Evrim Ağacı
Reklamı Kapat
Reklamı Kapat

Bu yazı, Evrim Ağacı'na ait, özgün bir içeriktir. Konu akışı, anlatım ve detaylar, Evrim Ağacı yazarı/yazarları tarafından hazırlanmış ve/veya derlenmiştir. Bu içerik için kullanılan kaynaklar, yazının sonunda gösterilmiştir. Bu içerik, diğer tüm içeriklerimiz gibi, İçerik Kullanım İzinleri'ne tabidir.

Elektrik artık kaçınılmaz bir şekilde insan hayatının bir parçası oldu, en basit işlemlerde bile bağımlı olduğumuz bir kaynak haline geldi. Ancak elektrik çoğu kaynak gibi şimdilik sınırlı ve dağıtımı ise maliyetli ve özellikle kabloların yarattığı karmaşa da ayrı bir sorun kaynağı. Bu yazıda bu duruma çözüm getirebilecek ve genelde kablosuz elektrik başlığı altında toplanan teknolojileri ele alacağız.

Kablosuz olarak iletişim kuran bazı cihazlar bunu radyo frekansları üzerinden yapmaktadır. Bu dalgalar normalde bilgi taşımak için kullanılsa da bu bilgi enerjiye çevrilip taşındığı için bunu elektrik taşımak için kullanılmasında bir engel yoktur. Ne yazık ki radyo dalgaları her yöne yayıldığından bu yolla elektrik taşımak hem verimli değildir hem de insanlarda bazı sağlık sorunlarına sebep olabilir.

Transformatör
Transformatör

Elektriği transfer etmenin başka bir yolu transformatörlerdeki manyetik indükleme yöntemi gibi manyetik alanlardan yararlanarak elektriği iletmektir. Transformatörler bilindiği gibi demir bir çubuğun üzerine sarılı kablolardan oluşan iki bobin ile voltajı değiştirmek gibi amaçlarla kullanılmaktadır. Bu sistemde farklı olan şey ise bu bobinler tek başına bir cihazın içinde değil de ayrı ayrı kullanılması. Birinci bobinin içinde olduğu cihaz güç kaynağına bağlandıktan sonra ikinci bobin pile bağlanıp iki alet oluşan manyetik alanın içinde olacak şekilde yaklaştırıldığında ikinci bobinde akım oluşup pilin dolmasını sağlıyor. Bu yöntemin dezavantajı ise oluşan manyetik alana göre fark eden 25-50 santimetre içinde çalışabiliyor olması. Ayrıca ülkeden ülkeye değişen sağlık açısından elektromanyetik alanlara maruz kalma limitleri de sınırlamalardan birini oluşturuyor.

Alıcı ve verici iki kaynak ve yanan ışıkla kurulmuş bir devre
Alıcı ve verici iki kaynak ve yanan ışıkla kurulmuş bir devre

Bu teknolojiye ek olarak rezonans yöntemi ile menzilini arttırmak da mümkündür. Bilindiği gibi rezonansı aynı olan iki cisim birini titreştiren frekansta bir ses (ya da elektromanyetik tayfın herhangi bir frekansındaki dalga) ile etkileşime girdiği zaman titremeye başlar. İşte bu özellikten yararlanarak alıcı ve verici bobinler aynı frekansta ayarlanınca enerji kaybı azaltılarak bir iki metreye kadar menzilini arttırmak mümkün oluyor.

Enerjiyi iletmek için yalnızca manyetizma kullanmak şart değil. Ayrıca elektromanyetik tayfın değişik frekanslarından yararlanmak ta mümkün. 1980'lerde Kanada'daki İletişim Araştırma Merkezi tarafından geliştirilen bir projede sabit yüksek irtifa nakil platformu (SHARP) insansız hava aracı bir iletişim platformu aracıydı. Bu araç bir noktadan bir noktaya uçmak yerine 21 kilometre yukarıda 2 kilometre çapında bir alanda aylarca uçarak görevini yerine getirebiliyor. Bu aracın sırrı yerdeki büyük ve sabit mikrodalga ışınımı kaynağından araca yönlendiren enerji sayesinde havada kalması. Bunun gibi bir teknoloji ile yörüngedeki bir kaynağa ya da kaynaktan enerji aktarımı yapılabilir.

