Paylaşım Yap
Tüm Reklamları Kapat
Tüm Reklamları Kapat

Örümcek Korkusu, Evrimsel Süreçte Genlerimize Kazınmış Bir Korku!

Örümcek Korkusu, Evrimsel Süreçte Genlerimize Kazınmış Bir Korku! Royal Ontario Museum
4 dakika
33,119
Tüm Reklamları Kapat

Örümcekler insanlar olarak bizlerin evrimi sırasında bize o kadar büyük tehdit unsurlarıydılar ki, örümcek korkusu (araknafobi) DNA'mızın bir parçası haline geldi. Afrika'da insanlar yeni yeni evrimleşirken, örümcekleri erkenden fark ederek onlardan uzak durmayı başaran atalarımız, diğer türdaşlarımıza göre daha fazla hayatta kaldılar. New York'ta bulunan Columbia Üniversitesi'nden Joshua New şöyle söylüyor:

Omurgalı hayvanları hedef alan zehirlere sahip güçlü zehirlere sahip bir grup örümcek Afrika'yı insanlardan çok önce işgal etmişti. Burada onlarla on milyonlarca yıl boyunca bir arada yaşadık. Atalarımız olan insanlar bu yüksek zehirliliğe sahip örümceklerle her an, tahmin edilemez bir şekilde ve ciddi anlamda yüksek bir riskle karşılaşma ihtimaline sahiplerdi. Bir karadulun ısırığı sizi öldürmese bile, atalarımızın bulunduğu zamanlarda bireyi günlerce ve haftalarca etkisiz hale getirebilirdi. Bu da, dış tehlikelere tamamen açık ve savunmasız hale gelmenize neden olurdu.

Bu fikirlerden yola çıkan araştırma, bir örümceği ne kadar hızlı tespit edebildiğimizi inceledi. Araştırmada denek olarak kullanılan 252 insandan büyük bir çoğunluğu, yine korku tetikleyici diğer fotoğrafların bulunduğu deste arasından örümcekli olanları çok daha hızlı bir şekilde ayırt edebildi.

Tüm Reklamları Kapat

Ancak insanların örümceklerden korkmasına yönelik başka teoriler de bulunuyor. Plymouth Üniversitesi psikoloji profesörü Jon May, örümceklerin açılı bacaklarının, koyu renginin ve tahmin edilemez hareketlerinin, insanların örümceklerden korkmasının ardındaki ana nedenler olduğunu ileri sürüyor: Şöyle söylüyor:

Örümcekler bizi rahatsız ediyor ve her fobide olduğu gibi, bu korku insanın beyninde yeterince biriktiği zaman bir fotoğraftan bile korkar hale geliyoruz. Bizler parlak renkli kelebekleri ve şirin kuşları severiz. Ancak örümcekler koyu renklidir ve çok uzun, açılı bacaklara sahiptir. Şekil ve renkler bizlerin en hızlı şekilde olumsuz ilişkilendirdiğimiz özelliklerdir. Aynı zamanda bizler, görüş alanımızdan kayıp gidiveren şeylere çok hassas türlerizdir. Hemen fark ediveririz. Böcekler de hızlı ve tahmin edilemez bir şekilde hareket ederler.

Columbia Üniversitesi'nin araştırma sonuçlarının aksine, May aynı zamanda korkunun sosyal şartlandırmayla da gelişebildiğini belirtiyor. Örneğin çocuklukta arkadaşlarımız ve ailemizin örümceklerden sürekli korkuyor olması, bizlerin de örümceklere o şekilde yaklaşmamız gerektiğini şartlandırıyor olabilir.

Tüm Reklamları Kapat

Korkular Genlere Nasıl İşler?

