Evrim Ağacı Soru & Cevap
Reklamı Kapat
Puan Ver
1
Puan Ver

Bir çarpışma esnasında kinetik enerjinin korunmamasına rağmen nasıl momentum korunabiliyor-lütfen açıklama kısmını okuyun asıl sormak istediğim orada-?

İki cismin birbirine çarpışma esnasında uyguladıkları kuvvetler eşit ve birbirlerine zıt yönde olur ayrıca bu kuvvetlerin uygulanma süreleri de eşit olur dolayısıyla itmeler eşit ama zıt yönde olur yani momentum korunur ama kinetik enerji korunmazsa cisimlerden herhangi birinin veya ikisinin de hızında yukarıda anlatılan dan farklı olarak ekstra değişimler olur bu durumda momentum nasıl korunabiliyor momentumun korunması için kinetik enerjinin artı momentumu ve eksi momentumu aynı büyüklüklerde azaltacak şekilde ısıya dönüşmesi gerekir ama bunun böyle olacağının garantisi ne momentum korunduğuna göre muhtemelen böyle ama neden?

3
Teşekkür (1)
Hatırla
Takip (1)
Paylaş
Reklamı Kapat
3 Cevap

Öncelikle kinetik enerjinin korunumu diye bir şey yok. Toplam enerji korunur.

Bir çarpışma anında mikroskobik ölçek de neler olduğunu inceleyecek olursan cisimlerin içindeki bağ yapmış olan milyonlarca molekül bir arada hareket ederken çarpışmanın etkisinde bu bağların çeşitli deformasyonlara uğradığını kimisinin sıkışıp kimisinin gerildiğini görürsün. Bu moleküllerin bağ enerjilerinde değişime neden olur ki bu değişim en baştaki kinetik enerjiden gelir. İdeal esnek bir çarpışmada, çarpışma sonrasında bütün bağların eski haline geldiği varsayılır ki bu durumda toplam kinetik enerjide bir değişiklik görmezsin. Fakat çarpışan cisimler arasında yeni bağlar kurulmuşsa veya mevcut bağlar tamamen deforme olup bağzıları kopmuşsa inelastik çarpışma dediğimiz hadise ceryan etmiş ve kinetik enerji bu bağ enerjilerindeki değişim ölçüsünde değişmiştir. Yani tek tek moleküllerin birbiri ile etkileşimlerini incelediğin takdirde mikro ölçek de hem momentumun hem enerjinin tamamen korunduğunu göreceksin.

Bu bağları birbirine yaylar ile bağlanmış toplar gibi hayal edebilirsin. En öndeki moleküller çarpışma etkisi ile tepki kuvvetine maruz kalacak ve onlar yavaşladıkça arka sıradakilere yaklaşmaya başlayacak aradaki bağ sıkıştığı için ikinci sırada yavaşlayacak, ve bu etki adeta bir dalga gibi bütün cisme yayılacak. Cismin yapısına da bağlı olarak çarpışma sonrası hiçbir bağ yapısı bozulmamasına rağmen cismin içindeki moleküller hala sallanmaya devam ederse kinetik enerjinin bir kısmı bu titreşim hareketlerine gitmiş olacak. Cismin moleküllerinin bu titreşimlerden kaynaklı olarak sahip oldukları ortalama kinetik enerjisinde sıcaklık diyoruz. Yani başka bir değişle bu kaybolan enerjinin ısı enerjisine dönüştüğü ve cismin sıcaklığının arttığı yorumunun arka planında olan bu. Ve bu mikro düzeydeki bütün çarpışmalar ve etkileşimlerde enerji ve momentum korunmakta. Momentum vektorel bir büyüklük olduğundan bu minik titreşimlerin momentumları birbirini dengeleyecek ve toplam momentumun korunumuna zeval getirmeyecektir. Fakat sadece kinetik enerjiye baktığımız zaman bu minik titreşimlerdeki kinetik enerjiyi cismin toplam kinetik enerjisinde göremeyeceğimiz için kinetik enerjinin azaldığını gözlemleyeceğiz. Dediğim gibi bu titreşimlerdeki kinetik enerjiyi makro skalada ısı enerjisi olarak gözlemleyebiliyoruz.

Puan Ver
3
Puan Ver
Teşekkür (2)
Paylaş
3

Öncelikle soru sorarken virgüle noktaya dikkat edersen daha iyi olur çünkü bazen gerçekten anlaması zorlaşıyor :D

p1+p2=p1'+p2'

Momentumun korunumu basitçe budur. Lakin momentumun korunumu dışarıdan bir etki olmadığı sürece mümkündür. Burada kinetik enerjinin korunmaması diye bir şey yok. Yani kinetik enerjinin dönüşebileceği alternatif bir enerji türü yok bu yüzden kinetik enerji yine kinetik enerji olarak kalıyor ve p=mv denklemini uyguladığında yine üstteki denkliği elde edersin.

Detaylı bilgi için kaynak kısmına bakabilirsin iyi çalışmalar.

