Bu Reklamı Kapat
Bu Reklamı Kapat

Sivrisinek Sokması HIV Bulaştırır Mı?

Sivrisinek Sokması HIV Bulaştırır Mı? Science ABC
3 dakika
42,210
  • Entomoloji
  • Gerçeklik Analizi Araştırmaları

İddia

Sivrisineklerin en büyük tehlikelerinden biri HIV'i taşımalarıdır. AIDS hastası birinin kanını emip sonra da sizi sokarsa HIV'i size bulaştırırlar ve AIDS olursunuz.

Gerçek mi?

Karışık
Karışık

Gerçek Taraflar

Sivrisinek sokması dolayısıyla AIDS bulaşma ihtimali sıfır olmayan bir olasılıktır.

Sahte Taraflar

Sivrisinek sokması sonucu HIV aktarımı olasılığı, rahatlıkla göz ardı edilebilecek kadar küçük bir olasılıktır.

Bu Reklamı Kapat

İddianın Kökeni

Sivrisineklerin AIDS bulaştırabileceği iddiası yine medyanın reyting amacıyla abarttığı ve güvenilir sonuçları beklemeden yaydığı bir konudur. Florida'da çok küçük çaplı bir araştırma, bu bölgedeki AIDS vakalarının kısmen sık oluşunu sivrisineklerin bolluğuna bağlamaktaydı. Bu ufak araştırma yayınlandığında, medya hemen üzerine atladı ve AIDS-sivrisinek ilişkisi yüz yıllardır biliniyormuşçasına yaymaya başladı. Halbuki ABD Ulusal Hastalık Kontrol Merkezi'nin (CDC) iddialar üzerine bölgede kontrollü olarak yaptığı daha kapsamlı çalışmaların hiçbirinde sivrisineklerle AIDS arasında bir ilişki tespit edilemedi. Medya, yalan bir haberi halk arasında korku salacak şekilde yaydığı ile kaldı.

Bilgiler

Sivrisineklerin AIDS'i bulaştırmasıyla ilgili 3 temel mekanizma ileri sürülmüştür: ilki, AIDS hastası birinden kan emen sivrisineklerin vücudunda çoğalan HIV'in tükürüğüne ulaşması sonucu ikinci bir ısırmada virüsün aktarımı üzerine kuruludur. İkincisi, AIDS hastasından kan emen bir sivrisineğin, emme işlemi tamamlanmadan kovulması sonrasında bir başkasına konarak, buradan emmeye başladığında hali hazırda emme kanalı içerisinde kalmış kanın yeni konağa boşaltılması olasılığı üzerine kuruludur. Üçüncüsüyse yine AIDS hastası bir bireyden emerken rahatsız edilerek kovulan bir sivrisineğin, yeni ve sağlıklı bir konağa konmasına ve bu kişinin kanını emme çabasına dayalıdır. Ancak bu defa sağlıklı birey, emme işlemi sırasında sivrisineğe vurarak ezer ve tüm kanını etrafa saçar. Sivrisinek emmeye başladığı noktada ufak bir delik açtığı için, ezilen sivrisineğin emdikleri ve vücudundaki kan buradan içeri sızarak hastalığı bulaştırır. Yapılan hiçbir araştırmada, bu 3 mekanizmadan 1 tanesini bile destekleyen sonuçlara ulaşılamamıştır. Sivrisinekler günümüzde insanların 1 numaralı ölüm sebebi olsalar da, en azından AIDS konusunda aklanmış gibi gözükmektedir.

