Evrim Ağacı Logo Evrim Ağacı
Evrim Ağacı
Reklamı Kapat

Sık Kullandığımız Temel Matematik İşaretleri (= ve + gibi) Nereden Geliyor?

Sık Kullandığımız Temel Matematik İşaretleri (= ve + gibi) Nereden Geliyor?
Tavsiye Makale
Reklamı Kapat

Bu yazı, Evrim Ağacı'na ait, özgün bir içeriktir. Konu akışı, anlatım ve detaylar, Evrim Ağacı yazarı/yazarları tarafından hazırlanmış ve/veya derlenmiştir. Bu içerik için kullanılan kaynaklar, yazının sonunda gösterilmiştir. Bu içerik, diğer tüm içeriklerimiz gibi, İçerik Kullanım İzinleri'ne tabidir.

Bazı şeylere o kadar aşinayız ve alışmışız ki, birilerinin onu bir yerlerde icat ettiğini unutuyoruz. Mesela eşittir (==) işareti, durmadan "eşittir" sözcüğünü denklemlerine yazmaktan bıkan İskoç matematikçi Robert Recorde tarafından 1557 yılında icat edilmiştir. Aynı kişi, toplama anlamındaki "+" işaretini de icat eden kişidir. 

"Eşittir" sözcüğünün İngilizcesi olan "equal(s)", Latincedeki "æqualis", yani "eş", "aynı" anlamındaki sözcükten geliyor. Recorde'un "==" işareti hemen kabul görmemiştir. Öncelikle "||" veya "æ" veya "œ" gibi semboller kullanılmıştır. Recorde ise, 1557 tarihli The Whetstone of Witte isimli kitabında şöyle diyor:

Eşittir sözcüğünü durmaksızın tekrar etmenin önüne geçmek için, birbirine eşit ve paralel iki çizgi, yani Gemowe çizgileri kullanıyorum. Çünkü hiçbir diğer iki şey bundan daha eşit olamaz.

"Gemowe çizgileri" dediği şey de, Latincedeki "gemellus", yani "ikiz" sözcüğünden geliyor. Böylesine evrensel bir işaretin bir noktada icat edildiği üzerine düşünmek gerçekten çok ilginçtir.

Buna karşılık, eşitsizlik "≠" işaretini ilk bulan kişi bilinmiyor; ama ilk olarak 18. yüzyılda Leonhard Euler tarafından kullanıldığı düşünülüyor. Euler sayısı ile ilgili daha fazla bilgiyi buradan alabilirsiniz.

Büyüktür (">>>) ve küçüktür (<<) işaretleri ise 1631 yılında, İngiliz matematikçi Thomas Harriot'un "Artis Analyticae Praxis ad Aequationes Algebraicas Resolvendas" başlıklı kitabında ilk olarak kullanıldı. İlginçtir: İşaretler, yazarın kendisi tarafından değil, ölümünden 10 sene kadar sonra kitabını yayınlayan editör tarafından icat edildi. Yine de keşif Harriot'a atfedilir; çünkü sonuçta bu işaretlere anlam katan onun çalışmalarıydı. Daha önemlisi, Harriot da bu anlamlara gelen üçgensel işaretler kullanmıştı. Editörün yaptığı, bu üçgensel işaretleri bizim tanıdığımız haline yakınlaştırmak oldu.

"Tanım gereği eşittir" anlamına gelen ":=\coloneqq" sembolü (kimi zaman ?? veya ≡\equiv sembolleriyle de gösterilir), ilk olarak İtalyan matematikçi Cesare Burali-Forti tarafından 1894 yılında yazılan Logica Mathematica isimli eserde geçmektedir.

Bu İçerik Size Ne Hissettirdi?
  • Merak Uyandırıcı! 2
  • Tebrikler! 1
  • Muhteşem! 0
  • Bilim Budur! 0
  • Mmm... Çok sapyoseksüel! 0
  • Güldürdü 0
  • İnanılmaz 0
  • Umut Verici! 0
  • Üzücü! 0
  • Grrr... *@$# 0
  • İğrenç! 0
  • Korkutucu! 0
Kaynaklar ve İleri Okuma

Evrim Ağacı'na her ay sadece 1 kahve ısmarlayarak destek olmak ister misiniz?

