Primatların Koku Duyusu Sanılandan Daha Gelişmiş ve Şempanzeler, Akrabalarını Tanımak İçin Onları Kokluyor!

Primatların Koku Duyusu Sanılandan Daha Gelişmiş ve Şempanzeler, Akrabalarını Tanımak İçin Onları Kokluyor!
Memeliler için sosyal bağlar önemlidir. Koruyuculuk ve karşı grup üyelerine karşı savunma mekanizması şempanzelerde gelişmiştir.
Pixabay, Suju/2108
Yazar Max Planck Institute for Evolutionary Anthropology Çağrı Mert Bakırcı Editör Çağrı Mert Bakırcı
2 dakika
696 Okunma Sayısı
Notlarım
Reklamı Kapat
Tarihi Geçmiş Haber

Bu haber 11 ay öncesine aittir. Haber güncelliğini yitirmiş olabilir; ancak arşivsel değeri ve bilimsel gelişme/ilerleme anlamındaki önemi dolayısıyla yayında tutulmaktadır. Ayrıca konuyla ilgili gelişmeler yaşandıkça bu içerik de güncellenebilir.

Kimyasal yollarla iletişim, hayvanların sosyal bilgileri iletmek için yaygın olarak kullandığı yollardan birisidir. Hayvanlar, grup veya aile üyelerini tanımak veya uygun eşleri seçmek için koku ve koklama duygusunu kullanır. Bununla birlikte, diğer memelilerin çoğunun aksine, primatların koklama duygusu çok az gelişmiş olarak kabul edilir. Primatların koku eşiği hakkında araştırmalar artsa bile, büyük insansı maymunlar (bonobo, şempanze, orangutan) halen göz ardı edilmektedir. Bu nedenle araştırmacılar, insan harici büyük maymunlarda kokuların sinyal verme işlevini incelemeye karar verdiler.

Bilim insanları, iki şempanze grubuna; kendi gruplarından maymunların idrarlarını, yabancı maymunların idrarlarını ve koku yaymayacak şekilde özel muhafazalı kutulardan idrar örnekleri sundular. Ardından videoya kaydettiler. Denek şempanzeler, yabancıların ve grup üyelerinin idrarlarını daha uzun süre kokladılar, bu da diğer şempanzelerin kokusunu algıladıklarını göstermektedir. Daha da önemlisi, grup üyelerinin ve yabancıların kokusunu ayırt ederek, yabancıların kokularını kendi gruplarındakilerin kokularından daha uzun süre kokladılar. Leipzig Üniversitesi ve Max Planck Evrimsel Antropoloji Enstitüsü'nden başyazar Stefanie Henkel:

Şempanzeler son derece bölgeseldir ve gruplar arasındaki karşılaşmalar ölüme varan derecelerde çoğunlukla düşmancadır. Bu nedenle koku alma ipuçları, diğer hayvanları bulmalarına ve grup üyesi mi yoksa yabancı mı olduklarını belirlemelerine yardımcı olarak hayatta kalmalarını artırabilir. Ayrıca şempanzeler görüş mesafesinin düşük olduğu yoğun ormanlarda yaşamakta ve şempanze toplumlarında grup üyeleri günlerce birbirlerini görmeyebiliyor. Bu da koku duyusunun ne denli önemli olduğunu gösteren kanıtlardandır.

Yapılan bu çalışma, insan harici büyük maymunlarda koklama duygusu ile akraba tanımı için yapılan ilk kanıt olma özelliğini taşıyor. Yazarlardan Jo Setchell konu hakkında şunları söylüyor:

