Sorulara Dön
1
Fizik & Kuantum

Baskül ağırlığı mı ölçer kütleyi mi?

Mesela tartıda ki değer 60 çıktı, eğer ağırlık ise 10 ile çarpımı değil mi? Yani 6kg mı oluyor ki bu mantıksız ama sorduğum kişiler hepsi farklı cevap verdi. Teşekkürler.

2
1,226 görüntülenme
Teşekkür
Hatırla
Takip
Paylaş
Reklamı Kapat
2 Cevap

Mekanik basküller yaylardan da bildiğimiz Hooke Yasası prensibini kullanır. Yasa şu şekilde ifade edilebilir:

Burada F uygulanan ağırlık (kuvvet birimi), k esneklik katsayısı (kuvvet/uzunluk birimi) ve x uzama-kısalma miktarıdır (uzunluk birimi). SI birim sisteminde konuşacak olursak birimler [Newton] = [Newton/metre]*[metre] şeklindedir. Formül bir yayın uygulanan bir kuvvet altında ne kadar uzayıp kısalacağını bulmamıza yarıyor.

Peki bu prensip basküllerde nasıl çalışıyor? Baskül üretilirken kullanılan yayın malzemesinin mekanik ve geometrik özellikleri [elastisite modülüsü (birimi N/m2), kesit alanı ve uzunluğu] önceden biliniyor. Bu özelliklerden yola çıkarak yukarıda belirttiğim k katsayısı aşağıdaki formülden elde ediliyor:

Baskülün üzerine çıktığımızda kütlemizden ve gezegenin yerçekimi ivmesinden ötürü baskülün içindeki yaya bir kuvvet uygulamış oluyoruz. Baskülün skalası da, aslında bizim ağırlığımızın yarattığı yer değiştirmeyi (formüldeki x) k katsayısı aracılığıyla kuvvete, oradan da bu kuvveti gezegenin yerçekimi ivmesine bölerek kütleye dönüştürüyor ve bize gösteriyor. Yani baskül aslında yaydaki kısalmayı ölçüyor, bu kısalmayı ilk formülü kullanarak kuvvete ve kuvveti de en son kütleye dönüştürüp bize gösteriyor. Mekanik baskül için konuaşacak olursak, yay kısalırken üzerinde kütlelerin yazdığı diski döndürüyor ve önceden doğru değeri gösterecek şekilde ayarlanıyor.

Şöyle bir düşünce deneyi de yapabiliriz: Dünya'da üretilen baskülü Ay'a götürseydik, Ay'daki yerçekimi ivmesi daha düşük olduğu için yaydaki kısalma da daha az olacaktı ve skalada daha düşük bir kütle değeri görecektik. Ama aslında kütlemiz değişmedi! Yani baskül aslında en son kütleyi gösterse de (kg cinsinden), aslında ağırlığa göre çalışıyor diyebiliriz (tabii üzerinde yerçekimi ivmesi bilgisini girmemizi sağlayan bir ayar yoksa).

Kaynakçaya başka türlü çalışan (ama temel prensibi aynı olan) basküllerin de açıklamasını görebileceğiniz bir bağlantıyı bırakıyorum.

1,079 görüntülenme
3
Teşekkür (2)
Paylaş
3

Kaynaklar

Aslında kütle çekim ivmesi biliniyorsa ağırlık ölçen her araç, kütle de ölçer. Kütle, bir cismin ivmelenmeye gösterdiği dirençtir. Bunu meşhur F=m.a formülünden biliyoruz.

Dünyanın kütle çekiminden dolayı basküle çıkarsanız bir kuvvet uygulamış olursunuz ve buna bağlı olarak da bir değer gösterir. Bu da ağırlık demektir.

Ama baskül aynı yerde durduğu sürece kütle çekim ivmesi aynı olacağı için kütle çekim ivmesinin değeri önemsiz olacaktır. Bu durumda da m'yi yani kütleyi rahatlıkla çıkarabiliriz, dolayısı ile kütle çekim ivmesini de bildiğimiz için kütleyi de ölçebiliyoruz.

821 görüntülenme
0
Teşekkür
Paylaş
0
Cevap Ver
Evrim Ağacı Soru & Cevap Platformu, Türkiye'deki bilimseverler tarafından kolektif ve öz denetime dayalı bir şekilde sürdürülen, özgür bir ortamdır. Evrim Ağacı tarafından yayınlanan makalelerin aksine, bu platforma girilen soru ve cevapların içeriği veya gerçek/doğru olup olmadıkları Evrim Ağacı yönetimi tarafından denetlenmemektedir. Evrim Ağacı, bu platformda yayınlanan cevapları herhangi bir şekilde desteklememekte veya doğruluğunu garanti etmemektedir. Doğru olmadığını düşündüğünüz cevapları, size sunulan denetim araçlarıyla işaretleyebilir, daha doğru olan cevapları kaynaklarıyla girebilir ve oylama araçlarıyla platformun daha güvenilir bir ortama evrimleşmesine katkı sağlayabilirsiniz.
Sorulara Dön