Evrim Ağacı olarak bu konuya eklemek ve açıklık getirmek istediğimiz 2 nokta var; bunların eklenmesi halinde konunun çok daha iyi anlaşılacağını düşünüyoruz:

İlki, bir korkunun nasıl "DNA'mıza işlenebileceği" konusu... Bu, evrimin anlaşılması açısından da çok kritik bir nokta. Bir şeyden sürekli korkmanızın DNA'nız üzerinde hiçbir etkisi yoktur (kısa mesafeli ve nadiren gerçekleşen epigenetik değişimler göz ardı edilirse). İstediğiniz kadar kedilerden korkun, hiçbir zaman kedilerden korkacak şekilde evrim geçiremezsiniz ve DNA'nızı değiştiremezsiniz. Burada örümceklerde olan da böyle bir değişim değildir. Korkunun evrimsel bir anlam taşıyabilmesi için, örümceklerde olduğu gibi ölümcül bir durum olması gereklidir.

Her bireyin genetik yapısı birbirinden farklı olacağı için, çeşitli uyaranlara verdiğimiz tepkiler de bambaşkadır. Kimisi gerçekten kedilere karşı müthiş bir korku beslerken, kimi örümceklerden, eşeklerden veya arılardan korkabilir. Bunun nedeni, bu hayvanları gördüğümüzde beynimizde tetiklenen tepkilerin genlerimiz tarafından kontrol ediliyor olmasıdır. Eğer sizin genlerinizdeki çeşitli farklılıklar (mutasyonlar gibi), spesifik bir hayvandan sizin diğer türdaşlarınıza göre daha fazla korkmanızı sağlıyorsa ve o hayvan gerçekten türünüz için ölümcülse, sizin hayatta kalma şansınız diğerlerine göre fazla olacaktır. Daha fazla üreme şansınız da daha fazla olacaktır. Böylece siz üredikçe, o korkuyu daha fazla tetikleyen genlerin gelecek nesillere aktarılma ve bir sonraki nesillerde daha sık görülme ihtimali de artacaktır. İşte bu, evrimdir.

Evrim Ağacı'ndan Mesaj

Yani korku genlerinizi değiştirmemektedir. Korkuyu tetikleyen genlere sahip olanlar, o hayvanlardan uzak duracağı için daha fazla hayatta kalıp, daha fazla ürerler. Böylece bir sonraki nesilde o korkuyu tetikleyici genler daha sık görülür ve nesiller sonunda bu gen "norm" haline gelir. İşte evrim tam olarak budur.

Bu videoda bir "Neoleptoneta" cinsi örümcek görmekteyiz. Bu örümcek, uyku öncesi en rahat konuma ulaşabilmek için birkaç deneme yapıyor ve yeteri kadar rahat bir alana ulaşabildiğinde, üzerini örterek uykuya geçiyor. Videoda spesifik olarak belirtilmediği için bilnmiyor; ancak bu, aynı zamanda bir pusu davranışı da olabilir. Kendisini kumlara gömerek geçecek bir avın üzerine çullanma hazırlığı da yapıyor olabilir. Ancak maalesef bir "kafes hayvanı" olduğu için bu davranışını pek de sağlıklı bir şekilde gerçekleştiremiyor. Ancak ne amaçla yağıyor olursa olsun, örümceğin hareketlerini incelerken beyni olan her hayvanın davranışları ve düşünceleri olduğunu fark edeceksiniz. İyi seyirler.
Chad-Michael Simon

İkinci nokta ise, Columbia Üniversitesi'nden Joshua New ile Plymouth Üniversitesi'nden Jon May'in teorilerinden birisi tamamen doğru, birisi tamamen yanlış ya da ikisi de kısmen doğru olabilir. İki durumda da evrim, yukarıda anlattığımız şekilde işleyecektir. Sadece nedenler farklı olacaktır. Ancak Dr. May'in özellikle sosyal şartlandırma konusunda söyledikleri çok doğrudur ve muhtemelen bu konuda evrimsel analizi tamamlayıcı bir psikolojik açıklamadır. Fakat Dr. May'in söylediklerindeki en kritik hata, örümceklerden söz ederken "böcekler" olarak söz etmesidir. Örümcekler böcek değildir. Apayrı canlı gruplarıdır. Bu belki bir aktarım hatası olabilir; ancak yazının orijinaline sadık kalmak adına bırakıyoruz. Daha fazla bilgi buradaki yazımızdan alınabilir.