Şu iki siteden birini kullanarak şimdi destek olabilirsiniz:

kreosus.com/evrimagaci | patreon.com/evrimagaci

Çıktı Bilgisi: Bu sayfa, Evrim Ağacı yazdırma aracı kullanılarak 27/11/2020 09:39:10 tarihinde oluşturulmuştur. Evrim Ağacı'ndaki içeriklerin tamamı, birden fazla editör tarafından, durmaksızın elden geçirilmekte, güncellenmekte ve geliştirilmektedir. Dolayısıyla bu çıktının alındığı tarihten sonra yapılan güncellemeleri görmek ve bu içeriğin en güncel halini okumak için lütfen şu adrese gidiniz: https://evrimagaci.org/s/3148

İçerik Kullanım İzinleri: Evrim Ağacı'ndaki yazılı içerikler orijinallerine hiçbir şekilde dokunulmadığı müddetçe izin alınmaksızın paylaşılabilir, kopyalanabilir, yapıştırılabilir, çoğaltılabilir, basılabilir, dağıtılabilir, yayılabilir, alıntılanabilir. Ancak bu içeriklerin hiçbiri izin alınmaksızın değiştirilemez ve değiştirilmiş halleri Evrim Ağacı'na aitmiş gibi sunulamaz. Benzer şekilde, içeriklerin hiçbiri, söz konusu içeriğin açıkça belirtilmiş yazarlarından ve Evrim Ağacı'ndan başkasına aitmiş gibi sunulamaz. Bu sayfa izin alınmaksızın düzenlenemez, Evrim Ağacı logosu, yazar/editör bilgileri ve içeriğin diğer kısımları izin alınmaksızın değiştirilemez veya kaldırılamaz.

Reklamı Kapat
Güncel
Karma
Agora
Instagram
Ölüm
Balık
Oyun Teorisi
Uzaylı
Yiyecek
Odontoloji
Kök Hücre
Kan Hastalıkları
Duygu
Neandertaller
Böcek Bilimi
Protein
Savunma
Devir
Kertenkele
Evrim Ağacı Duyurusu
Türkiye
Örümcek
Saç
Kamuflaj
Hominid
Sosyal
Kozmoloji
Etik
Tardigrad
Daha Fazla İçerik Göster
Daha Fazla İçerik Göster
Reklamı Kapat
Türkiye'deki bilimseverlerin buluşma noktasına hoşgeldiniz!

Göster

Şifrenizi mi unuttunuz? Lütfen e-posta adresinizi giriniz. E-posta adresinize şifrenizi sıfırlamak için bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Eğer aktivasyon kodunu almadıysanız lütfen e-posta adresinizi giriniz. Üyeliğinizi aktive etmek için e-posta adresinize bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Close
“Bilgi, güçtür.”
Francis Bacon
Geri Bildirim Gönder
Reklamsız Deneyim

Evrim Ağacı'nın çalışmalarına Kreosus, Patreon veya YouTube üzerinden maddi destekte bulunarak hem Türkiye'de bilim anlatıcılığının gelişmesine katkı sağlayabilirsiniz, hem de site ve uygulamamızı reklamsız olarak deneyimleyebilirsiniz. Reklamsız deneyim, Evrim Ağacı'nda çeşitli kısımlarda gösterilen Google reklamlarını ve destek çağrılarını görmediğiniz, daha temiz bir site deneyimi sunmaktadır.

Kreosus

Kreosus'ta her 10₺'lik destek, 1 aylık reklamsız deneyime karşılık geliyor. Bu sayede, tek seferlik destekçilerimiz de, aylık destekçilerimiz de toplam destekleriyle doğru orantılı bir süre boyunca reklamsız deneyim elde edebiliyorlar.

Kreosus destekçilerimizin reklamsız deneyimi, destek olmaya başladıkları anda devreye girmektedir ve ek bir işleme gerek yoktur.

Patreon

Patreon destekçilerimiz, destek miktarından bağımsız olarak, Evrim Ağacı'na destek oldukları süre boyunca reklamsız deneyime erişmeyi sürdürebiliyorlar.

Patreon destekçilerimizin Patreon ile ilişkili e-posta hesapları, Evrim Ağacı'ndaki üyelik e-postaları ile birebir aynı olmalıdır. Patreon destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi 24 saat alabilmektedir.

YouTube

YouTube destekçilerimizin hepsi otomatik olarak reklamsız deneyime şimdilik erişemiyorlar ve şu anda, YouTube üzerinden her destek seviyesine reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. YouTube Destek Sistemi üzerinde sunulan farklı seviyelerin açıklamalarını okuyarak, hangi ayrıcalıklara erişebileceğinizi öğrenebilirsiniz.

Eğer seçtiğiniz seviye reklamsız deneyim ayrıcalığı sunuyorsa, destek olduktan sonra YouTube tarafından gösterilecek olan bağlantıdaki formu doldurarak reklamsız deneyime erişebilirsiniz. YouTube destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi, formu doldurduktan sonra 24-72 saat alabilmektedir.

Diğer Platformlar

Bu 3 platform haricinde destek olan destekçilerimize ne yazık ki reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. Destekleriniz sayesinde sistemlerimizi geliştirmeyi sürdürüyoruz ve umuyoruz bu ayrıcalıkları zamanla genişletebileceğiz.

Giriş yapmayı unutmayın!

Reklamsız deneyim için, maddi desteğiniz ile ilişkilendirilmiş olan Evrim Ağacı hesabınıza üye girişi yapmanız gerekmektedir. Giriş yapmadığınız takdirde reklamları görmeye devam edeceksinizdir.

Destek Ol