Sorulara Dön
1
Evrim & Abiyogenez

Beyin gibi komplike bir yapı nasıl evrimleşti ve ilk ne zaman ortaya çıktı?

1
Anonim 1
203 görüntülenme
Teşekkür
Hatırla
Takip
Paylaş
Reklamı Kapat
1 Cevap

Sinir Sistemlerinin Evrimi

Sinir sistemleri, günümüzde yaşayan Trichoplax’a benzeyen, toprak üstündeki miktobiyal örtü üzerinde hareket edip onları dış sindirim ile alan, olaya yönelik algılamayı kazanan hayvanlarda Ediakaran Dönemi'nde ortaya çıktı. (2)

Farklı hayvan şubelerindeki sinir sistemlerinin Bilateria’ya ait ortak bir atadan köken alıp bir kez evrimleştiğini gösteren kanıtlar; kordalı merkezi sinir sisteminin, Hemichoradata benzeri ektodermal sinir ağına sahip olan atasal Deuterostomia’dan (omurgalılar, denizyıldızları ve Crinoideya'yı içerir) köken aldığını ve Protostomia (eklembacaklılar, yumuşakçalar ve tardigradalar) ile Chordate’larda bağımsız olarak evrimleştiğini savunan görüşe göre daha ağır basar. (1) Omurgalılarda ve diğer beyne sahip taksonlardaki canlılarda beynin oluşumunu sağlayan genlerin benzerlikleri de bu bulguları destekler niteliktedir. (3)

Beyin Evrimi

Omurgalılar ve omurgasızlarda bulunan homeotik boşluk ve sefalik boşluk genleri sinir yapılarının anterio-peosterior (ön-arka) doğrultuda uzanmalarına ve oluşan anterior (ön) uçtan beynin köken almasına neden oldu. (6)

Eklembacalıklarda beyin Kerygmachela’da 521 milyon yıl önce evrimleşti. (14)

Beyin bölgelerinin gelişimi için genetik koda sahip olan (7) (8) Urbilateria’larda beyin benzeri yapı oluşmaya başladı. Omurgalı beyin yapısı 500 milyon yıl önce evrimleşti. (4) (5)

Memelilerde beyin yapısı değişiminde önemli değişiklikler oldu, gececiliğe yönelen erken memelilerde, görsellikten ziyade koku aracılığıyla yol bulma davranışının gelişmeye başlamasıyla bilişsel kapasiteyle doğudan ilintili olmaksızın serebral korteks ortaya çıktı. (9)

İnsan evriminde son beş milyon yılda beyin üç katına çıktı (10) ve primatlardan başka bir memelide bulunamayan, atalarındaki birincil görsel korteks ile ilişkisi olan prefrontal korteks yapısı büyüdü. (11) Beynin evrimi boyunca insanlardaki neokorteks erken memelilerdekine göre 10 kat büyüdü. (10)

Uzun zamana yayılan bir evrimsel tarihi olan, Bilateria'daki hayvanlar için yönetici konumda olan beyin, omurgasız şubelerindeki aynı kökenden ilerleyen gelişimleri hariç tutulursa, omurgalılara giden hatta çeşitli dönemlerde edindiği özelliklerle ve bilişin gelişimiyle paralel olarak 500 milyon yıldan uzun bir süre önce (13), muhtemelen 560 milyon yıl önceden köken alan bilinç, biliş ile beraber evrimleşti (12) ve beyin bölgelerinin yapıları ve bağlantıları omurgalılardaki bağımsız taksonlardaki büyümeleri ve insana doğru gelen hat üzerinde takip eden memeli ve daha sonra primat beyinlerinin gelişiminin ardından gelen insan evrimindeki seçilim baskılarının gerekli kılmasıyla kompleks düşünce üretebilme yetisinin artmasıyla sonuçlandı. (15)

