Evrim Ağacı Logo Evrim AğacıSoru & Cevap
Evrim Ağacı Soru & Cevap
Reklamı Kapat
Puan Ver
7
Puan Ver

Bir maddenin doğada yok olma süresi nasıl belirlenir?

Bildiğiniz üzere günlük hayatta çevreyi koruma temalı; plastik, cam, kağıt ve benzeri maddelerin doğada ne kadar zaman sonra yok olduğuyla ilgili pek çok içerik bulunmakta. Bu süreler belirlenirken nasıl yöntemlerle tahmini bir sayı söylendiğini merak ediyorum. Konuyla alakalı kaynak bulamadım. Lütfen bilgilendirin.

1
651 görüntülenme
Teşekkür (1)
Hatırla
Takip
Paylaş
Reklamı Kapat
1 Cevap

Merhabalar bu çok güzel bir soru. Benden ziyade bir çevre mühendisinin yanıt vermesi çok daha doyurucu olur ancak ben de bilgilerim doğrultusunda cevap vermeye çalışayım.

Öncelikle kaynak bulamadığınız için aşağıya cevabımda kullandığım birkaç kaynağı ekledim. Bunun yanı sıra genel bilgi edinmek amacıyla Vikipedi sayfası da bıraktım ancak direkt Vikipedi okumaktansa, orada verilmiş kaynakları okumanızı tavsiye ederim.

Doğal veya yapay herhangi bir maddenin doğada bozunması için gerçekleşen sürece biyobozunma denir. Sizin de belirttiğiniz gibi plastik, cam, kağıt ve benzeri maddelerin doğada ne zaman bozunduğu ile alakalı pek çok içerik bulunmakta. Bu saydığınız malzemelerin hepsi doğal yollarla bozunurlar. Bu doğal yollardan kasıt, atıklarımızı kendileri için enerji üretmeye kullanan bakterilerden tutun da, atıkların güneş ışınlarının radyoaktif etkisi altında parçalanmasına kadar değişiklik gösterebilir.

Bilim adamları bir maddenin doğada ne kadar sürede bozunacağını hesaplamak için respirometre testleri uygularlar. Buna basit bir örnek verelim, bir elma çöpünü anaerob veya aerob bakterilerin bulunduğu bir kaba alıp kapatalım. Aerob, yani oksijenli solunum yapacak olan bakteriler için gerçekleşen tepkime şu olacaktır:

Vikipedi

Elmadaki şeker, bakteriler tarafından oksijenle tepkimeye girer ve karbondioksit açığa çıkarır. Respirometre cihazı da açığa çıkan karbondioksit miktarını ölçer. Bilim insanları bu sayede elma çöpünün tümü bakteriler tarafından yenildiğinde açığa çıkan karbondioksit miktarını ve beraberinde geçen süreyi ölçerler. İşte bu şekilde bir maddenin ne kadar sürede doğada bozunacağını tahmin edebiliyoruz.

Peki ya plastikler? Örneğin plastik poşetlerimizin hammaddesi olan polietileni ele alalım. Polietilenden yapılmış parmak ucu büyüklüğünde bir poşeti respirometreye koyalım. Maalesef ne kadar süre geçerse geçsin ne bir karbondioksit çıkışı ne de bozunmaya dair bir fiziksel değişim görülür. Bunun sebebi de basitçe, bakterilerin plastiği tüketememesidir. Petrol ürünü yapay bir madde olan polietilen, bakterilerin beslenebilmesi için oldukça uzun zincirlere sahiptir ve parçalanması oldukça zordur.

O zaman aklımıza hemen şu soru gelecektir: "Madem plastik bozunmuyor o halde bize gösterilen bu '1000 yılda bozunur' ifadelerinin kaynağı nedir?"

Plastiklerin bozunmasını respirometrelerde gözlemleyemesek de, bir plastik zincirinin nasıl bozulabileceğini ve bunun sonucunda açığa çıkacak ufak karbon bileşiklerini biliyoruz. Yeterince ısı verildiğinde plastik poşeti oluşturan polietilen zincirleri kırılır ve pek çok irili ufaklı organik bileşik açığa çıkar. Küçülmüş bu karbon bazlı bileşikleri bakteriler kolaylıkla tüketebilirler. Güneşin altında kalan bir plastik poşetin polietilen zincirleri radyoaktif ışınların etkisi altında kalırsa çözülmeye başlar. Bu sayede bakteriler, poşetten açığa çıkan monomerleri ve molekülleri tüketebilirler. Bu sürecin gerçekleşmesi için de bilim insanları en iyi ihtimalle 1000 sene gibi bir süre tahmininde bulunuyorlar ancak gerçek süre 1000 seneden çok ama çok daha uzun olabilir.

Plastik poşet üzerinden verdiğimiz analiz örneği birçok atık maddeye uygulanabilir. Bu yöntemlerle atıklarımızın doğada ne kadar sürede bozunacağını az çok tahmin edebiliyoruz. Ancak günümüzde bu konuyla ilgili pek çok gelişme var. Biyobozunur plastik üretimi ve plastik yiyen bakteriler de bunlar arasında.

Geri dönüşüm ve atıklardan enerji üretimi gibi konular dünyamızı çok yakından ilgilendiren konulardır. Atıklarımız pek çok ekosistemi bozuyor, dünyayı kirletiyor ve canlılara zarar veriyor. Dünyamız yaşanmaz hâle geldiğinde en çok zarar görecek olan bizler olacağız. Bu yüzden bizlere düşen görev atıklarımızın dünyaya nasıl etkileri olduğunu iyi bilmek, araştırmak ve çevremize yaymaktır.