Bu Makaleyi Alıntıla
Okundu Olarak İşaretle
38
0
  • Paylaş
  • Alıntıla
  • Alıntıları Göster
Paylaş
Sonra Oku
Notlarım
Yazdır / PDF Olarak Kaydet
Bize Ulaş
Yukarı Zıpla

İçeriklerimizin bilimsel gerçekleri doğru bir şekilde yansıtması için en üst düzey çabayı gösteriyoruz. Gözünüze doğru gelmeyen bir şey varsa, mümkünse güvenilir kaynaklarınızla birlikte bize ulaşın!

Bu içeriğimizle ilgili bir sorunuz mu var? Buraya tıklayarak sorabilirsiniz.

İçerikle İlgili Sorular
Soru & Cevap Platformuna Git
Bu İçerik Size Ne Hissettirdi?
  • Tebrikler! 37
  • Merak Uyandırıcı! 12
  • Korkutucu! 12
  • Bilim Budur! 5
  • İğrenç! 5
  • İnanılmaz 4
  • Muhteşem! 3
  • Mmm... Çok sapyoseksüel! 3
  • Umut Verici! 2
  • Grrr... *@$# 2
  • Güldürdü 0
  • Üzücü! 0
Kaynaklar ve İleri Okuma
  1. Türev İçerik Kaynağı: The Independent | Arşiv Bağlantısı
Tüm Reklamları Kapat

Evrim Ağacı'na her ay sadece 1 kahve ısmarlayarak destek olmak ister misiniz?

Şu iki siteden birini kullanarak şimdi destek olabilirsiniz:

kreosus.com/evrimagaci | patreon.com/evrimagaci

Çıktı Bilgisi: Bu sayfa, Evrim Ağacı yazdırma aracı kullanılarak 28/02/2024 21:55:59 tarihinde oluşturulmuştur. Evrim Ağacı'ndaki içeriklerin tamamı, birden fazla editör tarafından, durmaksızın elden geçirilmekte, güncellenmekte ve geliştirilmektedir. Dolayısıyla bu çıktının alındığı tarihten sonra yapılan güncellemeleri görmek ve bu içeriğin en güncel halini okumak için lütfen şu adrese gidiniz: https://evrimagaci.org/s/3498

İçerik Kullanım İzinleri: Evrim Ağacı'ndaki yazılı içerikler orijinallerine hiçbir şekilde dokunulmadığı müddetçe izin alınmaksızın paylaşılabilir, kopyalanabilir, yapıştırılabilir, çoğaltılabilir, basılabilir, dağıtılabilir, yayılabilir, alıntılanabilir. Ancak bu içeriklerin hiçbiri izin alınmaksızın değiştirilemez ve değiştirilmiş halleri Evrim Ağacı'na aitmiş gibi sunulamaz. Benzer şekilde, içeriklerin hiçbiri, söz konusu içeriğin açıkça belirtilmiş yazarlarından ve Evrim Ağacı'ndan başkasına aitmiş gibi sunulamaz. Bu sayfa izin alınmaksızın düzenlenemez, Evrim Ağacı logosu, yazar/editör bilgileri ve içeriğin diğer kısımları izin alınmaksızın değiştirilemez veya kaldırılamaz.