Akrabaları tanıma yeteneği çok önemlidir, çünkü hayvanların koalisyonlar içinde uygun eşler seçmelerine, yakın akrabalarla çiftleşmekten ve kendi çocuklarını öldürmekten kaçınmalarına olanak sağlar. Biz insanlar yeni doğmuş halimizde bile akrabalarımızın kokularını tanıyabildiğimize dahil kanıtlar bulunmaktadır. Görünüşe göre iyi koku alma yeteneklerimizi koruduk lakin en yakın akrabalarımız olan şempanzeler gibi bunu iletişim için kullanmıyoruz. Ayrıca birçok hayvanda bulunan gelişmiş koku alma özelliğinden mahrumuz. Sonuçlar, primatların kimyasal iletişiminin evrimini anlamamıza yardımcı olduğu gibi maymunlarda koklama duygusuna daha fazla dikkat etmemiz gerektiğini göstermektedir.
Şempanzeler ataerkil, bonobolar anaerkil yapıdadır. Şempanzeler sorunları kavgayla, bonobolar ise cinsellik ile çözmeye meyillidir.
Şempanzeler ataerkil, bonobolar anaerkil yapıdadır. Şempanzeler sorunları kavgayla, bonobolar ise cinsellik ile çözmeye meyillidir.
Pixabay, Da Franzos

Leipzig Üniversitesi ve Max Planck Evrimsel Antropoloji Enstitüsü'nden baş yazar Stefanie Henkel;

Reklamı Kapat

İlginç bir şekilde, deneylerimizde, şempanzelerin bir kutuya ilk kez yaklaştıklarında gösterdikleri tipik davranışın, dokunma ile görsel inceleme olmadığı daha çok koku alma ile ilgili olduğuydu. Bana göre, özellikle insanlar dahil olmak üzere diğer primatların koku almasının önemine dair artan kanıtlar göz önüne alındığında, büyük insansı maymunların koku alma araştırmalarının uzun süre ihmal edilmiş olması çok şaşırtıcıdır. Sonuçlarımız şempanzelerde koku duyusunun önemini vurguluyor. Daha detaylı analizlerin, koku duygusu ve primatlar arasındaki ilişkiler için büyük bir potansiyele sahip olduğu ortadadır.
Okundu Olarak İşaretle
Bu İçerik Size Ne Hissettirdi?
  • Tebrikler! 5
  • Muhteşem! 4
  • Mmm... Çok sapyoseksüel! 3
  • Güldürdü 3
  • Merak Uyandırıcı! 3
  • Bilim Budur! 2
  • İnanılmaz 2
  • Umut Verici! 2
  • Üzücü! 0
  • Grrr... *@$# 0
  • İğrenç! 0
  • Korkutucu! 0
Kaynaklar ve İleri Okuma
  1. Çeviri Kaynağı: Science Daily | Arşiv Bağlantısı

Evrim Ağacı'na her ay sadece 1 kahve ısmarlayarak destek olmak ister misiniz?

Şu iki siteden birini kullanarak şimdi destek olabilirsiniz:

kreosus.com/evrimagaci | patreon.com/evrimagaci

Çıktı Bilgisi: Bu sayfa, Evrim Ağacı yazdırma aracı kullanılarak 04/08/2021 02:40:45 tarihinde oluşturulmuştur. Evrim Ağacı'ndaki içeriklerin tamamı, birden fazla editör tarafından, durmaksızın elden geçirilmekte, güncellenmekte ve geliştirilmektedir. Dolayısıyla bu çıktının alındığı tarihten sonra yapılan güncellemeleri görmek ve bu içeriğin en güncel halini okumak için lütfen şu adrese gidiniz: https://evrimagaci.org/s/9280

İçerik Kullanım İzinleri: Evrim Ağacı'ndaki yazılı içerikler orijinallerine hiçbir şekilde dokunulmadığı müddetçe izin alınmaksızın paylaşılabilir, kopyalanabilir, yapıştırılabilir, çoğaltılabilir, basılabilir, dağıtılabilir, yayılabilir, alıntılanabilir. Ancak bu içeriklerin hiçbiri izin alınmaksızın değiştirilemez ve değiştirilmiş halleri Evrim Ağacı'na aitmiş gibi sunulamaz. Benzer şekilde, içeriklerin hiçbiri, söz konusu içeriğin açıkça belirtilmiş yazarlarından ve Evrim Ağacı'ndan başkasına aitmiş gibi sunulamaz. Bu sayfa izin alınmaksızın düzenlenemez, Evrim Ağacı logosu, yazar/editör bilgileri ve içeriğin diğer kısımları izin alınmaksızın değiştirilemez veya kaldırılamaz.

