Polislikte Yapay Zekâ: Yeni Araştırmalar Güvenlik Önlemlerinin Yetersiz Kaldığı Konusunda Uyarıyor!

Northumbria Üniversitesi tarafından yayımlanan kapsamlı yeni bir araştırmaya göre, yapay zekâ, İngiltere ve Galler'deki polislik ve genel ceza adaleti sisteminde, onu denetlemek için tasarlanan kurallardan çok daha hızlı bir şekilde benimseniyor.

Bugüne kadar yapılan türünün en kapsamlı haritalama çalışması olan bu araştırma; iletişim merkezi triyajından ve tanık ifadesi hazırlamaktan dijital adli bilişim ve yüz tanıma sistemlerine kadar ceza adaleti sistemi genelinde halihazırda kullanılan, deneme aşamasında olan veya geliştirilmekte olan 70 yapay zekâ aracını tanımlıyor.

Ceza Adaletinde Yapay Zekâ Araçlarının Yaygınlığı

Northumbria Üniversitesi öncülüğünde; Glasgow, Northampton, Leicester, Newcastle ve Cambridge üniversitelerinin ortaklığıyla yürütülen dört yıllık PROBabLE Futures projesi, Responsible AI UK tarafından 4,2 milyon sterlinlik bir kilit proje olarak finanse edildi. Ekip geçtiğimiz yılı etkileşimli bir haritalama aracı oluşturarak geçirdi ve Mayıs 2025 ile Ocak 2026 tarihleri arasında polis memurları, hükümet yetkilileri, hukuk uzmanları, denetim kurumları, akademisyenler ve teknoloji sağlayıcılarıyla görüşmeler yaptı.

Tespit edilen 70 aracın 27'si halihazırda aktif olarak kullanılırken yaklaşık 34'ü deneme veya pilot aşamasında bulunuyor. Araçların yarıdan fazlası (R) ticari satıcılardan sağlanıyor ve faaliyetlerin çoğu ceza sürecinin toplum polisliği, istihbarat ve soruşturma aşamalarında yoğunlaşıyor.

Döngüdeki İnsan Prensibi ve Otomasyon Yanılgısı

Araştırma çok net bir temel bulgu sunuyor: Yapay zekâ transkripsiyon, redaksiyon, suç analizi, kırılganlık tespiti ve memur refahı gibi alanlarda halihazırda gerçek bir değer yaratıyor. Ancak bu değer, yalnızca yapay zekânın dikkatle tasarlandığı, açıkça tanımlanmış operasyonel sorunlarla eşleştirildiği ve sağlam bir şekilde değerlendirildiği durumlarda geçerli oluyor. Daha geniş sistem genelinde ise teknolojinin benimsenme hızı; onu desteklemek için gereken kurumsal, kanıta dayalı ve yönetişim çerçevelerini geride bırakıyor.

Raporun özellikle odaklandığı konulardan biri de döngüdeki insan kavramı olarak karşımıza çıkıyor. Bu prensip, bir insanın yapay zekâ çıktılarını incelemesi ve bunlardan sorumlu olmaya devam etmesi gerektiğini savunuyor. Ancak araştırmacılar, bu prensibin genellikle sadece sözde kaldığını ve gerçek bir güvenlik önleminden ziyade sahte bir güvence hissi sağladığını tespit ettiler.

Rapor ayrıca sezgilere aykırı bir riske de dikkat çekiyor. Bir araç mükemmele yakın bir doğruluğa ulaştıkça insanlar onun çıktılarını kontrol etmeyi bırakabiliyor. Bu durum nadir görülen hataların tespit edilememe ihtimalini artırarak ciddi sonuçlar doğurma riski taşıyor. Yapay zeka sistemleri birbirine ardışık olarak bağlandığında, her aşama bir önceki aşamada ortaya çıkan hataları devralıp büyütebileceği için bu tehlike daha da artıyor.

Şeffaflık ve Yönetişim için Yeni Öneriler

Northumbria Üniversitesinde hukuk alanında araştırma görevlisi ve araştırmanın başyazarı olan Dr. Temitope Lawal, ceza adaleti sistemi genelinde gerçekte hangi yapay zeka sistemlerinin kullanıldığı sorusuyla yola çıktıklarını belirtti ve durumu şöyle açıkladı:

Yapay zekaya yönelik artan ilgiye rağmen, bu bilgilerin bulunabileceği tek bir yerin olmaması şaşırtıcıydı. Bu proje, söz konusu manzarayı haritalandırmak için yapılan ilk sistematik girişimi sunuyor. Etkileşimli haritalama aracının ve beraberindeki raporun; politika yapıcılar, uygulayıcılar, araştırmacılar, gazeteciler ve yapay zekanın İngiltere ve Galler'de ceza adaletini nasıl yeniden şekillendirdiğini daha net anlamak isteyen halk için bir kaynak haline gelmesini umuyoruz.

Rapor; İçişleri Bakanlığı, PoliceAI, Polislik Koleji, Kraliyet Savcılık Servisi, yargı, teknoloji sağlayıcıları ve araştırma topluluğuna yönelik 26 farklı öneri ortaya koyuyor. Bunlar arasında yüz tanımanın ötesindeki yapay zeka araçlarının bağımsız ulusal değerlendirmesi, zorunlu şeffaflık ve kamu sicilleri, daha güçlü satın alma ve test standartları, daha iyi iş gücü eğitimi ve yapay zeka sistemlerinin birbirine zincirlenmesine yönelik yeni araştırmalar yer alıyor.

Bu bulgular, yapay zeka yönetişiminin ulusal düzeyde büyük dikkat çektiği bir döneme denk geliyor. Yakın zamanda kurulan PoliceAI ve İçişleri Bakanlığının yayımladığı From Local to National: A New Model for Policing adlı beyaz kitap, yapay zeka dağıtımında daha fazla şeffaflık ve koordinasyona duyulan acil ihtiyacı güçlü bir şekilde vurguluyor.