Tüm Reklamları Kapat
Keşfet
Akış
İçerikler
Gündem
Evrim Kuramı
Dağılım
Mantık Hatası
Mavi
Renk
Komplo
Dünya
Kuş
Doğa Olayları
Skeptisizm
Protein
Alzheimer
Doğal Seçilim
Karadelik
Goril
Kartal
Hava
Biyoçeşitlilik
Sürüngen
Erkek
Sinek
Uçuş
Bilinç
Nükleik Asit
Optik
Aklımdan Geçen
Komünite Seç
Aklımdan Geçen
Fark Ettim ki...
Bugün Öğrendim ki...
İşe Yarar İpucu
Bilim Haberleri
Hikaye Fikri
Video Konu Önerisi
Başlık
Gündem
Kafana takılan neler var?
Bağlantı
Kurallar
Komünite Kuralları
Bu komünite, aklınızdan geçen düşünceleri Evrim Ağacı ailesiyle paylaşabilmeniz içindir. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu komünitenin ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Bilim kimliğinizi önceleyin.
Evrim Ağacı bir bilim platformudur. Dolayısıyla aklınızdan geçen her şeyden ziyade, bilim veya yaşamla ilgili olabilecek düşüncelerinizle ilgileniyoruz.
2
Propaganda ve baskı amaçlı kullanmayın.
Herkesin aklından her şey geçebilir; fakat bu platformun amacı, insanların belli ideolojiler için propaganda yapmaları veya başkaları üzerinde baskı kurma amacıyla geliştirilmemiştir. Paylaştığınız fikirlerin değer kattığından emin olun.
3
Gerilim yaratmayın.
Gerilim, tersleme, tahrik, taciz, alay, dedikodu, trollük, vurdumduymazlık, duyarsızlık, ırkçılık, bağnazlık, nefret söylemi, azınlıklara saldırı, fanatizm, holiganlık, sloganlar yasaktır.
4
Değer katın; hassas konulardan ve öznel yoruma açık alanlardan uzak durun.
Bu komünitenin amacı okurlara hayatla ilgili keyifli farkındalıklar yaşatabilmektir. Din, politika, spor, aktüel konular gibi anlık tepkilere neden olabilecek konulardaki tespitlerden kaçının. Ayrıca aklınızdan geçenlerin Türkiye’deki bilim komünitesine değer katması beklenmektedir.
5
Cevap hakkı doğurmayın.
Bu platformda cevap veya yorum sistemi bulunmamaktadır. Dolayısıyla aklınızdan geçenlerin, tespit edilebilir kişilere cevap hakkı doğurmadığından emin olun.
Ekle
Soru Sor
Sosyal
Yeniler
Daha Fazla İçerik Göster
Evrim Ağacı'na Destek Ol
Evrim Ağacı'nın %100 okur destekli bir bilim platformu olduğunu biliyor muydunuz? Evrim Ağacı'nın maddi destekçileri arasına katılarak Türkiye'de bilimin yayılmasına güç katmak için hemen buraya tıklayın.
Popüler Yazılar
30 gün
90 gün
1 yıl
EA Akademi
Evrim Ağacı Akademi (ya da kısaca EA Akademi), 2010 yılından beri ürettiğimiz makalelerden oluşan ve kendi kendinizi bilimin çeşitli dallarında eğitebileceğiniz bir çevirim içi eğitim girişimi! Evrim Ağacı Akademi'yi buraya tıklayarak görebilirsiniz. Daha fazla bilgi için buraya tıklayın.
Etkinlik & İlan
Bilim ile ilgili bir etkinlik mi düzenliyorsunuz? Yoksa bilim insanlarını veya bilimseverleri ilgilendiren bir iş, staj, çalıştay, makale çağrısı vb. bir duyurunuz mu var? Etkinlik & İlan Platformumuzda paylaşın, milyonlarca bilimsevere ulaşsın.
Youtube
Bir Beyin Cerrahının Gözünden BEYNİN İÇİ! | Mehmet Çağlar Berk (Anadolu Sağlık Merkezi Hastanesi)
Bir Beyin Cerrahının Gözünden BEYNİN İÇİ! | Mehmet Çağlar Berk (Anadolu Sağlık Merkezi Hastanesi)
Alper Gezeravcı, Dünya'ya Dönüyor! (Ax-3 Görevi Ortak Yayını)
Alper Gezeravcı, Dünya'ya Dönüyor! (Ax-3 Görevi Ortak Yayını)
Et Yemek, Beyni Uyuşturuyor Olabilir mi?
Et Yemek, Beyni Uyuşturuyor Olabilir mi?
Filler Neden Farelerden Korkar?
Filler Neden Farelerden Korkar?
Hastalıklar Konusunda Google Sizi Nasıl Aldatıyor?
Hastalıklar Konusunda Google Sizi Nasıl Aldatıyor?
Podcast
Evrim Ağacı'nın birçok içeriğinin profesyonel ses sanatçıları tarafından seslendirildiğini biliyor muydunuz? Bunların hepsini Podcast Platformumuzda dinleyebilirsiniz. Ayrıca Spotify, iTunes, Google Podcast ve YouTube bağlantılarını da bir arada bulabilirsiniz.
Yazı Geçmişi
Okuma Geçmişi
Notlarım
İlerleme Durumunu Güncelle
Okudum
Sonra Oku
Not Ekle
Kaldığım Yeri İşaretle
Göz Attım

Evrim Ağacı tarafından otomatik olarak takip edilen işlemleri istediğin zaman durdurabilirsin.
[Site ayalarına git...]