Bu Reklamı Kapat

Bir sivrisineğin ana konaktan aldığı hastalığı yeni bir konağa aktarabilmesi için, hastalık yapıcı parazitin (virüs, bakteri, vs.) sivrisinek içerisinde hayatta kalabilmesi gerekir. Çünkü sivrisineklerin sindirim enzimleri kan içerisindeki neredeyse tüm içeriği parçalayarak sindirir. Sivrisineklerin yaydığı çeşitli ölümcül parazitler, bu sindirim enzimlerini atlatarak kendilerini besin olarak göstermemenin bir yolunu bulacak biçimde evrim geçirmişlerdir. Örneğin sıtma paraziti sivrisinek içerisinde 9-12 gün, ensefalit virüsü 10-25 gün hayatta kalabilirler. Hatta bu süreçte bu parazitler de taşıyıcı içerisinde farklılaşabilirler, yaşam döngülerinin farklı evrelerinden geçerler. Ancak yapılan araştırmalar, HIV'in sivrisinek vücudunda açık bir şekilde besin gibi parçalandığını ortaya koymaktadır. Çünkü HIV, sivrisineklere adapte olacak bir evrimsel süreçten geçmemiştir (şimdilik). Dolayısıyla sivrisinek içerisinde HIV çoğalamaz, tükürük bezlerine ulaşamaz ve aktarılamaz.

AIDS hastalarının vücudunda bulunan HIV miktarı, bir sivrisineğin başka bir konağa bulaştırmasına yetecek kadar çok miktarda değildir. Her ne kadar sayılar hastadan hastaya değişiyor olsa da, genelde 10 birimden daha fazla HIV taşıyan hastalara rastlanmaz; hatta AIDS hastalarının %70-80 arasının kanında tespit edilebilir oranda HIV bulunmaz bile (çünkü HIV çok uzun süreler deaktif bir şekilde varlığını sürdürebilir). Ancak ola ki bir bireyin kanında 1000 birim HIV bulunacak olsaydı bile, yapılan hesaplamalar tek bir sivirsineğin ana konaktan aldığı tek 1 adet HIV'i bir başkasına aktarma olasılığı 10 milyonda 1 olurdu. 

Her ne kadar birçok insan sivrisinekleri "uçan, hastalıklı şırıngalar" olarak hayal etseler de, insanların kullandığı şırıngalara kıyasla sivrisineklerin şırıngaları hastalık bulaştırma konusunda berbattır. Çünkü sivrisineklerin emme kanalının yapısı oldukça karmaşıktır; örneğin yemek kanalı ile tükürük kanalı birbirinden ayrı kanallardır. Bizlerin kullandığı şırıngalar ise tek açıklıklıdır. Bir bedenden çekilen kan, diğer bedene aktarılırken tek bir kanal kullanılmış olur. Sivrisinekler soktuğundaysa kanın emildiği kanal başka, genelde hastalıklara neden olan tükürük kanalı ise başkasıdır. Dolayısıyla bizlerin kullandığı şırınga yoluyla HIV bulaşma ihtimali kat kat fazladır.

Okundu Olarak İşaretle
Bu İçerik Size Ne Hissettirdi?
  • Tebrikler! 11
  • Mmm... Çok sapyoseksüel! 3
  • Umut Verici! 3
  • Korkutucu! 2
  • Muhteşem! 1
  • Bilim Budur! 1
  • İnanılmaz 1
  • Grrr... *@$# 1
  • Güldürdü 0
  • Merak Uyandırıcı! 0
  • Üzücü! 0
  • İğrenç! 0
Kaynaklar ve İleri Okuma
Bu Reklamı Kapat

Evrim Ağacı'na her ay sadece 1 kahve ısmarlayarak destek olmak ister misiniz?

Şu iki siteden birini kullanarak şimdi destek olabilirsiniz:

kreosus.com/evrimagaci | patreon.com/evrimagaci

Çıktı Bilgisi: Bu sayfa, Evrim Ağacı yazdırma aracı kullanılarak 28/05/2022 23:08:25 tarihinde oluşturulmuştur. Evrim Ağacı'ndaki içeriklerin tamamı, birden fazla editör tarafından, durmaksızın elden geçirilmekte, güncellenmekte ve geliştirilmektedir. Dolayısıyla bu çıktının alındığı tarihten sonra yapılan güncellemeleri görmek ve bu içeriğin en güncel halini okumak için lütfen şu adrese gidiniz: https://evrimagaci.org/s/2296