Japon bilim insanlarının önerdiği bir teknoloji çalışırken aynı mikrodalga iletim prensibini kullanıyor, ama bir farkla. Bu sefer ileten istasyon uzayda, tam olarak yerle senkronize (geosynchronous) bir yörüngede, yani yüzeyden yaklaşık 35 km yukarıda bulunmaktadır. Bu yörüngenin özelliği yerle aracın aynı hizada kalmasını sağlamasıdır, bu sayede iletim için gerekli yerdeki ve araçtaki mikrodalga kaynaklarının aynı hizada kalmasını sağlayarak iletimi kolaylaştırmaktadır. Burada araçta bulunan dev güneş panellerinde üretilen enerji iletilmektedir. 

Bir GW elektrik üretecek yaklaşık on ton ağırlığında ve birkaç kilometre genişliğinde bir aracın üstesinden gelmesi gereken bir çok sorun bulunmaktadır. Aracın uzayda monte edilmesinden arcın nakliyesine, enerji üretimi ve transferinden aracın dünya ile eş güdümlü hareket etmesine kadar karşılaşılabilecek durumlar için yaratıcı mühendislik çözümleri gerekmektedir. Japon Uzay Keşif Ajansı'nın (JAXA) önerdiği bu proje bilim kurguda çok işlenmiş bir konu olmakla beraber ilk kez gerçekleştirilebilir görünmektedir. 

Tüm bu araştırmalardan söz etmişken, büyük mucit Nikola Tesla'dan söz etmemek hata olur. Kendisi, kablosuz elektrik/güç iletimi yapılabileceğini gören ve bunu tüm Dünya'ya ücretsiz elektrik iletiminde kullanılabileceğini ileri süren ilk bilim insanıdır. Tesla, kendi tasarladığı birkaç düzenekle bunun teorik olarak mümkün olabileceğini ispatladığını da ileri sürmüştür. Dahası, yaptığı pratik deneylerle kablosuz olarak ilettiği elektrikle lambaları yakabileceğini tüm Dünya'ya göstermiştir. Bu durumda akla şu soru gelmektedir: iyi de o zaman neden her tarafımızda bu şekilde kablosuz olarak aydınlatılılan lambalar görmüyoruz? Tesla'nın ürettiği söylenen bu kullanışlı teknolojiler nerede?

Nikola Tesla...
Nikola Tesla...

Bu soruya bilimle pek ilgisi olmayanlar tarafından verilecek cevap, Tesla'nın tasarımlarına ölümü sonrasında Amerikan gizli güçleri tarafından el konulduğu ve elektrik şirketlerini batıracağı için bu tasarımların yok edildikleridir. Yani komplo teorilerine dayanan, asılsız iddialar... Evet, Tesla'nın tasarımlarının büyük bir kısmına el konulmuştur; ancak bunların önemli bir kısmı yeniden yayınlanmıştır. Tesla'nın özellikle ömrünün son dönemlerindeki tasarımlarının işe yaramaz ve hatalı oldukları görülmektedir. Ancak Tesla Bobini gibi bazı diğerleri işlevseldir ve müzelerde sergilenmektedir. Tasarımlarının bir kısmı ise gerçekten "kaybolmuştur" ya da belki de gizlice yürütülen askeri projelerde kullanılmaya devam etmektedir. Fakat Tesla'nın bundan asırlar önce yaptıklarını günümüz teknolojisiyle tekrar etmek, yeniden tasarlamak çok basittir. Artık Tesla'nın bildiğinden kat kat fazla temel ve mühendislik bilimi bilgisine sahibiz. Dolayısıyla etrafımızın Tesla'nın sistemleriyle aydınlatılmıyor olmasının nedenini "tasarımlarının çalınmasında" aramak kolaya kaçmak olacaktır.