Filtrele
Listele
Bu yazıdaki hareketlerin
Devamını Göster
Filtrele
Listele
Tüm Okuma Geçmişin
Devamını Göster
0/10000
Bu Makaleyi Alıntıla
Evrim Ağacı Formatı
APA7
MLA9
Chicago
S. McIntyre, et al. Örümcek Korkusu, Evrimsel Süreçte Genlerimize Kazınmış Bir Korku!. (10 Nisan 2015). Alındığı Tarih: 28 Şubat 2024. Alındığı Yer: https://evrimagaci.org/s/3498
McIntyre, S., Bakırcı, Ç. M. (2015, April 10). Örümcek Korkusu, Evrimsel Süreçte Genlerimize Kazınmış Bir Korku!. Evrim Ağacı. Retrieved February 28, 2024. from https://evrimagaci.org/s/3498
S. McIntyre, et al. “Örümcek Korkusu, Evrimsel Süreçte Genlerimize Kazınmış Bir Korku!.” Edited by Çağrı Mert Bakırcı. Evrim Ağacı, 10 Apr. 2015, https://evrimagaci.org/s/3498.
McIntyre, Sophie. Bakırcı, Çağrı Mert. “Örümcek Korkusu, Evrimsel Süreçte Genlerimize Kazınmış Bir Korku!.” Edited by Çağrı Mert Bakırcı. Evrim Ağacı, April 10, 2015. https://evrimagaci.org/s/3498.
ve seni takip ediyor
Evrim Ağacı Uygulamasını
İndir
Chromium Tabanlı Mobil Tarayıcılar (Chrome, Edge, Brave vb.)
İlk birkaç girişinizde zaten tarayıcınız size uygulamamızı indirmeyi önerecek. Önerideki tuşa tıklayarak uygulamamızı kurabilirsiniz. Bu öneriyi, yukarıdaki videoda görebilirsiniz. Eğer bu öneri artık gözükmüyorsa, Ayarlar/Seçenekler (⋮) ikonuna tıklayıp, Uygulamayı Yükle seçeneğini kullanabilirsiniz.
Chromium Tabanlı Masaüstü Tarayıcılar (Chrome, Edge, Brave vb.)
Yeni uygulamamızı kurmak için tarayıcı çubuğundaki kurulum tuşuna tıklayın. "Yükle" (Install) tuşuna basarak kurulumu tamamlayın. Dilerseniz, Evrim Ağacı İleri Web Uygulaması'nı görev çubuğunuza sabitleyin. Uygulama logosuna sağ tıklayıp, "Görev Çubuğuna Sabitle" seçeneğine tıklayabilirsiniz. Eğer bu seçenek gözükmüyorsa, tarayıcının Ayarlar/Seçenekler (⋮) ikonuna tıklayıp, Uygulamayı Yükle seçeneğini kullanabilirsiniz.
Safari Mobil Uygulama
Sırasıyla Paylaş -> Ana Ekrana Ekle -> Ekle tuşlarına basarak yeni mobil uygulamamızı kurabilirsiniz. Bu basamakları görmek için yukarıdaki videoyu izleyebilirsiniz.

Daha fazla bilgi almak için tıklayın

Göster

Şifrenizi mi unuttunuz? Lütfen e-posta adresinizi giriniz. E-posta adresinize şifrenizi sıfırlamak için bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Eğer aktivasyon kodunu almadıysanız lütfen e-posta adresinizi giriniz. Üyeliğinizi aktive etmek için e-posta adresinize bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Close