Bu Reklamı Kapat
Sorulara Dön
Anonim
Anonim Üye
1

Beyin gibi komplike bir yapı nasıl evrimleşti ve ilk ne zaman ortaya çıktı?

244 görüntülenme
  • Soruyu Takip Et
  • Raporla
1 Cevap
Cevap
İhsan Doğu
İhsan Doğu Sinirbilim meraklısı

Sinir Sistemlerinin Evrimi

Sinir sistemleri, günümüzde yaşayan Trichoplax’a benzeyen, toprak üstündeki miktobiyal örtü üzerinde hareket edip onları dış sindirim ile alan, olaya yönelik algılamayı kazanan hayvanlarda Ediakaran Dönemi'nde ortaya çıktı. (2)

Bu Reklamı Kapat

Farklı hayvan şubelerindeki sinir sistemlerinin Bilateria’ya ait ortak bir atadan köken alıp bir kez evrimleştiğini gösteren kanıtlar; kordalı merkezi sinir sisteminin, Hemichoradata benzeri ektodermal sinir ağına sahip olan atasal Deuterostomia’dan (omurgalılar, denizyıldızları ve Crinoideya'yı içerir) köken aldığını ve Protostomia (eklembacaklılar, yumuşakçalar ve tardigradalar) ile Chordate’larda bağımsız olarak evrimleştiğini savunan görüşe göre daha ağır basar. (1) Omurgalılarda ve diğer beyne sahip taksonlardaki canlılarda beynin oluşumunu sağlayan genlerin benzerlikleri de bu bulguları destekler niteliktedir. (3)

Beyin Evrimi

Bu Reklamı Kapat

Omurgalılar ve omurgasızlarda bulunan homeotik boşluk ve sefalik boşluk genleri sinir yapılarının anterio-peosterior (ön-arka) doğrultuda uzanmalarına ve oluşan anterior (ön) uçtan beynin köken almasına neden oldu. (6)

Eklembacalıklarda beyin Kerygmachela’da 521 milyon yıl önce evrimleşti. (14)

Beyin bölgelerinin gelişimi için genetik koda sahip olan (7) (8) Urbilateria’larda beyin benzeri yapı oluşmaya başladı. Omurgalı beyin yapısı 500 milyon yıl önce evrimleşti. (4) (5)

Memelilerde beyin yapısı değişiminde önemli değişiklikler oldu, gececiliğe yönelen erken memelilerde, görsellikten ziyade koku aracılığıyla yol bulma davranışının gelişmeye başlamasıyla bilişsel kapasiteyle doğudan ilintili olmaksızın serebral korteks ortaya çıktı. (9)

İnsan evriminde son beş milyon yılda beyin üç katına çıktı (10) ve primatlardan başka bir memelide bulunamayan, atalarındaki birincil görsel korteks ile ilişkisi olan prefrontal korteks yapısı büyüdü. (11) Beynin evrimi boyunca insanlardaki neokorteks erken memelilerdekine göre 10 kat büyüdü. (10)

Uzun zamana yayılan bir evrimsel tarihi olan, Bilateria'daki hayvanlar için yönetici konumda olan beyin, omurgasız şubelerindeki aynı kökenden ilerleyen gelişimleri hariç tutulursa, omurgalılara giden hatta çeşitli dönemlerde edindiği özelliklerle ve bilişin gelişimiyle paralel olarak 500 milyon yıldan uzun bir süre önce (13), muhtemelen 560 milyon yıl önceden köken alan bilinç, biliş ile beraber evrimleşti (12) ve beyin bölgelerinin yapıları ve bağlantıları omurgalılardaki bağımsız taksonlardaki büyümeleri ve insana doğru gelen hat üzerinde takip eden memeli ve daha sonra primat beyinlerinin gelişiminin ardından gelen insan evrimindeki seçilim baskılarının gerekli kılmasıyla kompleks düşünce üretebilme yetisinin artmasıyla sonuçlandı. (15)