Reklamı Kapat
Size Özel
İçerikler
Instagram
Covid-19
Eşeyli Üreme
Atom
Yapay Seçilim
Yavru
Diyet
Avcı
Uzaylı
Algı
Sinirbilim
Bağışıklık Sistemi
Işık Hızı
Yaşlılık
Uygulama
Hız
İntihar
Robot
Yılan
Gezegen
Çevre
Hayvan Davranışları
Kuş
Tarih
Gazetecilik
Retrovirüs
Daha Fazla İçerik Göster
Evrim Ağacı'na Destek Ol
Evrim Ağacı'nın %100 okur destekli bir bilim platformu olduğunu biliyor muydunuz? Evrim Ağacı'nın maddi destekçileri arasına katılarak Türkiye'de bilimin yayılmasına güç katmak için hemen buraya tıklayın.
Popüler Yazılar
30 gün
90 gün
1 yıl
EA Akademi
Evrim Ağacı Akademi (ya da kısaca EA Akademi), 2010 yılından beri ürettiğimiz makalelerden oluşan ve kendi kendinizi bilimin çeşitli dallarında eğitebileceğiniz bir çevirim içi eğitim girişimi! Evrim Ağacı Akademi'yi buraya tıklayarak görebilirsiniz. Daha fazla bilgi için buraya tıklayın.
Etkinlik & İlan
Bilim ile ilgili bir etkinlik mi düzenliyorsunuz? Yoksa bilim insanlarını veya bilimseverleri ilgilendiren bir iş, staj, çalıştay, makale çağrısı vb. bir duyurunuz mu var? Etkinlik & İlan Platformumuzda paylaşın, milyonlarca bilimsevere ulaşsın.
Podcast
Evrim Ağacı'nın birçok içeriğinin profesyonel ses sanatçıları tarafından seslendirildiğini biliyor muydunuz? Bunların hepsini Podcast Platformumuzda dinleyebilirsiniz. Ayrıca Spotify, iTunes, Google Podcast ve YouTube bağlantılarını da bir arada bulabilirsiniz.
Yazı Geçmişi
Okuma Geçmişi
Notlarım
İlerleme Durumunu Güncelle
Okudum
Sonra Oku
Not Ekle
Kaldığım Yeri İşaretle
Göz Attım

Evrim Ağacı tarafından otomatik olarak takip edilen işlemleri istediğin zaman durdurabilirsin.
[Site ayalarına git...]

Filtrele
Listele
Bu yazıdaki hareketlerin
Devamını Göster
Filtrele
Listele
Tüm Okuma Geçmişin
Devamını Göster
0/10000

Göster

Şifremi unuttum Üyelik Aktivasyonu

Göster

Şifrenizi mi unuttunuz? Lütfen e-posta adresinizi giriniz. E-posta adresinize şifrenizi sıfırlamak için bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Eğer aktivasyon kodunu almadıysanız lütfen e-posta adresinizi giriniz. Üyeliğinizi aktive etmek için e-posta adresinize bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Close
Geri Bildirim Gönder
Reklamsız Deneyim

Evrim Ağacı'nın çalışmalarına Kreosus, Patreon veya YouTube üzerinden maddi destekte bulunarak hem Türkiye'de bilim anlatıcılığının gelişmesine katkı sağlayabilirsiniz, hem de site ve uygulamamızı reklamsız olarak deneyimleyebilirsiniz. Reklamsız deneyim, Evrim Ağacı'nda çeşitli kısımlarda gösterilen Google reklamlarını ve destek çağrılarını görmediğiniz, daha temiz bir site deneyimi sunmaktadır.

