Sıcaklıklar Yükseldiğinde Yardıma Koşan Etken: Evrim

Sıcaklıklar Yükseldiğinde Yardıma Koşan Etken: Evrim
Yazar Joel N. Shurkin Çağrı Mert Bakırcı Editör Çağrı Mert Bakırcı
3 dakika
789 Okunma Sayısı
Notlarım
Reklamı Kapat

Bazı canlılar için iklim değişikliği genetik parkında bir gezintiye çıkmak gibidir. Pek çok bilim insanının favori böceği olan meyve sineği de sıcaklık değişikliğinden etkilenen hayvanlardan biridir. İspanyada Barcelona Özerk Üniversitesinden araştırmacılar meyve sineğinin geçici olarak, sıcaklıklara karşı inanılmaz kısa bir sürede ısıya karşı daha toleranslı şekilde evrimleşerek adapte olduklarını gösterdiler. Sıcaklık yeniden düştüğü zaman bu tür yeniden eski formlarına evrimleşmektedir.

1 Nisan 2011'de Afrika'dan gelen alışılmadık bir sıcak hava dalgası İberyan yarımadası ve Batı Avrupa'nın çok büyük bir bölümünü etkiledi. Bu sıcaklık bir hafta sonra İspanya üzerine kaydı ve İspanya ve İngiltere'deki kayıt edilmiş olan en yüksek Nisan ayı sıcaklıklarından birine sebep oldu.

Sıcak hava dalgasının sineklerin ani değişimlere nasıl uyum sağladığını görmek için ideal zaman olduğu ortaya çıktı. Bilim insanları sineklerin birbirleriyle genetik benzerliklerinin bulunmayacağı kadar birbirine uzak olan iki farklı bölgeden sinek topladı.

Baş araştırmacı Francisco Jose Rodriguez-Trelles Astruga önderliğinde on yıllarca tek bir sinek türü üzerinde çalıştılar. Jose’nin açıklamalarına göre bu, Drosophila subobscura adında, Avrupa ve Kuzey Amerika'da sık rastlanan bir türdü. Genel olarak her mevsimde olmak üzere yılda dört defa ağlarıyla arazilere inerek sinek örnekleri yakaladılar.

Reklamı Kapat

Rodriguez-Trelles’in sözlerine göre her seferinde 100-150 erkek sinek yakalandı ve daha sonra bu sinekler laboratuar ortamında genomları bilinen başka sineklerle çiftleştirildiler.

Biyologlar meyve sineklerini severler ve 20. yüzyılın başlarından beri onlar hakkında araştırma yapmaktadırlar. Bu sinekler türe bağlı olarak 4 ya da 5 kromozomlu, genetik yapıları iyi bilinen ve kolay araştırılabilen hayvanlardır. Genetik çalışmalar ve öğretim için ideal modellerdir. Cambridge Üniversitesi'nden emekli bilim insanı Peter Lawrence şunları diyor:

Kısa yaşam döngüleri seleksiyonun çok hızlı olmasını sağlıyor. Böcekler iklim değişikliklerine karşı inanılmaz derecede hassastır ve eğer hava sıcaklıkları çok düşerse meyve sinekleri kısırlaşırlar.

Lawrence’ın sözlerine göre meyve sineği türleri İspanya'da biyoloji laboratuvarlarında deneyler için çok sık kullanılan bir tür değil, ancak yine de bu durum sonuçlarda bir değişikliğe sebep olsaydı bilginin doğruluğu hala kesinleşmemiş olacaktı.

Isı dalgası etki etmeye başladıktan 3 hafta sonra, İspanyol bilim insanları genellikle gün batımı ve öğle vakitleri gibi günün en sıcak zamanlarını bekleyerek D. subobscura örnekleri toplamaya başladılar.

Laboratuvara döndüklerinde bu örneklerin genomlarının analiz ederek İspanyol Milli Meteoroloji Ajansı tarafından elde edilmiş olan ısı bilgileriyle eşleştirdiler.

Barcelona bilim insanları çevirme tipi mutasyon olarak bilinen, gen içindeki bir kromozomun ters tarafa dönmesiyle oluşan özel bir mutasyon türüyle karşılaştılar. Örneğin eğer gen sırası ABCDEFGHIJKLMN şeklinde okunuyorsa evirmeye mağruz kalan DEFGH segmenti ABCHGFEDIJKLMN şeklinde biçim değiştiriyordu. Çevirme, genler arasındaki rastgele sıçramaların olmasını önlüyordu.

Sinek genomlarının geçirdikleri çevirme tipi mutasyonlar, onları sıcaklıklara karşı daha dirençli ya da tam tersi bir şekilde donatabiliyordu. Bilim insanlarının kuramlaştırdığına göre yeni nesiller yetiştikçe bu değişimler daha kolay gözlenebiliyor. Bulduklarına sonuçlara göre yüksek sıcaklık direk olarak bir evirme yaratıyor ve sıcaklık arttıkça değişim büyüyor. Hava soğuduğu zaman, terslik hangi genin baskın olduğuna göre yeniden düzeliyor. Rodriguez-Trelles şunları söylüyor:

Bu değişiklikler onların doğal seleksiyon sonucunda karşılaştıkları göreceli sıklıktan kaynaklanıyor. Isı dalgasının dramatik artışının bir sonucu, ısıya adapte olan çeşitlerin sayındaki dramatik artıştır.