Yazımızın başında da kısaca değindiğimiz gibi, bunun en temel nedeni verimliliğin düşüklüğüdür. Enerjiyi kablosuz olarak iletebilirsiniz iletmesine, bunda hiçbir sıkıntı yok. Ancak Tesla'nın öngördüğü sistemlerdeki sorun, enerjinin tek bir yönde değil, tüm yönlerde iletilecek olmasıdır. Bir noktada odaklanan enerji, diğer bir noktaya aktarılmak istendiğinde, kaynaktan çıkan enerji dört bir yana doğru yayılmaktadır. Fakat alıcı, her yerde değildir; tek bir noktadadır. Bu, müthiş bir enerji ve verimlilik kaybı demektir. Dahası, kaynaktan çıkan elektrik, kat ettiği mesafenin karesiyle orantılı olacak şekilde azaldığı için yine aktarılmak istenen enerjinin çok büyük bir kısmı boşa gidecektir. İşte tam olarak bu nedenle kabloları kullanırız! Kablolar, elektriği (daha doğrusu elektronları) tek bir yöne doğru akmaya zorlar. Ayrıca etrafları da yalıtımlı olduğu için enerji kayıpları en aza indirilmiş olur. Böylece çok verimli bir şekilde elektrik aktarılabilir; fakat tabii ki "kablosuz aktarım"da olduğu kadar yüksek teknoloji ve fütüristik bir görüntü ortaya çıkmaz.

Kablolu elektrik iletimi...
Kablolu elektrik iletimi...

Güç iletimi bir sorun teşkil ediyor ve bu sorunun birden çok çözümü bulunmaktadır. Ancak bu yöntemlerden sadece en verimli olanları kullanıma geçebilecek. Ve bu teknolojiler geleceği ve hayatlarımızı şekillendirecek. Bu yöntemleri uygulayanlar da bu sayede hayatlarımız üzerinde söz sahibi olacaktır. Teknoloji geliştirmek önemli ve bunun gibi araştırma alanları en çok fırsat yaratacak yatırım alanlarından biridir. Bu yüzden ne olduklarını ve nasıl çalıştıklarını bilmek gereklidir.