202 görüntülenme

Kaynaklar

  1. L. Holland, et al. (2021). Evolution Of Bilaterian Central Nervous Systems: A Single Origin?. BMC, sf: 20. | Arşiv Bağlantısı
  2. M. Paulin, et al. (2019). Events In Early Nervous System Evolution. Wiley, sf: 21. doi: 10.1111/tops.12461. | Arşiv Bağlantısı
  3. G. Genikhovich, et al. (2017). On The Evolution Of Bilaterality. The Company of Biologists, sf: 13. doi: 10.1242/dev.141507. | Arşiv Bağlantısı
  4. B. Albuixech-Crespo, et al. (2021). Molecular Regionalization Of The Developing Amphioxus Neural Tube Challenges Major Partitions Of The Vertebrate Brain. PLOS, sf: 34. doi: 10.1371/journal.pbio.2001573. | Arşiv Bağlantısı
  5. N. Putnam, et al. (2008). The Amphioxus Genome And The Evolution Of The Chordate Karyotype. Nature, sf: 9. doi: 10.1038/nature06967. | Arşiv Bağlantısı
  6. H. Reichert, et al. (2001). Developmental Genetic Evidence For A Monophyletic Origin Of The Bilaterian Brain. The Royal Society, sf: 12. doi: 10.1098/rstb.2001.0972. | Arşiv Bağlantısı
  7. X. Bailly, et al. (2012). The Urbilaterian Brain Revisited: Novel Insights Into Old Questions From New Flatworm Clades. NIH, sf: 15. doi: 10.1007/s00427-012-0423-7.. | Arşiv Bağlantısı
  8. J. Martín-Durán, et al. (2019). A Developmental Perspective On The Evolution Of The Nervous System. Elsevier, sf: 13. doi: 10.1016/j.ydbio.2019.10.003. | Arşiv Bağlantısı
  9. F. Aboitiz. (1992). The Evolutionary Origin Of The Mammalian Cerebral Cortex. BMC, sf: 9. | Arşiv Bağlantısı
  10. J. Kaas. (2012). The Evolution Of Brains From Early Mammals To Humans. NIH, sf: 17. doi: 10.1002%2Fwcs.1206. | Arşiv Bağlantısı
  11. J. Smaers, et al. (2017). Exceptional Evolutionary Expansion Of Prefrontal Cortex In Great Apes And Humans. Cell Press, sf: 27. doi: 10.1016/j.cub.2017.01.020. | Arşiv Bağlantısı
  12. A. Loonen, et al. (2016). Circuits Regulating Pleasure And Happiness: The Evolution Of The Amygdalar-Hippocampal-Habenular Connectivity In Vertebrates. Frontiers, sf: 17. doi: 10.3389/fnins.2016.00539. | Arşiv Bağlantısı
  13. T. Feinberg. (2013). The Evolutionary And Genetic Origins Of Consciousness In The Cambrian Period Over 500 Million Years Ago. Frontiers, sf: 27. doi: 10.3389/fpsyg.2013.00667. | Arşiv Bağlantısı
  14. N. Strausfeld, et al. (2016). Fossils And The Evolution Of The Arthropod Brain. Cell Press, sf: 12. doi: 10.1016/j.cub.2016.09.012. | Arşiv Bağlantısı
  15. R. Northcutt. (2002). Understanding Vertebrate Brain Evolution. Oxford Academic, sf: 14. doi: 10.1093/icb/42.4.743. | Arşiv Bağlantısı
7
  • Raporla
Daha Fazla Cevap Göster
Cevap Ver
İlginizi Çekebilecek Sorular
Evrim Ağacı Soru & Cevap Platformu, Türkiye'deki bilimseverler tarafından kolektif ve öz denetime dayalı bir şekilde sürdürülen, özgür bir ortamdır. Evrim Ağacı tarafından yayınlanan makalelerin aksine, bu platforma girilen soru ve cevapların içeriği veya gerçek/doğru olup olmadıkları Evrim Ağacı yönetimi tarafından denetlenmemektedir. Evrim Ağacı, bu platformda yayınlanan cevapları herhangi bir şekilde desteklememekte veya doğruluğunu garanti etmemektedir. Doğru olmadığını düşündüğünüz cevapları, size sunulan denetim araçlarıyla işaretleyebilir, daha doğru olan cevapları kaynaklarıyla girebilir ve oylama araçlarıyla platformun daha güvenilir bir ortama evrimleşmesine katkı sağlayabilirsiniz.
Sorulara Dön
Evrim Ağacı'na Destek Ol
Evrim Ağacı'nın %100 okur destekli bir bilim platformu olduğunu biliyor muydunuz? Evrim Ağacı'nın maddi destekçileri arasına katılarak Türkiye'de bilimin yayılmasına güç katmak için hemen buraya tıklayın.
Popüler Yazılar
30 gün
90 gün
1 yıl
EA Akademi
Evrim Ağacı Akademi (ya da kısaca EA Akademi), 2010 yılından beri ürettiğimiz makalelerden oluşan ve kendi kendinizi bilimin çeşitli dallarında eğitebileceğiniz bir çevirim içi eğitim girişimi! Evrim Ağacı Akademi'yi buraya tıklayarak görebilirsiniz. Daha fazla bilgi için buraya tıklayın.
Etkinlik & İlan
Bilim ile ilgili bir etkinlik mi düzenliyorsunuz? Yoksa bilim insanlarını veya bilimseverleri ilgilendiren bir iş, staj, çalıştay, makale çağrısı vb. bir duyurunuz mu var? Etkinlik & İlan Platformumuzda paylaşın, milyonlarca bilimsevere ulaşsın.
Podcast
Evrim Ağacı'nın birçok içeriğinin profesyonel ses sanatçıları tarafından seslendirildiğini biliyor muydunuz? Bunların hepsini Podcast Platformumuzda dinleyebilirsiniz. Ayrıca Spotify, iTunes, Google Podcast ve YouTube bağlantılarını da bir arada bulabilirsiniz.