Rodriguez-Trelles’in sözlerine göre bu keşif Drosophilia’nın küresel ısınmaya bağışık olduğu anlamına gelmiyor. Bu toplama işlemi sıcaklığın yaz ortasına göre daha hafif olduğu bahar aylarındada yapıldı.

Reklamı Kapat

Yine de bu deney için toplanan sineklerin ısıya karşı 1970 yılında toplanan sineklerden daha güçlü oldukları ortaya çıktı, çoktan iklim değişikliğine uyum sağlamışlardı. Biology Letters’a yazan bilim insanlarının sözleriyle: 

Bu bizim, doğal populasyonların genetik olarak yüksek sıcaklıklara cevap verdiğini açık şekilde kanıtlayan ilk çalışmamız.

Yazdıklarına göre değişim genomun yalnızca tek bir yerinde değil, aksine pek çok farklı yerinde ve sıcaklıkla direk bağlantılı olarak ortaya çıkıyor. 

Okundu Olarak İşaretle
Bu İçerik Size Ne Hissettirdi?
  • Muhteşem! 0
  • Tebrikler! 0
  • Bilim Budur! 0
  • Mmm... Çok sapyoseksüel! 0
  • Güldürdü 0
  • İnanılmaz 0
  • Umut Verici! 0
  • Merak Uyandırıcı! 0
  • Üzücü! 0
  • Grrr... *@$# 0
  • İğrenç! 0
  • Korkutucu! 0
Kaynaklar ve İleri Okuma
  1. Çeviri Kaynağı: Live Science | Arşiv Bağlantısı

Evrim Ağacı'na her ay sadece 1 kahve ısmarlayarak destek olmak ister misiniz?

Şu iki siteden birini kullanarak şimdi destek olabilirsiniz:

kreosus.com/evrimagaci | patreon.com/evrimagaci

Çıktı Bilgisi: Bu sayfa, Evrim Ağacı yazdırma aracı kullanılarak 18/06/2021 01:41:28 tarihinde oluşturulmuştur. Evrim Ağacı'ndaki içeriklerin tamamı, birden fazla editör tarafından, durmaksızın elden geçirilmekte, güncellenmekte ve geliştirilmektedir. Dolayısıyla bu çıktının alındığı tarihten sonra yapılan güncellemeleri görmek ve bu içeriğin en güncel halini okumak için lütfen şu adrese gidiniz: https://evrimagaci.org/s/1686

İçerik Kullanım İzinleri: Evrim Ağacı'ndaki yazılı içerikler orijinallerine hiçbir şekilde dokunulmadığı müddetçe izin alınmaksızın paylaşılabilir, kopyalanabilir, yapıştırılabilir, çoğaltılabilir, basılabilir, dağıtılabilir, yayılabilir, alıntılanabilir. Ancak bu içeriklerin hiçbiri izin alınmaksızın değiştirilemez ve değiştirilmiş halleri Evrim Ağacı'na aitmiş gibi sunulamaz. Benzer şekilde, içeriklerin hiçbiri, söz konusu içeriğin açıkça belirtilmiş yazarlarından ve Evrim Ağacı'ndan başkasına aitmiş gibi sunulamaz. Bu sayfa izin alınmaksızın düzenlenemez, Evrim Ağacı logosu, yazar/editör bilgileri ve içeriğin diğer kısımları izin alınmaksızın değiştirilemez veya kaldırılamaz.

Reklamı Kapat
Güncel
Karma
Agora
Böcek Bilimi
Ecza
Yok Oluş
Metabolizma
Atom
Aminoasit
Etoloji
Jüpiter
Maske
Gen
Aslan
Kanser Tedavisi
Etik
Sahte
Kalori
Toplum
Bebek
Kuyruksuz Maymun
Öğrenme
Alzheimer
Solunum
Plüton
Zehir
Entropi
Bilim Felsefesi
Daha Fazla İçerik Göster
Daha Fazla İçerik Göster
Yazı Geçmişi
Okuma Geçmişi
Notlarım
İlerleme Durumunu Güncelle
Okudum
Sonra Oku
Not Ekle
Kaldığım Yeri İşaretle
Göz Attım

Evrim Ağacı tarafından otomatik olarak takip edilen işlemleri istediğin zaman durdurabilirsin.
[Site ayalarına git...]