Bu İçerik Size Ne Hissettirdi?
  • Tebrikler! 11
  • Muhteşem! 4
  • Mmm... Çok sapyoseksüel! 3
  • Grrr... *@$# 3
  • Umut Verici! 2
  • Üzücü! 2
  • Bilim Budur! 1
  • Güldürdü 1
  • İnanılmaz 1
  • Merak Uyandırıcı! 1
  • İğrenç! 1
  • Korkutucu! 1
Kaynaklar ve İleri Okuma
  • D. Moren. When Will Humanity Finally Pull The Plug On Power Cords?. (21 Ocak 2015). Alındığı Tarih: 06 Ağustos 2019. Alındığı Yer: Popular Science | Arşiv Bağlantısı
  • A. Covert. Japan Wants To Power 300,000 Homes With Wireless Energy From Space. (02 Eylül 2009). Alındığı Tarih: 06 Ağustos 2019. Alındığı Yer: Popular Science | Arşiv Bağlantısı
  • A. Covert. Is Qi Ready To Be The Standard For Wireless Power?. (19 Ağustos 2009). Alındığı Tarih: 06 Ağustos 2019. Alındığı Yer: Popular Science | Arşiv Bağlantısı
  • T. V. Wilson. How Wireless Power Works. (12 Ocak 2007). Alındığı Tarih: 06 Ağustos 2019. Alındığı Yer: How Stuff Works | Arşiv Bağlantısı
  • J. R. Iwaszko. (2011). History Of Wireless Electromagnetic Powered Flight. Academia. | Arşiv Bağlantısı
  • S. Sasaki. How Japan Plans To Build An Orbital Solar Farm. (24 Nisan 2014). Alındığı Tarih: 06 Ağustos 2019. Alındığı Yer: IEEE Spectrum | Arşiv Bağlantısı
  • G. Franceschetti, et al. (2019). A Look At The Wide Spectrum Of Wireless Power Transmission. Forum for Electromagnetic Research Methods and Application Technologies. | Arşiv Bağlantısı
  • C. Cooper. (2015). The Truth About Tesla: The Myth Of The Lone Genius In The History Of Innovation. ISBN: 978-1631060304. Yayınevi: Race Point Publishing.
  • N. Tesla. Experiments With Alternate Currents Of Very High Frequency And Their Application To Methods Of Artificial Illumination. (20 Mayıs 1891). Alındığı Tarih: 06 Ağustos 2019. Alındığı Yer: American Institute of Electrical Engineers | Arşiv Bağlantısı
  • PBS. Tesla: Life And Legacy. (06 Ağustos 2019). Alındığı Tarih: 06 Ağustos 2019. Alındığı Yer: PBS | Arşiv Bağlantısı
  • W. B. Carlson. (2013). Tesla: Inventor Of The Electrical Age. ISBN: 9781400846559. Yayınevi: Princeton University Press.
  • B. Hickman. Why We Still Don't Have Free Energy Based On Nikola Tesla’s Ideas?. (03 Haziran 2019). Alındığı Tarih: 06 Ağustos 2019. Alındığı Yer: Quora | Arşiv Bağlantısı
  • Inverse. Why A Conspiracy Theory About Nikola Tesla Just Can't Be True. (05 Haziran 2018). Alındığı Tarih: 06 Ağustos 2019. Alındığı Yer: Inverse | Arşiv Bağlantısı
  • More Is Different. Tesla’s Folly – Why Wardenclyffe Didn’t Work. (22 Şubat 2015). Alındığı Tarih: 06 Ağustos 2019. Alındığı Yer: More Is Different | Arşiv Bağlantısı

Evrim Ağacı'na her ay sadece 1 kahve ısmarlayarak destek olmak ister misiniz?

Şu iki siteden birini kullanarak şimdi destek olabilirsiniz:

kreosus.com/evrimagaci | patreon.com/evrimagaci

Çıktı Bilgisi: Bu sayfa, Evrim Ağacı yazdırma aracı kullanılarak 27/10/2020 18:11:49 tarihinde oluşturulmuştur. Evrim Ağacı'ndaki içeriklerin tamamı, birden fazla editör tarafından, durmaksızın elden geçirilmekte, güncellenmekte ve geliştirilmektedir. Dolayısıyla bu çıktının alındığı tarihten sonra yapılan güncellemeleri görmek ve bu içeriğin en güncel halini okumak için lütfen şu adrese gidiniz: https://evrimagaci.org/s/3648

İçerik Kullanım İzinleri: Evrim Ağacı'ndaki yazılı içerikler orijinallerine hiçbir şekilde dokunulmadığı müddetçe izin alınmaksızın paylaşılabilir, kopyalanabilir, yapıştırılabilir, çoğaltılabilir, basılabilir, dağıtılabilir, yayılabilir, alıntılanabilir. Ancak bu içeriklerin hiçbiri izin alınmaksızın değiştirilemez ve değiştirilmiş halleri Evrim Ağacı'na aitmiş gibi sunulamaz. Benzer şekilde, içeriklerin hiçbiri, söz konusu içeriğin açıkça belirtilmiş yazarlarından ve Evrim Ağacı'ndan başkasına aitmiş gibi sunulamaz. Bu sayfa izin alınmaksızın düzenlenemez, Evrim Ağacı logosu, yazar/editör bilgileri ve içeriğin diğer kısımları izin alınmaksızın değiştirilemez veya kaldırılamaz.

