Sheehan Sendromu Nedir? Doğumu Sonrası Kanamaya Bağlı Hipofiz Doku Ölümünün Belirtileri Nelerdir? Nasıl Tedavi Edilir?

Sheehan Sendromu Nedir? Doğumu Sonrası Kanamaya Bağlı Hipofiz Doku Ölümünün Belirtileri Nelerdir? Nasıl Tedavi Edilir?
Hipofiz ve Hipotalamus
Hormone Health Network
Pedram Türkoğlu Editör Pedram Türkoğlu
5 dakika
759 Okunma Sayısı
Notlarım
Reklamı Kapat
Tıbbi İçerik Uyarısı

Bu içerik tıp ve sağlık ile ilişkilidir. Sadece bilgi amaçlı olarak hazırlanmıştır. Bireysel bir tıbbi tavsiye olarak görülmemelidir. Evrim Ağacı'ndaki hiçbir içerik; profesyonel bir hekim tarafından verilen tıbbi tavsiyelerin, konulan bir teşhisin veya önerilen bir tedavinin yerini alacak biçimde kullanılmamalıdır.

Daha Fazla Bilgi Al
Sheehan Syndrome
  • Türkçe Adı Sheehan Sendromu
  • İngilizce Adı Sheehan Syndrome
  • Latince Adı Sheehan Syndrome
  • OrphaNet 91355
  • Diğer İsimleri Doğum Sonrası Hipofiz Bezi Nekrozu

Genel Bilgiler: Patoloji ve Mekanizma

Hipofiz Nedir?

Hipofiz; bezelye büyüklüğünde, yaklaşık 0,5 gram ağırlığında, hipotalamusun altında ve sella turcica'ya yerleşmiş vaziyette bir endokrin bezdir. Salgıladığı hormonlarla vücudumuzdaki çeşitli fizyolojik süreçlerin düzenlenmesinde kritik rol alır. Hamilelik sırasında değişen biyolojik koşullar ve hormonal gereksinimler hipofiz bezinde bir dönüşüm meydana getirir.

Hipofiz bezi gebelik süresince, gebelik öncesi boyutuna göre ciddi oranda büyür. Kesit alanı ve ağırlığı yaklaşık olarak %33 artar.[1] Bu artış daha çok prolaktin hormonu üreten laktotrop hücreler tarafından gerçekleşir. Hipofiz bezi gebelik süresince bu kadar hızlı büyümesine rağmen kanlanması aynı oranda artmaz ve iskemiye (kan akımının azalması veya tamamen kesilmesi sonucu hayati moleküllere erişimin engellenmesi durumu) duyarlı hale gelir.

Sheehan Sendromu Nedir?

Sheehan Sendromu, doğum sonrası kanama ve hipovolemi sonrasında, halihazırda iskemiye duyarlı hale gelmiş ön hipofiz bezi hücrelerinin nekrozunu (hücre ölümü) ifade eder. İskeminin şiddetine bağlı olarak hipofiz bezi hücrelerinin bir bölümü veya tamamı nekroza (doku ölümüne) gidebilir. Bunun sonucunda tiroid hormonları, büyüme hormonu (GH), prolaktin, glukokortikoidler ve gonadotropinler (FSH ve LH) gibi sentezinde veya düzenlenmesinde hipofiz bezinin rol aldığı bu hormonlarda eksiklikler görülür ve klinik belirtiler ortaya çıkar.

Reklamı Kapat

Sheehan Sendromu, gelişmemiş ülkelerde halen önemli bir mortalite (ölüm) ve morbidite (hastalık hali) nedenidir. Adrenal kriz gibi hayatı tehdit eden çok ciddi komplikasyonlara yol açabileceğinden, zamanında teşhis edilip tedavisinin yapılması son derece önemlidir.[2]

Hipofiz hormonları ve etkiledikleri organlar
Hipofiz hormonları ve etkiledikleri organlar
Bilgi Al

Belirti ve Semptomlar

Sheehan Sendromu, doğumdan sonra belirtilerin ortaya çıkma süresine bağlı olarak akut veya yavaş seyirli olabilir. Belirtilerin genellikle ilk 6 haftada ortaya çıktığı akut formu yaygın değildir ancak son derece tehlikelidir. Akut formda, hipofiz bezinin çok büyük kısmı nekroza gitmiştir ve hastalar doğum sonrasında şu bulgularla hastaneye başvurabilirler:[3]

