Yeni Soru Sor
Paylaşım Yap
Tüm Reklamları Kapat
Sorulara Dön
1

Ara formlardan evrimleştiğimizi nasıl kanıtlayabiliriz?

Evrim yok diyen bir cahil var, bilimsel yardıma ihtiyacım var.
217 görüntülenme
0
  • Paylaş
  • Alıntıla
  • Alıntıları Göster
  • Dış Sitelerde Paylaş
  • Soruyu Takip Et
  • Raporla
  • Mantık Hatası Bildir
Tüm Reklamları Kapat
1 Cevap
Enes Demir
Enes Demir
48K UP
Araştırmacı ve düşünür

Evogram Nedir?

Evogramlar, başlıca evrimsel geçişlerin nasıl meydana geldiğini gösterir. Yukarıdaki örnekte, parmakların ve diğer uzuv ögelerinin evrimi gösterilmektedir.

Evogramlar, bir grup canlının ve bunların belirli özelliklerinin nasıl evrimleştiği hakkında bilgi taşıyan şemalardır. Aşağıdaki şekil bir evogram örneğidir. Evogramlar birçok bilgi içerirler, bu yüzden birkaç saniyede kolayca anlaşılamazlar. Ancak, anlaşılmaya değerdirler, çünkü farklı evrim hatlarından bilgi sunarlar ve özellikle öğrencilere evrimsel hipotezlerin mantığını, gücünü ve test edilebilirliğini göstermede son derece kullanışlıdırlar.

Tüm Reklamları Kapat

Aşağıdaki evogram, karada yaşayan omurgalıların kökenine değinmektedir. Burada sadece evogramların nasıl düzenlendiğini size göstermek istiyoruz.

Dört Ayaklıların Evogramı

Şemada, farklı türden bilgilerin resmedildiğini göreceksiniz. Bu şemanın en önemli kısmını, yaklaşık 380 milyon yıl önceki Devonyan dönemde, su ile kara arasındaki geçişte köprü görevi görmüş, soyu tükenmiş bir grup omurgalıya ait (Eusthenopteron'dan Tulerpeton'a kadar) yapılmış bir dizi yeniden çizim oluşturuyor. Mavi çubuklar, takson fosillerinin bulunduğu jeolojik zaman dilimlerini gösteriyor. Bu zaman dilimleri, evogramın üst kısmındaki zaman ölçeğine göre ayarlandı.

Şeklin sağ tarafında, bu canlıların bir kısmının, farklı renkler kullanılarak çizilmiş uzuvları bulunuyor. Her uzuv, şekli bakımından diğerlerinden farklı olsa da, farklı renklerle belirtildiği üzere birbirine karşılık gelen kemiklere sahipler. Öğrenciler buradan, benzer kemiklerin evrimsel zaman ölçekleri boyunca sürekliliğe sahip olduklarını ve zamanla şekil ve sayı bakımından değiştiklerini kavrayabilirler.

Tüm Reklamları Kapat

Renkli çizimlerin sol tarafında, bir dizi dallanma hattı bulunuyor; yani bu hayvanlar arasındaki ilişkileri gösteren bir evrim ağacı, veya filogeni. Burada gösterilen şekiller arasında, Tulerpeton'un günümüzdeki dört ayaklılara en yakın hayvan olduğu gösteriliyor. Ichthyostega da Tulerpeton ve yaşayan dört ayaklılara eşit oranda akraba. Acanthostega ise, bu üç grup ile en yakın akraba olan bir sonraki canlı. Ve bu böyle devam ediyor. Bu hayvanların hiçbirinin, doğrudan birbirlerinin atası olmadığını hatırlamakta fayda var; bunlar sadece, fosil kaydında henüz keşfetmiş olduğumuz en yakın akrabalar. Bu biraz sizi, kardeşinizi, ilk doğan kuzeninizi ve ikinci doğan kuzeninizi karşılaştırmaya benziyor: bunların hiçbiri sizin veya diğerlerinin doğrudan atası değil, fakat sırayla ilerledikçe, size daha az yakın hale geliyorlar. Siz kardeşinize en yakın olansınız, çünkü ortak bir ataya ulaşmak için sadece bir nesil geriye gitmeniz gerekir; oysa sizi kuzeninize bağlayan ortak atayı bulmak için iki nesil geriye gitmeniz gerekmektedir. Benzer şekilde Tulerpeton, yaşayan formlar ile en yakın ilişkili olandır, çünkü filogenideki diğer canlılar ile karşılaştırıldığında, bu formlar ile en yeni ortak atayı paylaşır.