Göster

Şifremi unuttum Üyelik Aktivasyonu

Göster

Şifrenizi mi unuttunuz? Lütfen e-posta adresinizi giriniz. E-posta adresinize şifrenizi sıfırlamak için bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Eğer aktivasyon kodunu almadıysanız lütfen e-posta adresinizi giriniz. Üyeliğinizi aktive etmek için e-posta adresinize bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Close
Geri Bildirim Gönder
Paylaş
Soru Sor
Görsel Ekle
Kurallar
Platform Kuralları
Bu platform, aklınıza takılan soruları sorabilmeniz ve diğerlerinin sorularını yanıtlayabilmeniz içindir. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu platformun ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Gerçekten soru sorun, imâdan ve yüklü sorulardan kaçının.
Sorularınızın amacı nesnel olarak gerçeği öğrenmek veya fikir almak olmalıdır. Şahsi kanaatinizle ilgili mesaj vermek için kullanmayın; yüklü soru sormayın.
2
Bilim kimliğinizi kullanın.
Evrim Ağacı bir bilim platformudur. Dolayısıyla sorular ve cevaplar, bilimsel perspektifi yansıtmalıdır. Geçerli bilimsel kaynaklarla doğrulanamayan bilgiler veya reklamlar silinebilir.
3
Düzgün ve insanca iletişim kurun.
Gerilim, tersleme, tahrik, taciz, alay, dedikodu, trollük, vurdumduymazlık, duyarsızlık, ırkçılık, bağnazlık, nefret söylemi, azınlıklara saldırı, fanatizm, holiganlık, sloganlar yasaktır.
4
Sahtebilimi desteklemek yasaktır.
Sahtebilim kategorisi altında konuyla ilgili sorular sorabilirsiniz; ancak bilimsel geçerliliği bulunmayan sahtebilim konularını destekleyen sorular veya cevaplar paylaşmayın.
5
Türkçeyi düzgün kullanın.
Şair olmanızı beklemiyoruz; ancak yazdığınız içeriğin anlaşılır olması ve temel düzeyde yazım ve dil bilgisi kurallarına uyması gerekmektedir.
Reklamsız Deneyim

Evrim Ağacı'nda reklamları 2 şekilde kapatabilirsiniz:

  1. Ücretsiz üye girişi yapmak: Sitedeki reklamların %50 kadarını kapatmak için ücretsiz bir Evrim Ağacı üyeliği açmanız ve sitemizi/uygulamamızı kullanmanız yeterli!

  2. Maddi destekçilerimiz arasına katılmak: Evrim Ağacı'nın çalışmalarına Kreosus, Patreon veya YouTube üzerinden maddi destekte bulunarak hem Türkiye'de bilim anlatıcılığının gelişmesine katkı sağlayabilirsiniz, hem de site ve uygulamamızı reklamsız olarak deneyimleyebilirsiniz. Reklamsız deneyim, sitemizin/uygulamamızın çeşitli kısımlarda gösterilen Google reklamlarını ve destek çağrılarını görmediğiniz, %100 reklamsız ve çok daha temiz bir site deneyimi sunmaktadır.

Kreosus

Kreosus'ta her 10₺'lik destek, 1 aylık reklamsız deneyime karşılık geliyor. Bu sayede, tek seferlik destekçilerimiz de, aylık destekçilerimiz de toplam destekleriyle doğru orantılı bir süre boyunca reklamsız deneyim elde edebiliyorlar.

