Evrim Ağacı Soru & Cevap
Reklamı Kapat
Puan Ver
0
Puan Ver

Bilimsel düşüncede inanma olayına nasıl yaklaşılır?

Bilimsel düşüncede inanmak yoktur ama olayları neden akılla açıkladığımızın belli bir cevabı olmadığı için akla inanmış olunmuyor mu?

3
111 görüntülenme
Teşekkür (1)
Hatırla
Takip
Paylaş
Reklamı Kapat
3 Cevap

   İnanma kavramını dinden bağımsız ele almak gerekiyor bu noktada. Çünkü genelde semavi dinler ve onu yollayan tanrıyı kabul etmek ya da etmemek noktasında algılanıyor inanmak. İnanmanın kelime anlamına baktığındaysa güvenmektir aslında.

  Akıl ise yani akıl yoluyla görmek genel olarak algılayış biçimlerimiz üzerinden şekillendiği için bilimden çok dine, yani doğaüstü bakış açışına götürmeye daha açık.

   Somut, sınanmış veriler ışığında yapılan bir bilimsel çalışma sonunda varacağın sonucun x olacağına güvenirsin yani metoduna, verilerine inancın vardır. "Akıl sahibi bir varlık olarak çevreme baktığımda muazzam bir düzen görüyorum bu kendiliğinden olamaz" dersin ve aklına inanırsın. Akıl yürütme başlı başına bilimsel düşüncenin temeli olmadığı gibi inanma da sadece doğaüstü düşüncelere hapsolacak kadar dar değildir.

Puan Ver
5
Puan Ver
Teşekkür (1)
Paylaş
5

İnanmayla neyi kastettiğinize bağlı. 

İnanma kelimesinin günlük hayatta kullanılan ve bilgi felsefesi ya da epistemolojide kullanılan anlamı arasında bir fark var. Gündelik hayatta inançtan kasıt kanıtsız kabul etmek gibi görünüyor. Kanıtla kabul edilen ve nihayetinde doğru çıkan şeyinse bilindiği söyleniyor. Öte yandan bilgi felsefesi ya da epistemolojide inanmak bir şeyi kabul etmek olarak anlaşılır. Kabul ettiğim şeylerden bazıları gerekçeli, bazılarıysa gerekçelidir. Bilgi ise epistemolojide inancın spesifik bir türü olarak görülür. Genelde kabul gören bilgi tanımlarında bir şeyi bilebilmek için onun doğruluğuna da inanmanız gerekir. Örneğin lotoyu kazanacağınızı bildiğinizi söylemeniz için lotoyu kazanacağınızı kabul ettiğinizi, yani epistemolojideki anlamıyla lotoyu kazanacağınıza inandığınızı, söylemelisiniz. Kazanacağınızı kabul etmeden kazanacağınızı bilemezsiniz. Örneğin "Dışarıda yağmur yağdığını biliyorum ama dışarıda yağmur yağdığını kabul etmiyorum" demekte çelişkili bir şey var gibi görünüyor. Ek olarak inanmanın tasdik etme/kabul etme biçimindeki bu kullanımı Türkçe'de de mevcut bir kullanım. Yani sadece epistemologların icat ettiği bir şey değil bu.

Soru bilimde inancın yeri nedir şeklindeyse bilimin her yönünde epistemologların bahsettiği anlamda inancın olduğunu söyleyebiliriz. Mesela evrimin doğru olduğunu kabul eden biri aynı zamanda evrime inanmış da olur. İnanmak kanıtsız, desteksiz, rastgele kabul etmek demek zorunda değildir.Soru bilimde kanıtsız inancın yeri var mıdır şeklindeyse bu bizi gerekçelendirmenin mimarisine dair epistemolojik problemlere götürür. Diyelim ki kanıt ya da gerekçelendirme dizilerinin nasıl bir yapıya sahip olduğunu düşünüyoruz. Kanıtı olan a inancını kanıtı olan b inancıyla, onu da c inancıyla destekleyip böyle devam ettik. Bu durumda olabilecek 3 şey var: a) İnançlarım sonsuza kadar kanıtlı bir şekilde birbirlerini destekleyerek geriye doğru gider. Bu makul değil çünkü kimsenin sonsuz tane gerekçeli inanca erişimi yok. b) Kanıtlı inançlarım bir tür döngü ya da ağ oluşturup birbirlerini destekler ancak sonsuza kadar geriye gitmezler. c) Gerekçelendirmeye/kanıta ihtiyaç duymayan, apaçık bazı inançlarda dururum. C tarihsel açıdan en yaygın seçenek. B de ciddi savunuculara sahip. C doğruysa gerekçesiz/kanıtsız inançlara sahip olmam bir kusur değil. Bilakis, bu tür inançlar yapıları gereği kanıt gerektirmezler. Belki akla olan inanç da böyledir. Bu durumda evet, akla inanmış oluyorsunuz ama akla duyulan kanıtsız inanç başka şeylere duyulan kanıtsız inançlardan daha makul olabilir. Her kanıtsız inanç aynı derecede makul değildir. Bu tür bir inancın bilimsel düşüncenin herhangi bir türüne ters düşeceğini de sanmıyorum. 

