Haçlı bahçe örümceği (Araneus diadematus)

Meltem Çetin Sever

Gözlem Bilgileri

İngilitere/Derby'de gözlemlediğimiz bir haçlı bahçe örümceği (Araneus diadematus).

Tanım ve Genel Bilgiler

Renkleri sarı, kahverengi, grinin tonları ve siyah renklerinden oluşur. Yetişkin dişilerin boyutları 6.5 ile 20 mm, erkekler ise 5.5 ile 13 mm arasında değişir. Erkeklerin boyutu dişilerin yarısı kadardır. Dorsal karın boyunca dört veya daha fazla segmentin bir haç oluşturduğu beyaz lekeler vardır; "Haçlı" bahçe örümceği denilmesinin sebebi budur. İşaretler, protein metabolizmasının bir yan ürünü olan guanine ile doldurulmuş hücrelerden oluşur.

Evrimsel Tarih ve Taksonomi

Haçlı bahçe örümceği, eklembacaklılar şubesinin örümceğimsiler (Arachnida) sınıfının örümcekler (Araneae) takımında bulunan "ağ örücü örümcekler" olan Araneidae ailesine üye Araneus diadematus türüdür.

Örümceklerin evrimi en az 380 milyon yıldır devam etmektedir, çünkü ilk örümcekler yengeç benzeri Chelicerate atalarından evrimleşmiştir. Örümcek evrimindeki büyük çeşitlenme, ipek salgısını üreten organının evrimleşmesidir.

Meltem Çetin Sever

Ekolojik Dağılım ve Habitat

Bu örümcek türü Holarktik yayılım gösterir. Yani Dünya'nın kuzey yarımküresinde bulunan karalarda yayılmışlardır. En sık Avrupa ve Kuzey Amerika’da rastlanmaktadır. Araneus diadematus çimenlik alanların çoğunlukta olduğu nemli yerlerde yaşarlar. Ağlarını dikey olarak örebilmek için çok sayıda bağlantı alanı bulunmalıdır ve yeterli açık alan bulunmalıdır.

Davranış ve Etoloji

Bu türlerin de içerisinde bulunduğu Araneidae ailesi, avlarını yakalama olasılığını artırmak için her gün ağlarını yeniden örerler. Örümcek ipinin protein bileşimi muhteşemdir; kısa yan zincirlere sahip amino asitler, toplam proteinin %50 ile %60'ını oluşturur. Yeni bir ağ yapmadan önce eski örümcek ağlarını yerler böylece ipek proteinlerini korumuş olurlar. Araneus diadematus ağı, genellikle 25-30 dikey iplerden oluşur ve 12-15 derecelik açıya sahiptir. Genç bireylerin ağları genellikle yetişkinlerden daha fazla dikey ipe sahiptir. 

Ertan Başural

Bazen dişi çiftleştikten sonra erkeği yiyebilir. Fakat oldukça nadir görülen bir davranıştır. Bu davranış, örümcekler arasında ismini de bu davranıştan alan karadul örümceği (Latrodectus mactans) türünde en çok görülmüştür. Yine de sanıldığı kadar sık değildir. Hatta bazı kaynaklarda bu davranıştan bir "mit" şeklinde bahsedilir. Çünkü bir daha aynı erkekle çiftleşme olasılığı olmadığından erkeği, yumurtaları daha verimli büyütmek için bir besin olarak kullanmasının evrimsel olarak avantaj sağladığı düşünülür.

Diyet ve Metabolizma

Genelde ağlarına takılan uçan böceklerle beslenirler.

Etimoloji

Tür adı ilk kez 1758 yılında İsveçli entomolog ve araknolog Carl Alexander Clerck (1709-1765) tarafından verilmiştir ve hala kullanılmaktadır.