  • Laktasyon yetersizliği (Süt üretim yetersizliği)
  • Hipotansiyon (Tansiyon düşüklüğü)
  • Taşikardi (Kalp hızı artışı)
  • Hiponatremi (Sodyum düşüklüğü)
  • Hipoglisemi (Glikoz düşüklüğü)

Yavaş gelişen Sheehan Sendromlu birçok hasta doğumdan sonra aylar, hatta yıllar boyunca asemptomatik olabilir. Hipofiz hasarı, akut duruma nispeten daha azdır. İlk hasardan uzun bir süre sonra hastaneye başvuran bu hastalar, hipopitüitarizm (bir veya daha fazla hipofiz hormonunun yetersiz yapımı veya salınımı sonucu gelişen klinik sendrom) nedeniyle beliren semptomlarla teşhis edilirler. Sık görülen bazı belirtiler şunlardır:[4]

  • Emzirmede zorluk veya emzirememe
  • Adet düzensizliği veya adet görememe
  • Tıraş edilmiş kasık kıllarının yeniden çıkmaması
  • Yorgunluk
  • Saç ve kaş dökülmesi
  • Tükenmişlik
  • Hipotansiyon
  • Kabızlık ve kilo alma
  • Dikkat problemleri
  • Soğuğa tahammül edememe
  • Meme küçülmesi
  • Düzensiz kalp atışı
  • Hipopigmentasyon (cilt pigmenti veya renginin kaybı)
  • Kuru cilt
  • Anormal susuzluk ve su alımı
  • Yaygın vücut ödemi

Hipofiz bezindeki hasar çok az ise nispeten semptomsuz da kalınabilir. Bazı kadınlar bu durumu bilmeden çok uzun yıllar yaşasalar dahi, ameliyat gibi aşırı fiziksel stres veya şiddetli enfeksiyon durumlarında adrenal kriz tetiklenebilir.

Sheehan Sendromlu hastada saç dökülmesi ve yüz ödemi görülmekte.
Sheehan Sendromlu hastada saç dökülmesi ve yüz ödemi görülmekte.
Semantic Scholar

Hastalıkla İlişkili Genler, Etken Faktörler ve Risk Faktörleri

Postpartum kanama (doğumu takiben oluşabilen, acil müdahale gereken kanama durumu) riskini artıran her türlü faktör Sheehan Sendromu riskini artırır. Bunlardan bazıları:

Evrim Ağacı'ndan Mesaj

  • Çoklu gebelikler
  • Annenin sahip olduğu kan hastalıkları
  • Makrozomik yenidoğan (iri bebek)
  • Plasental bozukluklar
  • Yumuşak doku hasarı
  • Preeklampsi (gebelikte meydana gelen kan basıncı bozukluğu)
  • Obezite

Ayrıca obstetrik (doğum ve sonraki dönemde kadın üreme yolları ve yenidoğan bakımıyla ilgilenen tıbbi alan) bakım imkanlarının yeterince iyi olmadığı kırsal alanlarda, gelişmemiş ülkelerde ve evde doğumlarda da risk mevcuttur.[5]

Teşhis Yöntemleri

Hastanın postpartum kanama öyküsünün bulunması ve bununla birlikte hastada düşük hormon seviyelerinin izlenmesi Sheehan Sendromu düşünülmesine yardımcı olacaktır. Tanı için tiroid fonksiyon testleri (TSH, T3, T4), FSH, LH, prolaktin, östrojen, kortizol ve büyüme hormonu testleri ile birlikte tam kan sayımı istenebilir.

Teşhise giden süreçte yapılan değerlendirmelerde hematolojik anormalliklere çok sık rastlanılır. Sheehan Sendromu ile birlikte normositik/normokromik anemi, trombositopeni veya pansitopeni, faktör 8 ve von Willebrand faktör eksikliği görülebilir.[6] Hiponatremi ve hipoglisemi de mevcut olabilir.