Filogenideki çeşitli dallarda bulunan evrimsel değişiklikler, pembe çizgilerle işaretlenmiştir. Bu değişiklikler, özelliklerin ilk evrimleştiği soydan gelen soyların tamamına miras kalır. Örneğin şemayı incelerseniz, Panderichthys'in bizim atalarımızdan ayrıldıktan sonra bir noktada, dört ayaklılara giden soyun, ağırlık taşıyan dirsekler evrimleştirdiğini, bilek bölgelerinin kıvrıldığını ve baş ile gövde arasında bir ayrım, yani bir boyun oluştuğunu göreceksiniz. Bu soy, hepsi de bu anahtar özellikleri miras almış olan Tiktaalik, Acanthostega, Ichthyostega, Tulerpeton ve yaşayan dört ayaklılar meydana getirmiştir.

Filogeniler tahmin değildir; bunlar, pek çok delil hattına dayanan evrimsel ilişkiler hakkındaki test edilebilir hipotezlerdir. Biyologlar bir filogeniyi kurmak için, ilk önce hesaba katmak istedikleri canlı grubunu seçerler. Ardından, bu canlıların özellikleri, yani anatomileri, eğer mevcutsa genetik dizilimleri, ve/veya yaşamış oldukları dönemler üzerinde çalışırlar. Evogramlar soyu tükenmiş grupları da içerebileceğinden, bu filogeniler büyük oranda anatomiye dayalı olabilir. Bu canlıların özellikleri, bir matrise kodlanır. Örneğin, özelliklerden biri "parmak sayısı" olabilir ve her hayvan, sahip olduğu parmak sayısına dayalı olarak 8, 7, 6, veya 5 şeklinde kodlanır. Bir diğer özellik, "kafatasındaki ek yerlerinin elastik oluşu" olabilir ve her hayvan için "evet" veya "hayır" şeklinde kodlanır. Biyologlar, bu özelliklerden mümkün olduğu kadar fazla sayıda belirlemeye çalışırlar. Filogeniler, genelde yüzlerce özelliğe dayanır.

Biyologlar, bu özelliklerin hangi koşullarının atasal olduğuna ve hangisinin daha sonra evrimleştiğine karar vermeye yardımcı olması için, "dış gruplar" kullanırlar. Bunlar, evrim ağacındaki diğer canlılardan herhangi birine, birbirlerine olduklarından daha az yakın olduğu düşünülen bir veya daha fazla sayıdaki gruptur. Örneğin bu evogramda, ışın yüzgeçli balıklar bir dış grup olarak kullanılır,; çünkü bunların, kulak yüzgeçli balık grubuna ve ilk dört ayaklı atalara ait olmadıklarını biliyoruz. Işın süzgeçli balıklar, ayrık parmaklara sahip değildir ve ne kolekantlar ne de akciğerli balıklar ayrık parmaklara sahiptirler. Bu da, bu grubun tamamının atasının, hiç parmağa sahip olmaması gerektiği anlamına gelir.

Filogeni, canlılar ve onların özellik matrisinin alınıp, bu verinin bir bilgisayar yazılımına girilmesiyle oluşturulur. Bu yazılımlar, canlılar arasındaki en muhtemel ilişki dizisini hesaplamak için farklı yöntemler kullanırlar. Yazılım çoğunlukla, en az evrimsel değişim ve yeni evrimleşmiş özelliklerin sayısı ile dizilişine dayalı canlı grupları gerektiren bir ağaç oluşturmak üzere tasarlanmıştır. Bu durumda, Tulerpeton ve yaşayan formlar, yakınlarda evrimleşmiş olan bu özelliklerin en yüksek miktarını paylaşırlar, bu yüzden muhtemelen birbirlerinin en yakın akrabasıdırlar. Filogenetik ağaç bu şekilde oluşturulur. Evogramlarda çok az türden bilgi veriliyor olsa da, filogenetik ağaç en gerekli bilgi türüdür; çünkü güvenilir bir evrimsel ilişkiler ağacı olmadan, yapılardaki, işlevlerdeki, davranışlardaki, fizyolojideki, doğal ortamlardaki ve diğer pek çok özellikteki evrimsel değişimleri gösteremeyiz.

Evogramlar Niçin Önemlidir?

Evogramlar, başlıca evrimsel geçişlerin nasıl meydana geldiğini gösterir. Yukarıdaki örnekte, parmakların ve diğer uzuv ögelerinin evrimi gösterilmektedir. Ancak, aynı filogenetik ağacı kullanarak, farklı özellikleri haritalayabilir ve farklı sorular sorabiliriz. Evogramları ayrıca, evrimsel hipotezleri test etmek için de kullanabiliriz.