Kreosus destekçilerimizin reklamsız deneyimi, destek olmaya başladıkları anda devreye girmektedir ve ek bir işleme gerek yoktur.

Patreon

Patreon destekçilerimiz, destek miktarından bağımsız olarak, Evrim Ağacı'na destek oldukları süre boyunca reklamsız deneyime erişmeyi sürdürebiliyorlar.

Patreon destekçilerimizin Patreon ile ilişkili e-posta hesapları, Evrim Ağacı'ndaki üyelik e-postaları ile birebir aynı olmalıdır. Patreon destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi 24 saat alabilmektedir.

YouTube

YouTube destekçilerimizin hepsi otomatik olarak reklamsız deneyime şimdilik erişemiyorlar ve şu anda, YouTube üzerinden her destek seviyesine reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. YouTube Destek Sistemi üzerinde sunulan farklı seviyelerin açıklamalarını okuyarak, hangi ayrıcalıklara erişebileceğinizi öğrenebilirsiniz.

Eğer seçtiğiniz seviye reklamsız deneyim ayrıcalığı sunuyorsa, destek olduktan sonra YouTube tarafından gösterilecek olan bağlantıdaki formu doldurarak reklamsız deneyime erişebilirsiniz. YouTube destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi, formu doldurduktan sonra 24-72 saat alabilmektedir.

Diğer Platformlar

Bu 3 platform haricinde destek olan destekçilerimize ne yazık ki reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. Destekleriniz sayesinde sistemlerimizi geliştirmeyi sürdürüyoruz ve umuyoruz bu ayrıcalıkları zamanla genişletebileceğiz.

Giriş yapmayı unutmayın!

Reklamsız deneyim için, maddi desteğiniz ile ilişkilendirilmiş olan Evrim Ağacı hesabınıza yapmanız gerekmektedir. Giriş yapmadığınız takdirde reklamları görmeye devam edeceksinizdir.

Destek Ol

Devamını Oku
Evrim Ağacı Uygulamasını
İndir
Chromium Tabanlı Mobil Tarayıcılar (Chrome, Edge, Brave vb.)
İlk birkaç girişinizde zaten tarayıcınız size uygulamamızı indirmeyi önerecek. Önerideki tuşa tıklayarak uygulamamızı kurabilirsiniz. Bu öneriyi, yukarıdaki videoda görebilirsiniz. Eğer bu öneri artık gözükmüyorsa, Ayarlar/Seçenekler (⋮) ikonuna tıklayıp, Uygulamayı Yükle seçeneğini kullanabilirsiniz.
Chromium Tabanlı Masaüstü Tarayıcılar (Chrome, Edge, Brave vb.)
Yeni uygulamamızı kurmak için tarayıcı çubuğundaki kurulum tuşuna tıklayın. "Yükle" (Install) tuşuna basarak kurulumu tamamlayın. Dilerseniz, Evrim Ağacı İleri Web Uygulaması'nı görev çubuğunuza sabitleyin. Uygulama logosuna sağ tıklayıp, "Görev Çubuğuna Sabitle" seçeneğine tıklayabilirsiniz. Eğer bu seçenek gözükmüyorsa, tarayıcının Ayarlar/Seçenekler (⋮) ikonuna tıklayıp, Uygulamayı Yükle seçeneğini kullanabilirsiniz.
Safari Mobil Uygulama
Sırasıyla Paylaş -> Ana Ekrana Ekle -> Ekle tuşlarına basarak yeni mobil uygulamamızı kurabilirsiniz. Bu basamakları görmek için yukarıdaki videoyu izleyebilirsiniz.

Daha fazla bilgi almak için tıklayın

Önizleme
Görseli Kaydet
Sıfırla
Vazgeç
Ara
Raporla

Raporlama sisteminin amacı, platformu uygunsuz biçimde kullananların önüne geçmektir. Lütfen bir içeriği, sadece düşük kaliteli olduğunu veya soruya cevap olmadığını düşündüğünüz raporlamayınız; bu raporlar kabul edilmeyecektir. Bunun yerine daha kaliteli cevapları kendiniz girmeye çalışın veya diğer kullanıcıları oylama, teşekkür ve kabul edilen cevap araçları ile daha kaliteli cevaplara teşvik edin. Kalitesiz bulduğunuz içerikleri eleyebileceğiniz, kalitelileri daha ön plana çıkarabileceğiniz yeni araçlar geliştirmekteyiz.