Puan Ver
3
Puan Ver
Teşekkür
Paylaş
3

   Bilim, zaman ve mekan koordinatları arasında gözlemlenebilir yer. Bilimsel denen kavram ise mekan ve zaman koordinatları arasında gözlemlenmiş/kanıtlanmış şeyler. Bilimsel Düşünce ise bilimin ışığındaki kavramların zihindeki tasarımları. Örneğin, Yıldız bilimin ilgilendiği bir kavram. Zaman ve mekan kooridanatları arasında mı? evet. O halde bilimsel bir kavram.

   Sonuç olarak bilimsel düşüncede inanmak mantık dışı bir olaydır. Bilimsel düşünümler bir aksiyom olarak kendisine referans olarak aklı alır.  Bu bir ön kabul ediştir aynı zamanda akledilebilir şeyler bilimin konusudur. 

Puan Ver
3
Puan Ver
Teşekkür
Paylaş
3
Cevap Ver
Bu soruya cevap vermek için lütfen
Evrim Ağacı Soru & Cevap Platformu, Türkiye'deki bilimseverler tarafından kolektif ve öz denetime dayalı bir şekilde sürdürülen, özgür bir ortamdır. Evrim Ağacı tarafından yayınlanan makalelerin aksine, bu platforma girilen soru ve cevapların içeriği veya gerçek/doğru olup olmadıkları Evrim Ağacı yönetimi tarafından denetlenmemektedir. Evrim Ağacı, bu platformda yayınlanan cevapları herhangi bir şekilde desteklememekte veya doğruluğunu garanti etmemektedir. Doğru olmadığını düşündüğünüz cevapları, size sunulan denetim araçlarıyla işaretleyebilir, daha doğru olan cevapları kaynaklarıyla girebilir ve oylama araçlarıyla platformun daha güvenilir bir ortama evrimleşmesine katkı sağlayabilirsiniz.
Reklamı Kapat
Reklamsız Deneyim

Evrim Ağacı'nın çalışmalarına Kreosus, Patreon veya YouTube üzerinden maddi destekte bulunarak hem Türkiye'de bilim anlatıcılığının gelişmesine katkı sağlayabilirsiniz, hem de site ve uygulamamızı reklamsız olarak deneyimleyebilirsiniz. Reklamsız deneyim, Evrim Ağacı'nda çeşitli kısımlarda gösterilen Google reklamlarını ve destek çağrılarını görmediğiniz, daha temiz bir site deneyimi sunmaktadır.

Kreosus

Kreosus'ta her 10₺'lik destek, 1 aylık reklamsız deneyime karşılık geliyor. Bu sayede, tek seferlik destekçilerimiz de, aylık destekçilerimiz de toplam destekleriyle doğru orantılı bir süre boyunca reklamsız deneyim elde edebiliyorlar.

Kreosus destekçilerimizin reklamsız deneyimi, destek olmaya başladıkları anda devreye girmektedir ve ek bir işleme gerek yoktur.

Patreon

Patreon destekçilerimiz, destek miktarından bağımsız olarak, Evrim Ağacı'na destek oldukları süre boyunca reklamsız deneyime erişmeyi sürdürebiliyorlar.

Patreon destekçilerimizin Patreon ile ilişkili e-posta hesapları, Evrim Ağacı'ndaki üyelik e-postaları ile birebir aynı olmalıdır. Patreon destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi 24 saat alabilmektedir.

YouTube

YouTube destekçilerimizin hepsi otomatik olarak reklamsız deneyime şimdilik erişemiyorlar ve şu anda, YouTube üzerinden her destek seviyesine reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. YouTube Destek Sistemi üzerinde sunulan farklı seviyelerin açıklamalarını okuyarak, hangi ayrıcalıklara erişebileceğinizi öğrenebilirsiniz.

Eğer seçtiğiniz seviye reklamsız deneyim ayrıcalığı sunuyorsa, destek olduktan sonra YouTube tarafından gösterilecek olan bağlantıdaki formu doldurarak reklamsız deneyime erişebilirsiniz. YouTube destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi, formu doldurduktan sonra 24-72 saat alabilmektedir.

Diğer Platformlar

Bu 3 platform haricinde destek olan destekçilerimize ne yazık ki reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. Destekleriniz sayesinde sistemlerimizi geliştirmeyi sürdürüyoruz ve umuyoruz bu ayrıcalıkları zamanla genişletebileceğiz.

Giriş yapmayı unutmayın!

Reklamsız deneyim için, maddi desteğiniz ile ilişkilendirilmiş olan Evrim Ağacı hesabınıza üye girişi yapmanız gerekmektedir. Giriş yapmadığınız takdirde reklamları görmeye devam edeceksinizdir.

Destek Ol
Türkiye'deki bilimseverlerin buluşma noktasına hoşgeldiniz!

Göster

Şifrenizi mi unuttunuz? Lütfen e-posta adresinizi giriniz. E-posta adresinize şifrenizi sıfırlamak için bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Eğer aktivasyon kodunu almadıysanız lütfen e-posta adresinizi giriniz. Üyeliğinizi aktive etmek için e-posta adresinize bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Close
“Cesaret, erdemdir ve cesur olmanın tek yolu cesaret etmektir. Nasıl ki yüzme öğrenmek için yüzmeniz gerekirse, cesur olmak için de cesaret gerekir.”
Marie Daly