Göster

Şifremi unuttum Üyelik Aktivasyonu

Göster

Şifrenizi mi unuttunuz? Lütfen e-posta adresinizi giriniz. E-posta adresinize şifrenizi sıfırlamak için bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Eğer aktivasyon kodunu almadıysanız lütfen e-posta adresinizi giriniz. Üyeliğinizi aktive etmek için e-posta adresinize bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Close
Geri Bildirim Gönder
Reklamsız Deneyim

Evrim Ağacı'nın çalışmalarına Kreosus, Patreon veya YouTube üzerinden maddi destekte bulunarak hem Türkiye'de bilim anlatıcılığının gelişmesine katkı sağlayabilirsiniz, hem de site ve uygulamamızı reklamsız olarak deneyimleyebilirsiniz. Reklamsız deneyim, Evrim Ağacı'nda çeşitli kısımlarda gösterilen Google reklamlarını ve destek çağrılarını görmediğiniz, daha temiz bir site deneyimi sunmaktadır.

Kreosus

Kreosus'ta her 10₺'lik destek, 1 aylık reklamsız deneyime karşılık geliyor. Bu sayede, tek seferlik destekçilerimiz de, aylık destekçilerimiz de toplam destekleriyle doğru orantılı bir süre boyunca reklamsız deneyim elde edebiliyorlar.

Kreosus destekçilerimizin reklamsız deneyimi, destek olmaya başladıkları anda devreye girmektedir ve ek bir işleme gerek yoktur.

Patreon

Patreon destekçilerimiz, destek miktarından bağımsız olarak, Evrim Ağacı'na destek oldukları süre boyunca reklamsız deneyime erişmeyi sürdürebiliyorlar.

Patreon destekçilerimizin Patreon ile ilişkili e-posta hesapları, Evrim Ağacı'ndaki üyelik e-postaları ile birebir aynı olmalıdır. Patreon destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi 24 saat alabilmektedir.

YouTube

YouTube destekçilerimizin hepsi otomatik olarak reklamsız deneyime şimdilik erişemiyorlar ve şu anda, YouTube üzerinden her destek seviyesine reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. YouTube Destek Sistemi üzerinde sunulan farklı seviyelerin açıklamalarını okuyarak, hangi ayrıcalıklara erişebileceğinizi öğrenebilirsiniz.

Eğer seçtiğiniz seviye reklamsız deneyim ayrıcalığı sunuyorsa, destek olduktan sonra YouTube tarafından gösterilecek olan bağlantıdaki formu doldurarak reklamsız deneyime erişebilirsiniz. YouTube destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi, formu doldurduktan sonra 24-72 saat alabilmektedir.

Diğer Platformlar

Bu 3 platform haricinde destek olan destekçilerimize ne yazık ki reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. Destekleriniz sayesinde sistemlerimizi geliştirmeyi sürdürüyoruz ve umuyoruz bu ayrıcalıkları zamanla genişletebileceğiz.

Giriş yapmayı unutmayın!

Reklamsız deneyim için, maddi desteğiniz ile ilişkilendirilmiş olan Evrim Ağacı hesabınıza üye girişi yapmanız gerekmektedir. Giriş yapmadığınız takdirde reklamları görmeye devam edeceksinizdir.

Destek Ol
Sizi Takip Ediyor

Devamını Oku
Evrim Ağacı Uygulamasını
İndir
Chromium Tabanlı Mobil Tarayıcılar (Chrome, Edge, Brave vb.)
İlk birkaç girişinizde zaten tarayıcınız size uygulamamızı indirmeyi önerecek. Önerideki tuşa tıklayarak uygulamamızı kurabilirsiniz. Bu öneriyi, yukarıdaki videoda görebilirsiniz. Eğer bu öneri artık gözükmüyorsa, Ayarlar/Seçenekler (⋮) ikonuna tıklayıp, Uygulamayı Yükle seçeneğini kullanabilirsiniz.
Chromium Tabanlı Masaüstü Tarayıcılar (Chrome, Edge, Brave vb.)
Yeni uygulamamızı kurmak için tarayıcı çubuğundaki kurulum tuşuna tıklayın. "Yükle" (Install) tuşuna basarak kurulumu tamamlayın. Dilerseniz, Evrim Ağacı İleri Web Uygulaması'nı görev çubuğunuza sabitleyin. Uygulama logosuna sağ tıklayıp, "Görev Çubuğuna Sabitle" seçeneğine tıklayabilirsiniz. Eğer bu seçenek gözükmüyorsa, tarayıcının Ayarlar/Seçenekler (⋮) ikonuna tıklayıp, Uygulamayı Yükle seçeneğini kullanabilirsiniz.
Safari Mobil Uygulama
Sırasıyla Paylaş -> Ana Ekrana Ekle -> Ekle tuşlarına basarak yeni mobil uygulamamızı kurabilirsiniz. Bu basamakları görmek için yukarıdaki videoyu izleyebilirsiniz.

Daha fazla bilgi almak için tıklayın