[1]

Evrimsel süreci böyle kanıtlayabiliriz. Umarım yardımcı olabilmişimdir iyi günler.

Kaynaklar

  1. B. M. Grup. Evogram Nedir? | Bilimfili.com. Alındığı Tarih: 15 Kasım 2022. Alındığı Yer: Bilim fili | Arşiv Bağlantısı
1
0
  • Paylaş
  • Alıntıla
  • Alıntıları Göster
  • Dış Sitelerde Paylaş
  • Raporla
  • Mantık Hatası Bildir
Daha Fazla Cevap Göster
Cevap Ver
Evrim Ağacı Soru & Cevap Platformu, Türkiye'deki bilimseverler tarafından kolektif ve öz denetime dayalı bir şekilde sürdürülen, özgür bir ortamdır. Evrim Ağacı tarafından yayınlanan makalelerin aksine, bu platforma girilen soru ve cevapların içeriği veya gerçek/doğru olup olmadıkları Evrim Ağacı yönetimi tarafından denetlenmemektedir. Evrim Ağacı, bu platformda yayınlanan cevapları herhangi bir şekilde desteklememekte veya doğruluğunu garanti etmemektedir. Doğru olmadığını düşündüğünüz cevapları, size sunulan denetim araçlarıyla işaretleyebilir, daha doğru olan cevapları kaynaklarıyla girebilir ve oylama araçlarıyla platformun daha güvenilir bir ortama evrimleşmesine katkı sağlayabilirsiniz.
Popüler Yazılar
30 gün
90 gün
1 yıl
Evrim Ağacı'na Destek Ol

Evrim Ağacı'nın %100 okur destekli bir bilim platformu olduğunu biliyor muydunuz? Evrim Ağacı'nın maddi destekçileri arasına katılarak Türkiye'de bilimin yayılmasına güç katın.

Evrim Ağacı'nı Takip Et!
Aklımdan Geçen
Komünite Seç
Aklımdan Geçen
Fark Ettim ki...
Bugün Öğrendim ki...
İşe Yarar İpucu
Bilim Haberleri
Hikaye Fikri
Video Konu Önerisi
Başlık
Gündem
Bugün bilimseverlerle ne paylaşmak istersin?
Bağlantı
Kurallar
Komünite Kuralları
Bu komünite, aklınızdan geçen düşünceleri Evrim Ağacı ailesiyle paylaşabilmeniz içindir. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu komünitenin ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Bilim kimliğinizi önceleyin.
Evrim Ağacı bir bilim platformudur. Dolayısıyla aklınızdan geçen her şeyden ziyade, bilim veya yaşamla ilgili olabilecek düşüncelerinizle ilgileniyoruz.
2
Propaganda ve baskı amaçlı kullanmayın.
Herkesin aklından her şey geçebilir; fakat bu platformun amacı, insanların belli ideolojiler için propaganda yapmaları veya başkaları üzerinde baskı kurma amacıyla geliştirilmemiştir. Paylaştığınız fikirlerin değer kattığından emin olun.
3
Gerilim yaratmayın.
Gerilim, tersleme, tahrik, taciz, alay, dedikodu, trollük, vurdumduymazlık, duyarsızlık, ırkçılık, bağnazlık, nefret söylemi, azınlıklara saldırı, fanatizm, holiganlık, sloganlar yasaktır.
4
Değer katın; hassas konulardan ve öznel yoruma açık alanlardan uzak durun.
Bu komünitenin amacı okurlara hayatla ilgili keyifli farkındalıklar yaşatabilmektir. Din, politika, spor, aktüel konular gibi anlık tepkilere neden olabilecek konulardaki tespitlerden kaçının. Ayrıca aklınızdan geçenlerin Türkiye’deki bilim komünitesine değer katması beklenmektedir.
5
Cevap hakkı doğurmayın.
Bu platformda cevap veya yorum sistemi bulunmamaktadır. Dolayısıyla aklınızdan geçenlerin, tespit edilebilir kişilere cevap hakkı doğurmadığından emin olun.
Ekle
Soru Sor
ve seni takip ediyor

Göster

Şifremi unuttum Üyelik Aktivasyonu

Göster

Şifrenizi mi unuttunuz? Lütfen e-posta adresinizi giriniz. E-posta adresinize şifrenizi sıfırlamak için bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Eğer aktivasyon kodunu almadıysanız lütfen e-posta adresinizi giriniz. Üyeliğinizi aktive etmek için e-posta adresinize bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Close