554 görüntülenme
Puan Ver
3
Puan Ver
Teşekkür (1)
Paylaş
3

Kaynaklar

  • Yazar Yok. Ozonation And Biodegradation In Environmental Engineering. (21 Eylül 2019). Alındığı Tarih: 21 Eylül 2019. Alındığı Yer: Bağlantı | Arşiv Bağlantısı
  • Yazar Yok. Wikipedia - Biodegradation. (21 Eylül 2019). Alındığı Tarih: 21 Eylül 2019. Alındığı Yer: Bağlantı | Arşiv Bağlantısı
  • Yazar Yok. &Quot;Measuring Biodegradability&Quot;. (21 Eylül 2019). Alındığı Tarih: 21 Eylül 2019. Alındığı Yer: Bağlantı | Arşiv Bağlantısı
  • Yazar Yok. &Quot;How Is Biodegradability Measured?&Quot;. (21 Eylül 2019). Alındığı Tarih: 21 Eylül 2019. Alındığı Yer: Bağlantı | Arşiv Bağlantısı
  • Yazar Yok. Factors Affecting The Rate Of Biodegradation Of Polyaromatic Hydrocarbons . (21 Eylül 2019). Alındığı Tarih: 21 Eylül 2019. Alındığı Yer: Bağlantı | Arşiv Bağlantısı
Cevap Ver
Bu soruya cevap vermek için lütfen
Evrim Ağacı Soru & Cevap Platformu, Türkiye'deki bilimseverler tarafından kolektif ve öz denetime dayalı bir şekilde sürdürülen, özgür bir ortamdır. Evrim Ağacı tarafından yayınlanan makalelerin aksine, bu platforma girilen soru ve cevapların içeriği veya gerçek/doğru olup olmadıkları Evrim Ağacı yönetimi tarafından denetlenmemektedir. Evrim Ağacı, bu platformda yayınlanan cevapları herhangi bir şekilde desteklememekte veya doğruluğunu garanti etmemektedir. Doğru olmadığını düşündüğünüz cevapları, size sunulan denetim araçlarıyla işaretleyebilir, daha doğru olan cevapları kaynaklarıyla girebilir ve oylama araçlarıyla platformun daha güvenilir bir ortama evrimleşmesine katkı sağlayabilirsiniz.
Reklamı Kapat
Türkiye'deki bilimseverlerin buluşma noktasına hoşgeldiniz!

Göster

Şifrenizi mi unuttunuz? Lütfen e-posta adresinizi giriniz. E-posta adresinize şifrenizi sıfırlamak için bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Eğer aktivasyon kodunu almadıysanız lütfen e-posta adresinizi giriniz. Üyeliğinizi aktive etmek için e-posta adresinize bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Close
“Bilimi yanlışlayan tek şey bilimdir ve o da bunu sıklıkla yapar.”
Matt Dillahunty
Geri Bildirim Gönder
Reklamsız Deneyim

Evrim Ağacı'nın çalışmalarına Kreosus, Patreon veya YouTube üzerinden maddi destekte bulunarak hem Türkiye'de bilim anlatıcılığının gelişmesine katkı sağlayabilirsiniz, hem de site ve uygulamamızı reklamsız olarak deneyimleyebilirsiniz. Reklamsız deneyim, Evrim Ağacı'nda çeşitli kısımlarda gösterilen Google reklamlarını ve destek çağrılarını görmediğiniz, daha temiz bir site deneyimi sunmaktadır.

Kreosus

Kreosus'ta her 10₺'lik destek, 1 aylık reklamsız deneyime karşılık geliyor. Bu sayede, tek seferlik destekçilerimiz de, aylık destekçilerimiz de toplam destekleriyle doğru orantılı bir süre boyunca reklamsız deneyim elde edebiliyorlar.

Kreosus destekçilerimizin reklamsız deneyimi, destek olmaya başladıkları anda devreye girmektedir ve ek bir işleme gerek yoktur.

Patreon

Patreon destekçilerimiz, destek miktarından bağımsız olarak, Evrim Ağacı'na destek oldukları süre boyunca reklamsız deneyime erişmeyi sürdürebiliyorlar.

Patreon destekçilerimizin Patreon ile ilişkili e-posta hesapları, Evrim Ağacı'ndaki üyelik e-postaları ile birebir aynı olmalıdır. Patreon destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi 24 saat alabilmektedir.

YouTube

YouTube destekçilerimizin hepsi otomatik olarak reklamsız deneyime şimdilik erişemiyorlar ve şu anda, YouTube üzerinden her destek seviyesine reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. YouTube Destek Sistemi üzerinde sunulan farklı seviyelerin açıklamalarını okuyarak, hangi ayrıcalıklara erişebileceğinizi öğrenebilirsiniz.

Eğer seçtiğiniz seviye reklamsız deneyim ayrıcalığı sunuyorsa, destek olduktan sonra YouTube tarafından gösterilecek olan bağlantıdaki formu doldurarak reklamsız deneyime erişebilirsiniz. YouTube destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi, formu doldurduktan sonra 24-72 saat alabilmektedir.

Diğer Platformlar

Bu 3 platform haricinde destek olan destekçilerimize ne yazık ki reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. Destekleriniz sayesinde sistemlerimizi geliştirmeyi sürdürüyoruz ve umuyoruz bu ayrıcalıkları zamanla genişletebileceğiz.

Giriş yapmayı unutmayın!

Reklamsız deneyim için, maddi desteğiniz ile ilişkilendirilmiş olan Evrim Ağacı hesabınıza üye girişi yapmanız gerekmektedir. Giriş yapmadığınız takdirde reklamları görmeye devam edeceksinizdir.

Destek Ol