Tanıyı doğrulamak için MRI görüntülemesi kullanılır. Radyolojik inceleme sonucunda boş sella (%70) veya kısmen boş sella (%30) görüntülenebilir.[6]

Reklamı Kapat

Beynin boş bir sellayı gösteren MR görüntüsü
Beynin boş bir sellayı gösteren MR görüntüsü
Cureus

Tedaviler veya İdare Yöntemleri

Sheehan Sendromu, hormon replasmanı ile tedavi edilir. Tedavi, eksik olan hormonu yerine koymaya yöneliktir. Sheehan Sendromuna bağlı sekonder olarak hipotiroidizm, kortizol eksikliği, gonadotropin eksikliği, büyüme hormonu (GH) eksikliği ve diabetes insipidus (şekersiz diyabet) görülür. Tedavide kortizolün yerini alması için hidrokortizon ya da prednizon kullanılır.

Hipotiroidizm, levotiroksin replasman tedavisi ile tedavi edilir. Östrojen/progesteron replasmanı oral kontraseptifler ile sağlanır (fayda/risk konusu tartışmalıdır). ADH eksikliği sonucu ortaya çıkan diabetes insipidus için desmopressin veya vazopressin tercih edilir. Büyüme hormonu replasman tedavisi ise GH eksikliği olan yetişkinler için FDA tarafından onaylanmış bir tedavi seçeneğidir.[7]

Müddet Tahminleri (Prognoz)

Hastalığın prognozu, teşhis zamanına ve hormon replasman tedavisine göre değişir. Zamanında teşhis edilemeyen olguların prognozu (seyri) kötü olabilir.

Görülme Sıklığı ve Dağılımı (Epidemiyoloji)

Günümüzde modern obstetrik imkanlar sayesinde Sheehan Sendromu birçok ülkede neredeyse unutulan bir hastalık haline gelmiştir. Özellikle gelişmiş ülkelerde doğum esnasında oluşabilecek hemodinamik komplikasyonlara müdahalenin son derece ilerlemiş olması bu ülkelerde Sheehan Sendromunun görülme sıklığını azaltsa da, gelişmekte olan ve özellikle gelişmemiş ülkelerde halen önemli bir morbidite ve mortalite nedenidir.

Reklamı Kapat

Sheehan Sendromlu hastaların büyük çoğunluğunun evde doğum yaptığı tespit edilmiştir. 2005 yılında Hindistan'da yapılan bir çalışmada taranan 20-39 yaşları arasındaki kadınların %3.20' sinin; 40 yaş ve üzeri kadınların ise %4.18' inin Sheehan Sendromu olduğundan şüphelenilmiştir.[8]

Önlem Yöntemleri

Obezite değiştirilebilir risk faktörlerinden biridir, gebe kalmayı planlayan kadınlar sağlıklı kilo aralığında olmaya özen göstermelidir. Kanama riskini artırabilecek her türlü müdahaleden (vakum gibi), tutarlı olacak şekilde mümkün olduğunca kaçınılmalıdır.

Devletler, her gebe kadının yeterli obstetrik bakıma erişebilmesi için çalışmalarda bulunmalıdır.

Etimoloji

Sendromun adı, postpartum kanama ve hipofiz nekrozu ilişkisini 1937 yılında yayınladığı ''Ön Hipofizin Doğum Sonrası Nekrozu'' makalesiyle ilk kez ortaya koyan İngiliz Patolog Harold Leen Sheehan'ın soy isminden gelmektedir.[9]

Okundu Olarak İşaretle
Bu İçerik Size Ne Hissettirdi?
  • Tebrikler! 1
  • Bilim Budur! 1
  • Muhteşem! 0
  • Mmm... Çok sapyoseksüel! 0
  • Güldürdü 0
  • İnanılmaz 0
  • Umut Verici! 0
  • Merak Uyandırıcı! 0
  • Üzücü! 0
  • Grrr... *@$# 0
  • İğrenç! 0
  • Korkutucu! 0
Kaynaklar ve İleri Okuma

Evrim Ağacı'na her ay sadece 1 kahve ısmarlayarak destek olmak ister misiniz?

Şu iki siteden birini kullanarak şimdi destek olabilirsiniz:

kreosus.com/evrimagaci | patreon.com/evrimagaci

Çıktı Bilgisi: Bu sayfa, Evrim Ağacı yazdırma aracı kullanılarak 26/09/2021 13:25:26 tarihinde oluşturulmuştur. Evrim Ağacı'ndaki içeriklerin tamamı, birden fazla editör tarafından, durmaksızın elden geçirilmekte, güncellenmekte ve geliştirilmektedir. Dolayısıyla bu çıktının alındığı tarihten sonra yapılan güncellemeleri görmek ve bu içeriğin en güncel halini okumak için lütfen şu adrese gidiniz: https://evrimagaci.org/s/10868

