Bana biri neden majör akorlar duyduğumda keyifli hissettiğimi açıklayabilir mi?

Açıklayabilir tabi. Hemen hemen her müzisyen bunu rahatlıkla yapabilir...

Pisagor'un ne şekilde işin içinde olduğunu ben bilmiyorum. 2500 yıl geriye gitmeye ihtiyacımız olduğunu da düşünmüyorum. Bildiğimiz armonizasyon, ses ve nota uyumu bilgisi bunu açıklamaya yeterli olacaktır.

Müzikte "gam" dediğimiz bir yapı var. Gam, belirli bir düzen ya da uyumla sıralanmış nota dizisi demek. Bu noktada notanın ne olup olmadığını anlatmam da gerekli aslında ama sohbet çok uzar, orayı geçiyorum.

Notaları sayarız ya... Do, re, mi... diye. Burada saydıklarımıza ana nota, naturel ses, tam nota denir. Bir de ara sesler var. Diyez ve bemoller. Bunlara da aslında "arıza notalar" ya da "arıza sesler" deniyor. Ben gitar çaldığım için gitardan örnek vermek isterim ama piyano daha kolay anlaşılır olduğu için ondan örnek vereceğim. Beyaz tuşlar ana notalar, siyah tuşlar arıza notalar. Piyanoda, birbiri ile komşu sesler arası uzaklık, yani bir tuşun tam yanındaki tuş "yarım ses"tir. Aralarında bir tuş olan iki ses ise tam sestir. Gitarda da bir perde yarım ses, iki perde tam ses.

Bu yapıya göre notalar aslında sanıldığı gibi 7 değil 12 tanedir. İnsanın titreşim algılama kapasitesi, 7 ana, 12 ara sesi ayırt edebilecek beceridedir ki bu ayırım noktalarına nota diyoruz zaten. 12. sesten sonra kulak, aynı anlama tekrar ulaşır ve ulaşılan bu noktaya da oktav deriz. Do'dan başladık, 12 ses sonra tekrar aynı do'ya geldik. Ama incesine.

Şimdi... Herhangi bir sesten başlayıp, o sesin oktavına (yani tiz olan kendisine) ulaşmaya çalışırken tüm tam ve yarım sesleri ardı ardına basarsak, fazla ardışık, fazlaca süreğen bir titreşim artışı kullanmış oluruz. Çorbaya tuz atarken bir tutam değil, tuz tanelerini teker teker atmaya çalışmak gibi. Ne kadar tuz istediğimizi anlamamızı zorlaştırır bu süreğenlik. Bir sıçrama lazım ki tuzun tadı anlamlı gelsin. İşte nota sıçramalarında da durum buna benzerdir.

Bu nedenle, belirli bir düzen sunan nota dizisi olan gam'ı çalarken, bir notanın oktavına 12 seste değil 7 seste ulaşmaya çalışırız. Geçişliliği azaltırız. Bu gamı çaldığımızda da belirli bir yapı gözeteceğiz ve müzik eserimizde hangi duygu ve tınıları kullanmayı tercih ettiğimizi göstereceğiz. Ve bu diziye gam diyeceğiz. Ama toplamda, tam sesler ve arıza sesler olarak önümüzde 12 ses var. Hangilerine basacağız? İki tam bir yarım üç tam bir yarım dizisine göre giderseniz bu gama "majör gam" denir. Ana gam. En bilinen gam da budur zaten. Diğer tüm gamlar, bu gamın üzerine yapılan değişiklikler ile elde edilir.

İşte majör gam dediğimiz yapı, tam ses ya da yarım seslerin, en kolay algılanır ve süreğen ve sıçramalı titreşim artışlarını en kolay algıladığımız gamdır.

Daha da detay vereyim.

Gamı oluşturan notalar 7 tane olacak dedik ya. 1,2,3,4,5,6,7... numaralı notalar. Müzikte gam çalınırken, o gama eşlik eden akorlar kullanılır. Akor, 3 sesin (ya da rock ve benzeri müzik türlerinde 2 sesin) aynı anda tınlamasıdır. Akorlar, vokale ya da solo performanslara eşlik etmek, zemini ya da arka planı doldurmak için kullanılır. Peki önce bir majör gam çalınırken arka planı hangi akorla doldurmalıyız? 2 ses kullanacak isek, o gamı temsil eden 2 ses seçmeliyiz. Bu sesler de bu diziyi an fazla temsil eden notalar olmalı. Bu durumda bu notalar 1 ve 5'tir. Ama bu sesler o gamın ortalaması gibidir. Bu akora bir duygu, bir anlam katmak istiyorsak da kullanabileceğimiz en anlamlı ses 3. sestir. İşte siz eğer 3. sesi, yüksek titreşimli kullanırsanız o coşkulu ve enerjik bir his verir. Bu nedenle de 3 sesi, yarım ses yüksek verirsiniz ve buna da majör dersiniz. Daha pes kullanmayı seçerseniz de yarım ses pes çalarsınız ve ona da minör denir. Minör sesler de daha romantik, daha dramatik anlam sunar. Çünkü çekiniktir.

İşte size majör minör ayrımı ve majörün neden keyifli hissettirdiği. Bu anlattıklarımı piyano başında ya da elinize bir gitar vererek göstersem elbette daha rahat anlarsınız ama yazarak ancak böyle özetleyebilirim. Umarım açıklayıcı olmuştur.

Sağlıcakla... ^[1][1][1]