dolayısıyla aklınızdan geçenlerin, tespit edilebilir kişilere cevap hakkı doğurmadığından emin olun.
Ekle
Soru Sor
ve seni takip ediyor
Evrim Ağacı Uygulamasını
İndir
Chromium Tabanlı Mobil Tarayıcılar (Chrome, Edge, Brave vb.)
İlk birkaç girişinizde zaten tarayıcınız size uygulamamızı indirmeyi önerecek. Önerideki tuşa tıklayarak uygulamamızı kurabilirsiniz. Bu öneriyi, yukarıdaki videoda görebilirsiniz. Eğer bu öneri artık gözükmüyorsa, Ayarlar/Seçenekler (⋮) ikonuna tıklayıp, Uygulamayı Yükle seçeneğini kullanabilirsiniz.
Chromium Tabanlı Masaüstü Tarayıcılar (Chrome, Edge, Brave vb.)
Yeni uygulamamızı kurmak için tarayıcı çubuğundaki kurulum tuşuna tıklayın. "Yükle" (Install) tuşuna basarak kurulumu tamamlayın. Dilerseniz, Evrim Ağacı İleri Web Uygulaması'nı görev çubuğunuza sabitleyin. Uygulama logosuna sağ tıklayıp, "Görev Çubuğuna Sabitle" seçeneğine tıklayabilirsiniz. Eğer bu seçenek gözükmüyorsa, tarayıcının Ayarlar/Seçenekler (⋮) ikonuna tıklayıp, Uygulamayı Yükle seçeneğini kullanabilirsiniz.
Safari Mobil Uygulama
Sırasıyla Paylaş -> Ana Ekrana Ekle -> Ekle tuşlarına basarak yeni mobil uygulamamızı kurabilirsiniz. Bu basamakları görmek için yukarıdaki videoyu izleyebilirsiniz.

Daha fazla bilgi almak için tıklayın

Göster

Şifrenizi mi unuttunuz? Lütfen e-posta adresinizi giriniz. E-posta adresinize şifrenizi sıfırlamak için bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Eğer aktivasyon kodunu almadıysanız lütfen e-posta adresinizi giriniz. Üyeliğinizi aktive etmek için e-posta adresinize bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Close