İçerik Kullanım İzinleri: Evrim Ağacı'ndaki yazılı içerikler orijinallerine hiçbir şekilde dokunulmadığı müddetçe izin alınmaksızın paylaşılabilir, kopyalanabilir, yapıştırılabilir, çoğaltılabilir, basılabilir, dağıtılabilir, yayılabilir, alıntılanabilir. Ancak bu içeriklerin hiçbiri izin alınmaksızın değiştirilemez ve değiştirilmiş halleri Evrim Ağacı'na aitmiş gibi sunulamaz. Benzer şekilde, içeriklerin hiçbiri, söz konusu içeriğin açıkça belirtilmiş yazarlarından ve Evrim Ağacı'ndan başkasına aitmiş gibi sunulamaz. Bu sayfa izin alınmaksızın düzenlenemez, Evrim Ağacı logosu, yazar/editör bilgileri ve içeriğin diğer kısımları izin alınmaksızın değiştirilemez veya kaldırılamaz.

Reklamı Kapat
Size Özel
İçerikler
Instagram
Canlılık
Teori
Kozmik Mikrodalga Arkaplan Işıması (Cmb)
Kütleçekimi
Kimyasal Bağ
Moleküler Biyoloji Ve Genetik
Arı
Yeme
Sürüngen
Balıklar
Köpekler
Araştırma
Sosyal
Tedavi
Şehir Hastanesi
Avrupa
Algı
Hastalık Yayılımı
Sıvı
Hidrojen
Odontoloji
Yaşamın Başlangıcı
Mutasyon
Wuhan Koronavirüsü
Gözlem
Daha Fazla İçerik Göster
Evrim Ağacı'na Destek Ol
Evrim Ağacı'nın %100 okur destekli bir bilim platformu olduğunu biliyor muydunuz? Evrim Ağacı'nın maddi destekçileri arasına katılarak Türkiye'de bilimin yayılmasına güç katmak için hemen buraya tıklayın.
Popüler Yazılar
30 gün
90 gün
1 yıl
EA Akademi
Evrim Ağacı Akademi (ya da kısaca EA Akademi), 2010 yılından beri ürettiğimiz makalelerden oluşan ve kendi kendinizi bilimin çeşitli dallarında eğitebileceğiniz bir çevirim içi eğitim girişimi! Evrim Ağacı Akademi'yi buraya tıklayarak görebilirsiniz. Daha fazla bilgi için buraya tıklayın.
Etkinlik & İlan
Bilim ile ilgili bir etkinlik mi düzenliyorsunuz? Yoksa bilim insanlarını veya bilimseverleri ilgilendiren bir iş, staj, çalıştay, makale çağrısı vb. bir duyurunuz mu var? Etkinlik & İlan Platformumuzda paylaşın, milyonlarca bilimsevere ulaşsın.
Podcast
Evrim Ağacı'nın birçok içeriğinin profesyonel ses sanatçıları tarafından seslendirildiğini biliyor muydunuz? Bunların hepsini Podcast Platformumuzda dinleyebilirsiniz. Ayrıca Spotify, iTunes, Google Podcast ve YouTube bağlantılarını da bir arada bulabilirsiniz.
Yazı Geçmişi
Okuma Geçmişi
Notlarım
İlerleme Durumunu Güncelle
Okudum
Sonra Oku
Not Ekle
Kaldığım Yeri İşaretle
Göz Attım

Evrim Ağacı tarafından otomatik olarak takip edilen işlemleri istediğin zaman durdurabilirsin.
[Site ayalarına git...]

Filtrele
Listele
Bu yazıdaki hareketlerin
Devamını Göster
Filtrele
Listele
Tüm Okuma Geçmişin
Devamını Göster
0/10000

Göster

Şifremi unuttum Üyelik Aktivasyonu

Göster

Şifrenizi mi unuttunuz? Lütfen e-posta adresinizi giriniz. E-posta adresinize şifrenizi sıfırlamak için bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Eğer aktivasyon kodunu almadıysanız lütfen e-posta adresinizi giriniz. Üyeliğinizi aktive etmek için e-posta adresinize bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Close
Geri Bildirim Gönder
Reklamsız Deneyim

Evrim Ağacı'nın çalışmalarına Kreosus, Patreon veya YouTube üzerinden maddi destekte bulunarak hem Türkiye'de bilim anlatıcılığının gelişmesine katkı sağlayabilirsiniz, hem de site ve uygulamamızı reklamsız olarak deneyimleyebilirsiniz. Reklamsız deneyim, Evrim Ağacı'nda çeşitli kısımlarda gösterilen Google reklamlarını ve destek çağrılarını görmediğiniz, daha temiz bir site deneyimi sunmaktadır.