172 görüntülenme
7
Teşekkür (4)
Paylaş
7

Kaynaklar

  • L. Holland, et al. (2021). Evolution Of Bilaterian Central Nervous Systems: A Single Origin?. BMC, sf: 20. | Arşiv Bağlantısı
  • M. Paulin, et al. (2019). Events In Early Nervous System Evolution. Wiley, sf: 21. doi: 10.1111/tops.12461. | Arşiv Bağlantısı
  • G. Genikhovich, et al. (2017). On The Evolution Of Bilaterality. The Company of Biologists, sf: 13. doi: 10.1242/dev.141507. | Arşiv Bağlantısı
  • B. Albuixech-Crespo, et al. (2021). Molecular Regionalization Of The Developing Amphioxus Neural Tube Challenges Major Partitions Of The Vertebrate Brain. PLOS, sf: 34. doi: 10.1371/journal.pbio.2001573. | Arşiv Bağlantısı
  • N. Putnam, et al. (2008). The Amphioxus Genome And The Evolution Of The Chordate Karyotype. Nature, sf: 9. doi: 10.1038/nature06967. | Arşiv Bağlantısı
  • H. Reichert, et al. (2001). Developmental Genetic Evidence For A Monophyletic Origin Of The Bilaterian Brain. The Royal Society, sf: 12. doi: 10.1098/rstb.2001.0972. | Arşiv Bağlantısı
  • X. Bailly, et al. (2012). The Urbilaterian Brain Revisited: Novel Insights Into Old Questions From New Flatworm Clades. NIH, sf: 15. doi: 10.1007/s00427-012-0423-7.. | Arşiv Bağlantısı
  • J. Martín-Durán, et al. (2019). A Developmental Perspective On The Evolution Of The Nervous System. Elsevier, sf: 13. doi: 10.1016/j.ydbio.2019.10.003. | Arşiv Bağlantısı
  • F. Aboitiz. (1992). The Evolutionary Origin Of The Mammalian Cerebral Cortex. BMC, sf: 9. | Arşiv Bağlantısı
  • J. Kaas. (2012). The Evolution Of Brains From Early Mammals To Humans. NIH, sf: 17. doi: 10.1002%2Fwcs.1206. | Arşiv Bağlantısı
  • J. Smaers, et al. (2017). Exceptional Evolutionary Expansion Of Prefrontal Cortex In Great Apes And Humans. Cell Press, sf: 27. doi: 10.1016/j.cub.2017.01.020. | Arşiv Bağlantısı
  • A. Loonen, et al. (2016). Circuits Regulating Pleasure And Happiness: The Evolution Of The Amygdalar-Hippocampal-Habenular Connectivity In Vertebrates. Frontiers, sf: 17. doi: 10.3389/fnins.2016.00539. | Arşiv Bağlantısı
  • T. Feinberg. (2013). The Evolutionary And Genetic Origins Of Consciousness In The Cambrian Period Over 500 Million Years Ago. Frontiers, sf: 27. doi: 10.3389/fpsyg.2013.00667. | Arşiv Bağlantısı
  • N. Strausfeld, et al. (2016). Fossils And The Evolution Of The Arthropod Brain. Cell Press, sf: 12. doi: 10.1016/j.cub.2016.09.012. | Arşiv Bağlantısı
  • R. Northcutt. (2002). Understanding Vertebrate Brain Evolution. Oxford Academic, sf: 14. doi: 10.1093/icb/42.4.743. | Arşiv Bağlantısı
Cevap Ver
Evrim Ağacı Soru & Cevap Platformu, Türkiye'deki bilimseverler tarafından kolektif ve öz denetime dayalı bir şekilde sürdürülen, özgür bir ortamdır. Evrim Ağacı tarafından yayınlanan makalelerin aksine, bu platforma girilen soru ve cevapların içeriği veya gerçek/doğru olup olmadıkları Evrim Ağacı yönetimi tarafından denetlenmemektedir. Evrim Ağacı, bu platformda yayınlanan cevapları herhangi bir şekilde desteklememekte veya doğruluğunu garanti etmemektedir. Doğru olmadığını düşündüğünüz cevapları, size sunulan denetim araçlarıyla işaretleyebilir, daha doğru olan cevapları kaynaklarıyla girebilir ve oylama araçlarıyla platformun daha güvenilir bir ortama evrimleşmesine katkı sağlayabilirsiniz.
Sorulara Dön

Göster

Şifremi unuttum Üyelik Aktivasyonu

Göster

Şifrenizi mi unuttunuz? Lütfen e-posta adresinizi giriniz. E-posta adresinize şifrenizi sıfırlamak için bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Eğer aktivasyon kodunu almadıysanız lütfen e-posta adresinizi giriniz. Üyeliğinizi aktive etmek için e-posta adresinize bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Close
Geri Bildirim Gönder
Reklamsız Deneyim

Evrim Ağacı'nın çalışmalarına Kreosus, Patreon veya YouTube üzerinden maddi destekte bulunarak hem Türkiye'de bilim anlatıcılığının gelişmesine katkı sağlayabilirsiniz, hem de site ve uygulamamızı reklamsız olarak deneyimleyebilirsiniz. Reklamsız deneyim, Evrim Ağacı'nda çeşitli kısımlarda gösterilen Google reklamlarını ve destek çağrılarını görmediğiniz, daha temiz bir site deneyimi sunmaktadır.