İçerik Kullanım İzinleri: Evrim Ağacı'ndaki yazılı içerikler orijinallerine hiçbir şekilde dokunulmadığı müddetçe izin alınmaksızın paylaşılabilir, kopyalanabilir, yapıştırılabilir, çoğaltılabilir, basılabilir, dağıtılabilir, yayılabilir, alıntılanabilir. Ancak bu içeriklerin hiçbiri izin alınmaksızın değiştirilemez ve değiştirilmiş halleri Evrim Ağacı'na aitmiş gibi sunulamaz. Benzer şekilde, içeriklerin hiçbiri, söz konusu içeriğin açıkça belirtilmiş yazarlarından ve Evrim Ağacı'ndan başkasına aitmiş gibi sunulamaz. Bu sayfa izin alınmaksızın düzenlenemez, Evrim Ağacı logosu, yazar/editör bilgileri ve içeriğin diğer kısımları izin alınmaksızın değiştirilemez veya kaldırılamaz.

Bu Reklamı Kapat
Size Özel (Beta)
İçerikler
Sosyal
Onkoloji
Yaşam
Evrimleşme
Hormon
Deizm
İletişim
Epidemik
Zehir
Radyoaktif
Kırmızı
Göğüs
Süt
Şehir Hastanesi
Nükleik Asit
Ağrı
Çiçek
Mers
Bilişsel
Uçma
İspat Yükü
Metabolizma
Goril
Einstein
Seçilim
Çevre
Aklımdan Geçen
Komünite Seç
Aklımdan Geçen
Fark Ettim ki...
Bugün Öğrendim ki...
İşe Yarar İpucu
Bilim Haberleri
Hikaye Fikri
Başlık
Kafana takılan neler var?
Bağlantı
Gönder
Ekle
Soru Sor
Daha Fazla İçerik Göster
Evrim Ağacı'na Destek Ol
Evrim Ağacı'nın %100 okur destekli bir bilim platformu olduğunu biliyor muydunuz? Evrim Ağacı'nın maddi destekçileri arasına katılarak Türkiye'de bilimin yayılmasına güç katmak için hemen buraya tıklayın.
Popüler Yazılar
30 gün
90 gün
1 yıl
EA Akademi
Evrim Ağacı Akademi (ya da kısaca EA Akademi), 2010 yılından beri ürettiğimiz makalelerden oluşan ve kendi kendinizi bilimin çeşitli dallarında eğitebileceğiniz bir çevirim içi eğitim girişimi! Evrim Ağacı Akademi'yi buraya tıklayarak görebilirsiniz. Daha fazla bilgi için buraya tıklayın.
Etkinlik & İlan
Bilim ile ilgili bir etkinlik mi düzenliyorsunuz? Yoksa bilim insanlarını veya bilimseverleri ilgilendiren bir iş, staj, çalıştay, makale çağrısı vb. bir duyurunuz mu var? Etkinlik & İlan Platformumuzda paylaşın, milyonlarca bilimsevere ulaşsın.
Podcast
Evrim Ağacı'nın birçok içeriğinin profesyonel ses sanatçıları tarafından seslendirildiğini biliyor muydunuz? Bunların hepsini Podcast Platformumuzda dinleyebilirsiniz. Ayrıca Spotify, iTunes, Google Podcast ve YouTube bağlantılarını da bir arada bulabilirsiniz.
Yazı Geçmişi
Okuma Geçmişi
Notlarım
İlerleme Durumunu Güncelle
Okudum
Sonra Oku
Not Ekle
Kaldığım Yeri İşaretle
Göz Attım

Evrim Ağacı tarafından otomatik olarak takip edilen işlemleri istediğin zaman durdurabilirsin.
[Site ayalarına git...]