Puan Ver
3
Puan Ver
Teşekkür (3)
Paylaş
3

Kaynaklar

  1. kaynak

"enerji korunmazsa cisimlerden herhangi birinin veya ikisinin de hızında yukarıda anlatılan dan farklı olarak ekstra değişimler olur" önermesi doğru olsaydı bu gerçekten momentumun korunumunda bir sorun yaratabilirdi. Ama soru açıklamasındaki bu önerme doğru değil.

Kinetik enerji korunmamasının hızlarda değişme yaratacağı önermesi, enerjinin sadece hareket durumu değişimine dönüşeceği kabulune gidiyor. Ama enerji değişimi hareket durumunu (hızları) değiştirmek yerine çarpışan cisimlerin şeklini değiştirebilir, bizim göremeyeceğimiz minik şekil değişimleri yaratabilir. Bu durumda enerji korunmamasi ile momentum korunumu aynı anda gerçekleşebilir.

Puan Ver
2
Puan Ver
Teşekkür (2)
Paylaş
2
Cevap Ver
Bu soruya cevap vermek için lütfen
Evrim Ağacı Soru & Cevap Platformu, Türkiye'deki bilimseverler tarafından kolektif ve öz denetime dayalı bir şekilde sürdürülen, özgür bir ortamdır. Evrim Ağacı tarafından yayınlanan makalelerin aksine, bu platforma girilen soru ve cevapların içeriği veya gerçek/doğru olup olmadıkları Evrim Ağacı yönetimi tarafından denetlenmemektedir. Evrim Ağacı, bu platformda yayınlanan cevapları herhangi bir şekilde desteklememekte veya doğruluğunu garanti etmemektedir. Doğru olmadığını düşündüğünüz cevapları, size sunulan denetim araçlarıyla işaretleyebilir, daha doğru olan cevapları kaynaklarıyla girebilir ve oylama araçlarıyla platformun daha güvenilir bir ortama evrimleşmesine katkı sağlayabilirsiniz.
Reklamı Kapat
Reklamsız Deneyim

Evrim Ağacı'nın çalışmalarına Kreosus, Patreon veya YouTube üzerinden maddi destekte bulunarak hem Türkiye'de bilim anlatıcılığının gelişmesine katkı sağlayabilirsiniz, hem de site ve uygulamamızı reklamsız olarak deneyimleyebilirsiniz. Reklamsız deneyim, Evrim Ağacı'nda çeşitli kısımlarda gösterilen Google reklamlarını ve destek çağrılarını görmediğiniz, daha temiz bir site deneyimi sunmaktadır.

Kreosus

Kreosus'ta her 10₺'lik destek, 1 aylık reklamsız deneyime karşılık geliyor. Bu sayede, tek seferlik destekçilerimiz de, aylık destekçilerimiz de toplam destekleriyle doğru orantılı bir süre boyunca reklamsız deneyim elde edebiliyorlar.

Kreosus destekçilerimizin reklamsız deneyimi, destek olmaya başladıkları anda devreye girmektedir ve ek bir işleme gerek yoktur.

Patreon

Patreon destekçilerimiz, destek miktarından bağımsız olarak, Evrim Ağacı'na destek oldukları süre boyunca reklamsız deneyime erişmeyi sürdürebiliyorlar.

Patreon destekçilerimizin Patreon ile ilişkili e-posta hesapları, Evrim Ağacı'ndaki üyelik e-postaları ile birebir aynı olmalıdır. Patreon destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi 24 saat alabilmektedir.

YouTube

YouTube destekçilerimizin hepsi otomatik olarak reklamsız deneyime şimdilik erişemiyorlar ve şu anda, YouTube üzerinden her destek seviyesine reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. YouTube Destek Sistemi üzerinde sunulan farklı seviyelerin açıklamalarını okuyarak, hangi ayrıcalıklara erişebileceğinizi öğrenebilirsiniz.

Eğer seçtiğiniz seviye reklamsız deneyim ayrıcalığı sunuyorsa, destek olduktan sonra YouTube tarafından gösterilecek olan bağlantıdaki formu doldurarak reklamsız deneyime erişebilirsiniz. YouTube destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi, formu doldurduktan sonra 24-72 saat alabilmektedir.

Diğer Platformlar

Bu 3 platform haricinde destek olan destekçilerimize ne yazık ki reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. Destekleriniz sayesinde sistemlerimizi geliştirmeyi sürdürüyoruz ve umuyoruz bu ayrıcalıkları zamanla genişletebileceğiz.

Giriş yapmayı unutmayın!

Reklamsız deneyim için, maddi desteğiniz ile ilişkilendirilmiş olan Evrim Ağacı hesabınıza üye girişi yapmanız gerekmektedir. Giriş yapmadığınız takdirde reklamları görmeye devam edeceksinizdir.

Destek Ol
Türkiye'deki bilimseverlerin buluşma noktasına hoşgeldiniz!

Göster

Şifrenizi mi unuttunuz? Lütfen e-posta adresinizi giriniz. E-posta adresinize şifrenizi sıfırlamak için bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Eğer aktivasyon kodunu almadıysanız lütfen e-posta adresinizi giriniz. Üyeliğinizi aktive etmek için e-posta adresinize bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Close
“Herkes önemlidir. Herkesin bir rolü vardır. Herkes bir değişim yaratabilir.”
Jane Goodall