Filtrele
Listele
Bu yazıdaki hareketlerin
Devamını Göster
Filtrele
Listele
Tüm Okuma Geçmişin
Devamını Göster
0/10000

Göster

Şifremi unuttum Üyelik Aktivasyonu

Göster

Şifrenizi mi unuttunuz? Lütfen e-posta adresinizi giriniz. E-posta adresinize şifrenizi sıfırlamak için bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Eğer aktivasyon kodunu almadıysanız lütfen e-posta adresinizi giriniz. Üyeliğinizi aktive etmek için e-posta adresinize bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Close
Geri Bildirim Gönder
Reklamsız Deneyim

Evrim Ağacı'nın çalışmalarına Kreosus, Patreon veya YouTube üzerinden maddi destekte bulunarak hem Türkiye'de bilim anlatıcılığının gelişmesine katkı sağlayabilirsiniz, hem de site ve uygulamamızı reklamsız olarak deneyimleyebilirsiniz. Reklamsız deneyim, Evrim Ağacı'nda çeşitli kısımlarda gösterilen Google reklamlarını ve destek çağrılarını görmediğiniz, daha temiz bir site deneyimi sunmaktadır.

Kreosus

Kreosus'ta her 10₺'lik destek, 1 aylık reklamsız deneyime karşılık geliyor. Bu sayede, tek seferlik destekçilerimiz de, aylık destekçilerimiz de toplam destekleriyle doğru orantılı bir süre boyunca reklamsız deneyim elde edebiliyorlar.

Kreosus destekçilerimizin reklamsız deneyimi, destek olmaya başladıkları anda devreye girmektedir ve ek bir işleme gerek yoktur.

Patreon

Patreon destekçilerimiz, destek miktarından bağımsız olarak, Evrim Ağacı'na destek oldukları süre boyunca reklamsız deneyime erişmeyi sürdürebiliyorlar.

Patreon destekçilerimizin Patreon ile ilişkili e-posta hesapları, Evrim Ağacı'ndaki üyelik e-postaları ile birebir aynı olmalıdır. Patreon destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi 24 saat alabilmektedir.

YouTube

YouTube destekçilerimizin hepsi otomatik olarak reklamsız deneyime şimdilik erişemiyorlar ve şu anda, YouTube üzerinden her destek seviyesine reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. YouTube Destek Sistemi üzerinde sunulan farklı seviyelerin açıklamalarını okuyarak, hangi ayrıcalıklara erişebileceğinizi öğrenebilirsiniz.

Eğer seçtiğiniz seviye reklamsız deneyim ayrıcalığı sunuyorsa, destek olduktan sonra YouTube tarafından gösterilecek olan bağlantıdaki formu doldurarak reklamsız deneyime erişebilirsiniz. YouTube destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi, formu doldurduktan sonra 24-72 saat alabilmektedir.

Diğer Platformlar

Bu 3 platform haricinde destek olan destekçilerimize ne yazık ki reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. Destekleriniz sayesinde sistemlerimizi geliştirmeyi sürdürüyoruz ve umuyoruz bu ayrıcalıkları zamanla genişletebileceğiz.

Giriş yapmayı unutmayın!

Reklamsız deneyim için, maddi desteğiniz ile ilişkilendirilmiş olan Evrim Ağacı hesabınıza üye girişi yapmanız gerekmektedir. Giriş yapmadığınız takdirde reklamları görmeye devam edeceksinizdir.

Destek Ol
Sizi Takip Ediyor

Devamını Oku
Evrim Ağacı Uygulamasını
İndir
Chromium Tabanlı Mobil Tarayıcılar (Chrome, Edge, Brave vb.)
İlk birkaç girişinizde zaten tarayıcınız size uygulamamızı indirmeyi önerecek. Önerideki tuşa tıklayarak uygulamamızı kurabilirsiniz. Bu öneriyi, yukarıdaki videoda görebilirsiniz. Eğer bu öneri artık gözükmüyorsa, Ayarlar/Seçenekler (⋮) ikonuna tıklayıp, Uygulamayı Yükle seçeneğini kullanabilirsiniz.
Chromium Tabanlı Masaüstü Tarayıcılar (Chrome, Edge, Brave vb.)
Yeni uygulamamızı kurmak için tarayıcı çubuğundaki kurulum tuşuna tıklayın. "Yükle" (Install) tuşuna basarak kurulumu tamamlayın. Dilerseniz, Evrim Ağacı İleri Web Uygulaması'nı görev çubuğunuza sabitleyin. Uygulama logosuna sağ tıklayıp, "Görev Çubuğuna Sabitle" seçeneğine tıklayabilirsiniz. Eğer bu seçenek gözükmüyorsa, tarayıcının Ayarlar/Seçenekler (⋮) ikonuna tıklayıp, Uygulamayı Yükle seçeneğini kullanabilirsiniz.
Safari Mobil Uygulama
Sırasıyla Paylaş -> Ana Ekrana Ekle -> Ekle tuşlarına basarak yeni mobil uygulamamızı kurabilirsiniz. Bu basamakları görmek için yukarıdaki videoyu izleyebilirsiniz.

Daha fazla bilgi almak için tıklayın