Filtrele
Listele
Bu yazıdaki hareketlerin
Devamını Göster
Filtrele
Listele
Tüm Okuma Geçmişin
Devamını Göster
0/10000

Göster

Şifremi unuttum Üyelik Aktivasyonu

Göster

Şifrenizi mi unuttunuz? Lütfen e-posta adresinizi giriniz. E-posta adresinize şifrenizi sıfırlamak için bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Eğer aktivasyon kodunu almadıysanız lütfen e-posta adresinizi giriniz. Üyeliğinizi aktive etmek için e-posta adresinize bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Close
Geri Bildirim Gönder
Reklamsız Deneyim

Evrim Ağacı'nda reklamları 2 şekilde kapatabilirsiniz:

  1. Ücretsiz üye girişi yapmak: Sitedeki reklamların %50 kadarını kapatmak için ücretsiz bir Evrim Ağacı üyeliği açmanız ve sitemizi/uygulamamızı kullanmanız yeterli!

  2. Maddi destekçilerimiz arasına katılmak: Evrim Ağacı'nın çalışmalarına Kreosus, Patreon veya YouTube üzerinden maddi destekte bulunarak hem Türkiye'de bilim anlatıcılığının gelişmesine katkı sağlayabilirsiniz, hem de site ve uygulamamızı reklamsız olarak deneyimleyebilirsiniz. Reklamsız deneyim, sitemizin/uygulamamızın çeşitli kısımlarda gösterilen Google reklamlarını ve destek çağrılarını görmediğiniz, %100 reklamsız ve çok daha temiz bir site deneyimi sunmaktadır.

Kreosus

Kreosus'ta her 10₺'lik destek, 1 aylık reklamsız deneyime karşılık geliyor. Bu sayede, tek seferlik destekçilerimiz de, aylık destekçilerimiz de toplam destekleriyle doğru orantılı bir süre boyunca reklamsız deneyim elde edebiliyorlar.

Kreosus destekçilerimizin reklamsız deneyimi, destek olmaya başladıkları anda devreye girmektedir ve ek bir işleme gerek yoktur.

Patreon

Patreon destekçilerimiz, destek miktarından bağımsız olarak, Evrim Ağacı'na destek oldukları süre boyunca reklamsız deneyime erişmeyi sürdürebiliyorlar.

Patreon destekçilerimizin Patreon ile ilişkili e-posta hesapları, Evrim Ağacı'ndaki üyelik e-postaları ile birebir aynı olmalıdır. Patreon destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi 24 saat alabilmektedir.

YouTube

YouTube destekçilerimizin hepsi otomatik olarak reklamsız deneyime şimdilik erişemiyorlar ve şu anda, YouTube üzerinden her destek seviyesine reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. YouTube Destek Sistemi üzerinde sunulan farklı seviyelerin açıklamalarını okuyarak, hangi ayrıcalıklara erişebileceğinizi öğrenebilirsiniz.

Eğer seçtiğiniz seviye reklamsız deneyim ayrıcalığı sunuyorsa, destek olduktan sonra YouTube tarafından gösterilecek olan bağlantıdaki formu doldurarak reklamsız deneyime erişebilirsiniz. YouTube destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi, formu doldurduktan sonra 24-72 saat alabilmektedir.

Diğer Platformlar

Bu 3 platform haricinde destek olan destekçilerimize ne yazık ki reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. Destekleriniz sayesinde sistemlerimizi geliştirmeyi sürdürüyoruz ve umuyoruz bu ayrıcalıkları zamanla genişletebileceğiz.

Giriş yapmayı unutmayın!

Reklamsız deneyim için, maddi desteğiniz ile ilişkilendirilmiş olan Evrim Ağacı hesabınıza yapmanız gerekmektedir. Giriş yapmadığınız takdirde reklamları görmeye devam edeceksinizdir.