Reklamı Kapat
Güncel
Karma
Agora
Fizik
Organ
Mistik
Kimya
Fosil
Mit
Kamuflaj
Sosyal Mesafelendirme
Sinek
Fotosentez
Sağlık Bilimleri
Memeli
Biyografi
2019-Ncov
İmmünoloji
Öğrenme Teorileri
Toplum
Kedi
Göz
Ay Görevleri
Viral
Dünya Sağlık Örgütü
Sars Virüsü
Halk Sağlığı
Normal Doğum
Daha Fazla İçerik Göster
Daha Fazla İçerik Göster
Reklamı Kapat
Reklamsız Deneyim

Evrim Ağacı'nın çalışmalarına Kreosus, Patreon veya YouTube üzerinden maddi destekte bulunarak hem Türkiye'de bilim anlatıcılığının gelişmesine katkı sağlayabilirsiniz, hem de site ve uygulamamızı reklamsız olarak deneyimleyebilirsiniz. Reklamsız deneyim, Evrim Ağacı'nda çeşitli kısımlarda gösterilen Google reklamlarını ve destek çağrılarını görmediğiniz, daha temiz bir site deneyimi sunmaktadır.

Kreosus

Kreosus'ta her 10₺'lik destek, 1 aylık reklamsız deneyime karşılık geliyor. Bu sayede, tek seferlik destekçilerimiz de, aylık destekçilerimiz de toplam destekleriyle doğru orantılı bir süre boyunca reklamsız deneyim elde edebiliyorlar.

Kreosus destekçilerimizin reklamsız deneyimi, destek olmaya başladıkları anda devreye girmektedir ve ek bir işleme gerek yoktur.

Patreon

Patreon destekçilerimiz, destek miktarından bağımsız olarak, Evrim Ağacı'na destek oldukları süre boyunca reklamsız deneyime erişmeyi sürdürebiliyorlar.

Patreon destekçilerimizin Patreon ile ilişkili e-posta hesapları, Evrim Ağacı'ndaki üyelik e-postaları ile birebir aynı olmalıdır. Patreon destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi 24 saat alabilmektedir.

YouTube

YouTube destekçilerimizin hepsi otomatik olarak reklamsız deneyime şimdilik erişemiyorlar ve şu anda, YouTube üzerinden her destek seviyesine reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. YouTube Destek Sistemi üzerinde sunulan farklı seviyelerin açıklamalarını okuyarak, hangi ayrıcalıklara erişebileceğinizi öğrenebilirsiniz.

Eğer seçtiğiniz seviye reklamsız deneyim ayrıcalığı sunuyorsa, destek olduktan sonra YouTube tarafından gösterilecek olan bağlantıdaki formu doldurarak reklamsız deneyime erişebilirsiniz. YouTube destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi, formu doldurduktan sonra 24-72 saat alabilmektedir.

Diğer Platformlar

Bu 3 platform haricinde destek olan destekçilerimize ne yazık ki reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. Destekleriniz sayesinde sistemlerimizi geliştirmeyi sürdürüyoruz ve umuyoruz bu ayrıcalıkları zamanla genişletebileceğiz.

Giriş yapmayı unutmayın!

Reklamsız deneyim için, maddi desteğiniz ile ilişkilendirilmiş olan Evrim Ağacı hesabınıza üye girişi yapmanız gerekmektedir. Giriş yapmadığınız takdirde reklamları görmeye devam edeceksinizdir.

Destek Ol
Türkiye'deki bilimseverlerin buluşma noktasına hoşgeldiniz!

Göster

Şifrenizi mi unuttunuz? Lütfen e-posta adresinizi giriniz. E-posta adresinize şifrenizi sıfırlamak için bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Eğer aktivasyon kodunu almadıysanız lütfen e-posta adresinizi giriniz. Üyeliğinizi aktive etmek için e-posta adresinize bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Close
“Eğer Hiroshima ve Nagasaki'yi öngörebilecek olsaydım, denklemimi 1905'te yırtıp atardım.”
Albert Einstein
Geri Bildirim Gönder