Kreosus

Kreosus'ta her 10₺'lik destek, 1 aylık reklamsız deneyime karşılık geliyor. Bu sayede, tek seferlik destekçilerimiz de, aylık destekçilerimiz de toplam destekleriyle doğru orantılı bir süre boyunca reklamsız deneyim elde edebiliyorlar.

Kreosus destekçilerimizin reklamsız deneyimi, destek olmaya başladıkları anda devreye girmektedir ve ek bir işleme gerek yoktur.

Patreon

Patreon destekçilerimiz, destek miktarından bağımsız olarak, Evrim Ağacı'na destek oldukları süre boyunca reklamsız deneyime erişmeyi sürdürebiliyorlar.

Patreon destekçilerimizin Patreon ile ilişkili e-posta hesapları, Evrim Ağacı'ndaki üyelik e-postaları ile birebir aynı olmalıdır. Patreon destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi 24 saat alabilmektedir.

YouTube

YouTube destekçilerimizin hepsi otomatik olarak reklamsız deneyime şimdilik erişemiyorlar ve şu anda, YouTube üzerinden her destek seviyesine reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. YouTube Destek Sistemi üzerinde sunulan farklı seviyelerin açıklamalarını okuyarak, hangi ayrıcalıklara erişebileceğinizi öğrenebilirsiniz.

Eğer seçtiğiniz seviye reklamsız deneyim ayrıcalığı sunuyorsa, destek olduktan sonra YouTube tarafından gösterilecek olan bağlantıdaki formu doldurarak reklamsız deneyime erişebilirsiniz. YouTube destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi, formu doldurduktan sonra 24-72 saat alabilmektedir.

Diğer Platformlar

Bu 3 platform haricinde destek olan destekçilerimize ne yazık ki reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. Destekleriniz sayesinde sistemlerimizi geliştirmeyi sürdürüyoruz ve umuyoruz bu ayrıcalıkları zamanla genişletebileceğiz.

Giriş yapmayı unutmayın!

Reklamsız deneyim için, maddi desteğiniz ile ilişkilendirilmiş olan Evrim Ağacı hesabınıza üye girişi yapmanız gerekmektedir. Giriş yapmadığınız takdirde reklamları görmeye devam edeceksinizdir.

Destek Ol
Sizi Takip Ediyor

Devamını Oku
Evrim Ağacı Uygulamasını
İndir
Chromium Tabanlı Mobil Tarayıcılar (Chrome, Edge, Brave vb.)
İlk birkaç girişinizde zaten tarayıcınız size uygulamamızı indirmeyi önerecek. Önerideki tuşa tıklayarak uygulamamızı kurabilirsiniz. Bu öneriyi, yukarıdaki videoda görebilirsiniz. Eğer bu öneri artık gözükmüyorsa, Ayarlar/Seçenekler (⋮) ikonuna tıklayıp, Uygulamayı Yükle seçeneğini kullanabilirsiniz.
Chromium Tabanlı Masaüstü Tarayıcılar (Chrome, Edge, Brave vb.)
Yeni uygulamamızı kurmak için tarayıcı çubuğundaki kurulum tuşuna tıklayın. "Yükle" (Install) tuşuna basarak kurulumu tamamlayın. Dilerseniz, Evrim Ağacı İleri Web Uygulaması'nı görev çubuğunuza sabitleyin. Uygulama logosuna sağ tıklayıp, "Görev Çubuğuna Sabitle" seçeneğine tıklayabilirsiniz. Eğer bu seçenek gözükmüyorsa, tarayıcının Ayarlar/Seçenekler (⋮) ikonuna tıklayıp, Uygulamayı Yükle seçeneğini kullanabilirsiniz.
Safari Mobil Uygulama
Sırasıyla Paylaş -> Ana Ekrana Ekle -> Ekle tuşlarına basarak yeni mobil uygulamamızı kurabilirsiniz. Bu basamakları görmek için yukarıdaki videoyu izleyebilirsiniz.

Daha fazla bilgi almak için tıklayın