Destek Ol

Devamını Oku
Evrim Ağacı Uygulamasını
İndir
Chromium Tabanlı Mobil Tarayıcılar (Chrome, Edge, Brave vb.)
İlk birkaç girişinizde zaten tarayıcınız size uygulamamızı indirmeyi önerecek. Önerideki tuşa tıklayarak uygulamamızı kurabilirsiniz. Bu öneriyi, yukarıdaki videoda görebilirsiniz. Eğer bu öneri artık gözükmüyorsa, Ayarlar/Seçenekler (⋮) ikonuna tıklayıp, Uygulamayı Yükle seçeneğini kullanabilirsiniz.
Chromium Tabanlı Masaüstü Tarayıcılar (Chrome, Edge, Brave vb.)
Yeni uygulamamızı kurmak için tarayıcı çubuğundaki kurulum tuşuna tıklayın. "Yükle" (Install) tuşuna basarak kurulumu tamamlayın. Dilerseniz, Evrim Ağacı İleri Web Uygulaması'nı görev çubuğunuza sabitleyin. Uygulama logosuna sağ tıklayıp, "Görev Çubuğuna Sabitle" seçeneğine tıklayabilirsiniz. Eğer bu seçenek gözükmüyorsa, tarayıcının Ayarlar/Seçenekler (⋮) ikonuna tıklayıp, Uygulamayı Yükle seçeneğini kullanabilirsiniz.
Safari Mobil Uygulama
Sırasıyla Paylaş -> Ana Ekrana Ekle -> Ekle tuşlarına basarak yeni mobil uygulamamızı kurabilirsiniz. Bu basamakları görmek için yukarıdaki videoyu izleyebilirsiniz.

Daha fazla bilgi almak için tıklayın

Önizleme
Görseli Kaydet
Sıfırla
Vazgeç
Ara
Alıntı Ekle
Kurallar
Komünite Kuralları
Bu komünite, fark edildiğinde ufku genişleten tespitler içindir. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu komünitenin ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Formu olabildiğince eksiksiz doldurun.
Girdiğiniz sözün/alıntının kaynağı ne kadar açıksa o kadar iyi. Açıklama kısmına kitabın sayfa sayısını veya filmin saat/dakika/saniye bilgisini girebilirsiniz.
2
Anonimden kaçının.
Bazı sözler/alıntılar anonim olabilir. Fakat sözün anonimliğini doğrulamaksızın, bilmediğiniz her söze/alıntıya anonim yazmayın. Bu tür girdiler silinebilir.
3
Kaynağı araştırın ve sorgulayın.
Sayısız söz/alıntı, gerçekte o sözü hiçbir zaman söylememiş/yazmamış kişilere, hatalı bir şekilde atfediliyor. Paylaşımınızın site geneline yayılabilmesi için kaliteli kaynaklar kullanın ve kaynaklarınızı sorgulayın.
4
Ofansif ve entelektüel düşünceden uzak sözler yasaktır.
Gerilim, tersleme, tahrik, taciz, alay, dedikodu, trollük, vurdumduymazlık, duyarsızlık, ırkçılık, bağnazlık, nefret söylemi, azınlıklara saldırı, fanatizm, holiganlık, sloganlar yasaktır.
5
Sözlerinizi tırnak (") içine almayın.
Sistemimiz formatı otomatik olarak ayarlayacaktır.
Gönder
Bu Eseri Neden Tavsiye Ediyorsun?
Aşağıdaki kutuya, isimli neden tavsiye ettiğini girebilirsin. Ne kadar detaylı ve kapsamlı bir analiz yaparsan, bu eseri [OKUMAK/İZLEMEK] isteyenleri o kadar doğru ve fazla bilgilendirmiş olacaksın. Tavsiyenin faydalı bulunması halinde Evrim Ağacı kullanıcılarından daha fazla UP kazanman mümkün olacak. Tavsiyenin sadece negatif içerikte olamayacağını, eğer bu sistemi kullanıyorsan tavsiye ettiğin içeriğin pozitif taraflarından bahsetmek zorunda olduğunu lütfen unutma. Yapıcı eleştiri hakkında daha fazla bilgi almak için burayı okuyabilirsin.
Tavsiye Et