Kreosus

Kreosus'ta her 10₺'lik destek, 1 aylık reklamsız deneyime karşılık geliyor. Bu sayede, tek seferlik destekçilerimiz de, aylık destekçilerimiz de toplam destekleriyle doğru orantılı bir süre boyunca reklamsız deneyim elde edebiliyorlar.

Kreosus destekçilerimizin reklamsız deneyimi, destek olmaya başladıkları anda devreye girmektedir ve ek bir işleme gerek yoktur.

Patreon

Patreon destekçilerimiz, destek miktarından bağımsız olarak, Evrim Ağacı'na destek oldukları süre boyunca reklamsız deneyime erişmeyi sürdürebiliyorlar.

Patreon destekçilerimizin Patreon ile ilişkili e-posta hesapları, Evrim Ağacı'ndaki üyelik e-postaları ile birebir aynı olmalıdır. Patreon destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi 24 saat alabilmektedir.

YouTube

YouTube destekçilerimizin hepsi otomatik olarak reklamsız deneyime şimdilik erişemiyorlar ve şu anda, YouTube üzerinden her destek seviyesine reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. YouTube Destek Sistemi üzerinde sunulan farklı seviyelerin açıklamalarını okuyarak, hangi ayrıcalıklara erişebileceğinizi öğrenebilirsiniz.

Eğer seçtiğiniz seviye reklamsız deneyim ayrıcalığı sunuyorsa, destek olduktan sonra YouTube tarafından gösterilecek olan bağlantıdaki formu doldurarak reklamsız deneyime erişebilirsiniz. YouTube destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi, formu doldurduktan sonra 24-72 saat alabilmektedir.

Diğer Platformlar

Bu 3 platform haricinde destek olan destekçilerimize ne yazık ki reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. Destekleriniz sayesinde sistemlerimizi geliştirmeyi sürdürüyoruz ve umuyoruz bu ayrıcalıkları zamanla genişletebileceğiz.

Giriş yapmayı unutmayın!

Reklamsız deneyim için, maddi desteğiniz ile ilişkilendirilmiş olan Evrim Ağacı hesabınıza üye girişi yapmanız gerekmektedir. Giriş yapmadığınız takdirde reklamları görmeye devam edeceksinizdir.

Destek Ol
Sizi Takip Ediyor

Devamını Oku
Evrim Ağacı Uygulamasını
İndir
Chromium Tabanlı Mobil Tarayıcılar (Chrome, Edge, Brave vb.)
İlk birkaç girişinizde zaten tarayıcınız size uygulamamızı indirmeyi önerecek. Önerideki tuşa tıklayarak uygulamamızı kurabilirsiniz. Bu öneriyi, yukarıdaki videoda görebilirsiniz. Eğer bu öneri artık gözükmüyorsa, Ayarlar/Seçenekler (⋮) ikonuna tıklayıp, Uygulamayı Yükle seçeneğini kullanabilirsiniz.
Chromium Tabanlı Masaüstü Tarayıcılar (Chrome, Edge, Brave vb.)
Yeni uygulamamızı kurmak için tarayıcı çubuğundaki kurulum tuşuna tıklayın. "Yükle" (Install) tuşuna basarak kurulumu tamamlayın. Dilerseniz, Evrim Ağacı İleri Web Uygulaması'nı görev çubuğunuza sabitleyin. Uygulama logosuna sağ tıklayıp, "Görev Çubuğuna Sabitle" seçeneğine tıklayabilirsiniz. Eğer bu seçenek gözükmüyorsa, tarayıcının Ayarlar/Seçenekler (⋮) ikonuna tıklayıp, Uygulamayı Yükle seçeneğini kullanabilirsiniz.
Safari Mobil Uygulama
Sırasıyla Paylaş -> Ana Ekrana Ekle -> Ekle tuşlarına basarak yeni mobil uygulamamızı kurabilirsiniz. Bu basamakları görmek için yukarıdaki videoyu izleyebilirsiniz.

Daha fazla bilgi almak için tıklayın