Örümceğimsiler (Arachnida)

Açıklama ve Genel Bilgi

Eklembacaklılar şubesinde, Chelicerata alt şubesinde sınıflandırılırlar. Sıklıkla böcekler (Insecta) sınıfı ile karıştırılırlar. Halbuki örümcekler, akrepler, keneler, akarlar ve yakın akrabalarının bulunduğu Arachnida, ayrı bir sınıftır. En temel farkları şunlardır, böceklerin (Insecta) 6 bacağı bulunurken; örümceğimsilerin (Arachnida) 8 bacağı vardır. Böcekler, cephalus (kafa), thorax (göğüs) ve abdomen (karın) olmak üzere 3 vücut bölmesinden oluşurken; örümceğimsiler cephalothorax (kafa-göğüs bitişik) ve opisthosoma (karın) olmak üzere 2 vücut bölmesinden oluşur. Ayrıca örümceğimsilerde zehrin akmasını sağlayan keliser denilen keskin ağız bölmesi bulunur. Aynı şekilde karınlarında ağ üretimi için bezler vardır. Öte yandan örümceğimsilerde, böceklerdeki gibi kanat veya anten bulunmaz. Çoğu örümceğimsi, distal eklemlerde ekstensör kaslardan yoksundur. Bu ekstansiyon hareketini, hemolenf basıncı veya elastik yapılar ile gerçekleştirir.

Evrimsel Tarih

Uraraneida isimli örümceğimsi takımı, yaklaşık 400 ile 300 milyon yıl öncesinde Permiyen ve Devoniyen Devri'nde izlenmiştir. Günümüzde yaşayan örümcekler ile doğrudan akraba olmasa da, Arachnida sınıfının evrimi hakkında bilgi vermektedir. Yakın tarihte Chimerarachne yingi türü bir örümceğimsi fosili, 100 milyon yıllık bir kehribar içerisinde Myanmar'da bulundu.

Davranış ve Etoloji

Araneidae üyeleri gibi bazı örümcekler ağ örerek, avlarını beklerler. Çiçek örümcekleri veya yengeç örümcekleri denen Thomisidae üyesi türler ise ağ örmezler. Aksine çiçeklerde polen ve nektar toplamaya gelen böcekleri beklerler. Tarantulalar olarak bilinen Theraphosidae ailesi ise geceleri küçük hayvanları avlarlar.

Ayrıca bazı örümcekler balonlama, yani “ballooning” denilen davranışla süzülebilirler. Ağları birbirine yapışıp, paraşüt benzeri yapı oluşturana kadar rüzgara karşı havaya ağ atarlar. Ardından uçurtma gibi havada mesafeler katedebilirler. İlginçtir ki son çalışmaya göre havalanmada elektrostatik kuvvetin de önemli rolü olduğu anlaşılmış.

İnsanlarla Etkileşim

Tarantulalar (Theraphosidae sp.) yaygın kanının aksine insanlar için ölümcül değildir. Isırıkları sadece bölgesel bir ağrı yapar. Aksine karadul örümcekleri (Latrodectus sp.) insanlar için ölümcüldür.

Etimoloji

Yunanca Arachne, Antik Yunan'da Athena'ya dokumacılık yarışmasında kafa tutan yetenekli bir dokumacının ismidir. İşin sonunda örümceğe dönüştürülmesinden bilinir.