Alıntı Ekle
Eser Ekle
Kurallar
Komünite Kuralları
Bu komünite, fark edildiğinde ufku genişleten tespitler içindir. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu komünitenin ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Formu olabildiğince eksiksiz doldurun.
Girdiğiniz sözün/alıntının kaynağı ne kadar açıksa o kadar iyi. Açıklama kısmına kitabın sayfa sayısını veya filmin saat/dakika/saniye bilgisini girebilirsiniz.
2
Anonimden kaçının.
Bazı sözler/alıntılar anonim olabilir. Fakat sözün anonimliğini doğrulamaksızın, bilmediğiniz her söze/alıntıya anonim yazmayın. Bu tür girdiler silinebilir.
3
Kaynağı araştırın ve sorgulayın.
Sayısız söz/alıntı, gerçekte o sözü hiçbir zaman söylememiş/yazmamış kişilere, hatalı bir şekilde atfediliyor. Paylaşımınızın site geneline yayılabilmesi için kaliteli kaynaklar kullanın ve kaynaklarınızı sorgulayın.
4
Ofansif ve entelektüel düşünceden uzak sözler yasaktır.
Gerilim, tersleme, tahrik, taciz, alay, dedikodu, trollük, vurdumduymazlık, duyarsızlık, ırkçılık, bağnazlık, nefret söylemi, azınlıklara saldırı, fanatizm, holiganlık, sloganlar yasaktır.
5
Sözlerinizi tırnak (") içine almayın.
Sistemimiz formatı otomatik olarak ayarlayacaktır.
Gönder
Tavsiye Et
Aşağıdaki kutuya, [ESER ADI] isimli [KİTABI/FİLMİ] neden tavsiye ettiğini girebilirsin. Ne kadar detaylı ve kapsamlı bir analiz yaparsan, bu eseri [OKUMAK/İZLEMEK] isteyenleri o kadar doğru ve fazla bilgilendirmiş olacaksın. Tavsiyenin sadece negatif içerikte olamayacağını, eğer bu sistemi kullanıyorsan tavsiye ettiğin içeriğin pozitif taraflarından bahsetmek zorunda olduğunu lütfen unutma. Yapıcı eleştiri hakkında daha fazla bilgi almak için burayı okuyabilirsin.
Kurallar
Platform Kuralları
Bu platform; okuduğunuz kitaplara, izlediğiniz filmlere/belgesellere veya takip ettiğiniz YouTube kanallarına yönelik tavsiylerinizi ve/veya yapıcı eleştirel fikirlerinizi girebilmeniz içindir. Tavsiye etmek istediğiniz eseri bulamazsanız, buradan yeni bir kayıt oluşturabilirsiniz. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu platformun ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Önceliğimiz pozitif tavsiyelerdir.
Bu platformu, beğenmediğiniz eserleri yermek için değil, beğendiğiniz eserleri başkalarına tanıtmak için kullanmaya öncelik veriniz. Sadece negatif girdileri olduğu tespit edilenler platformdan geçici veya kalıcı olarak engellenebilirler.
2
Tavsiyenizin içeriği sadece negatif olamaz.
Tavsiye yazdığınız eserleri olabildiğince objektif bir gözlükle anlatmanız beklenmektedir. Dolayısıyla bir eseri beğenmediyseniz bile, tavsiyenizde eserin pozitif taraflarından da bahsetmeniz gerekmektedir.
3
Negatif eleştiriler yapıcı olmak zorundadır.
Eğer tavsiyenizin ana tonu negatif olacaksa, tüm eleştirileriniz yapıcı nitelikte olmak zorundadır. Yapıcı eleştiri kurallarını buradan öğrenebilirsiniz. Yapıcı bir tarafı olmayan veya tamamen yıkıcı içerikte olan eleştiriler silinebilir ve yazarlar geçici veya kalıcı olarak engellenebilirler.
4
Düzgün ve insanca iletişim kurun.
Gerilim, tersleme, tahrik, taciz, alay, dedikodu, trollük, vurdumduymazlık, duyarsızlık, ırkçılık, bağnazlık, nefret söylemi, azınlıklara saldırı, fanatizm, holiganlık, sloganlar yasaktır.
5
Türkçeyi düzgün kullanın.
Şair olmanızı beklemiyoruz; ancak yazdığınız içeriğin anlaşılır olması ve temel düzeyde yazım ve dil bilgisi kurallarına uyması gerekmektedir.
Eser Ara
Aradığınız eseri bulamadıysanız buraya tıklayarak ekleyebilirsiniz.