Kreosus

Kreosus'ta her 10₺'lik destek, 1 aylık reklamsız deneyime karşılık geliyor. Bu sayede, tek seferlik destekçilerimiz de, aylık destekçilerimiz de toplam destekleriyle doğru orantılı bir süre boyunca reklamsız deneyim elde edebiliyorlar.

Kreosus destekçilerimizin reklamsız deneyimi, destek olmaya başladıkları anda devreye girmektedir ve ek bir işleme gerek yoktur.

Patreon

Patreon destekçilerimiz, destek miktarından bağımsız olarak, Evrim Ağacı'na destek oldukları süre boyunca reklamsız deneyime erişmeyi sürdürebiliyorlar.

Patreon destekçilerimizin Patreon ile ilişkili e-posta hesapları, Evrim Ağacı'ndaki üyelik e-postaları ile birebir aynı olmalıdır. Patreon destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi 24 saat alabilmektedir.

YouTube

YouTube destekçilerimizin hepsi otomatik olarak reklamsız deneyime şimdilik erişemiyorlar ve şu anda, YouTube üzerinden her destek seviyesine reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. YouTube Destek Sistemi üzerinde sunulan farklı seviyelerin açıklamalarını okuyarak, hangi ayrıcalıklara erişebileceğinizi öğrenebilirsiniz.

Eğer seçtiğiniz seviye reklamsız deneyim ayrıcalığı sunuyorsa, destek olduktan sonra YouTube tarafından gösterilecek olan bağlantıdaki formu doldurarak reklamsız deneyime erişebilirsiniz. YouTube destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi, formu doldurduktan sonra 24-72 saat alabilmektedir.

Diğer Platformlar

Bu 3 platform haricinde destek olan destekçilerimize ne yazık ki reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. Destekleriniz sayesinde sistemlerimizi geliştirmeyi sürdürüyoruz ve umuyoruz bu ayrıcalıkları zamanla genişletebileceğiz.

Giriş yapmayı unutmayın!

Reklamsız deneyim için, maddi desteğiniz ile ilişkilendirilmiş olan Evrim Ağacı hesabınıza üye girişi yapmanız gerekmektedir. Giriş yapmadığınız takdirde reklamları görmeye devam edeceksinizdir.

Destek Ol
Sizi Takip Ediyor

Devamını Oku
Evrim Ağacı Uygulamasını
İndir
Chromium Tabanlı Mobil Tarayıcılar (Chrome, Edge, Brave vb.)
İlk birkaç girişinizde zaten tarayıcınız size uygulamamızı indirmeyi önerecek. Önerideki tuşa tıklayarak uygulamamızı kurabilirsiniz. Bu öneriyi, yukarıdaki videoda görebilirsiniz. Eğer bu öneri artık gözükmüyorsa, Ayarlar/Seçenekler (⋮) ikonuna tıklayıp, Uygulamayı Yükle seçeneğini kullanabilirsiniz.
Chromium Tabanlı Masaüstü Tarayıcılar (Chrome, Edge, Brave vb.)
Yeni uygulamamızı kurmak için tarayıcı çubuğundaki kurulum tuşuna tıklayın. "Yükle" (Install) tuşuna basarak kurulumu tamamlayın. Dilerseniz, Evrim Ağacı İleri Web Uygulaması'nı görev çubuğunuza sabitleyin. Uygulama logosuna sağ tıklayıp, "Görev Çubuğuna Sabitle" seçeneğine tıklayabilirsiniz. Eğer bu seçenek gözükmüyorsa, tarayıcının Ayarlar/Seçenekler (⋮) ikonuna tıklayıp, Uygulamayı Yükle seçeneğini kullanabilirsiniz.
Safari Mobil Uygulama
Sırasıyla Paylaş -> Ana Ekrana Ekle -> Ekle tuşlarına basarak yeni mobil uygulamamızı kurabilirsiniz. Bu basamakları görmek için yukarıdaki videoyu izleyebilirsiniz.

Daha fazla bilgi almak için tıklayın